De moeizame klimtocht naar hoge muziek

Het was op een mooie zomeravond in augustus. De westerzon kleurde de bakstenen van de dikke toren roodblond. Tegen de aquamarijnen lucht stak het beeldmerk van Dordrecht toeristisch-voorbeeldig af. De bankjes tegenover de toren en de bijbehorende Grote kerk zaten al aardig vol, maar aan de zuidzijde langs het water van de Pottenkade stonden lege banken. Een vriendelijke man ging rond, spiedend naar 'publiek' om dat te voorzien van een keurig programma-boekje. Henry Groen, zo combineerde ik later dat gezicht met het fotootje bij een van de toelichtingen. De stadsbeiaardier nog wel, de man die me eens warm zijn mooie Dordtse beiaard had aanbevolen.

Of ik niet liever naar de bankjes tegenover de toren wilde verhuizen, zo sprak de vriendelijke, voor mij nog anonieme man. Dan zou ik geen last hebben van weerkaatsend geluid van gevels. Zoveel zorg voor het publiek, dat deed me goed. Het was waar. Tegenover de toren, aan de andere kant van het water, genaamd Maartensgat, zat je in een ideale akoestische ruimte. En dat uitzicht op de steeds donker kleurende torenmuren!

De gastbeiaardier had een heel divers programma, met ondermeer een bewerkt orgelconcert van Hündel, een suite op gregoriaanse motieven, liederen van Mendelssohn en een originele compositie van Willem Breuker. Achter de spannende titel 'Guts' volgden de deel-titels 'De moeizame klimtocht', 'Het tochtige hok' en 'De snelle daling' die de aard van de guts onthulden: zweet. Zweet dat langs je hoofd gutst, want je moet wel 208 traptreden op, plus nog een ladder naar dat 'tochtige hok'. De nootjes van Breuker gingen navenant op en neer, en het tochtige hok leek verklankt met alarmgeluiden.

In Dordrecht leggen ze met liefde die route af. Iedere vrijdag voor een concert van 11 tot 12 uur en iedere zaterdag van 14.30 tot 15.0 uur. Zelfs op Eerste Kerstdag en Nieuwjaar is er een bespeling tussen 11.30 en 12.30 uur, dus zo tochtig en koud zal het in dat hok niet zijn! De foto van de fraaie speeltafel, doet vermoeden dat ook klimatologisch de bespeler niets te kort komt.

De mooie herinnering werd wakker geklingeld toen ik de cd opzette die beiaardier Harry Groen toestuurde. Torenmuziek Dordrecht staat er in kloeke letters rond een beeld van die afgeknotte stoere toren bekroond met vier frivool ogende wijzerplaten. Niet alleen Groen laat zijn vuisten en vingers virtuoos over de stokken huppelen, maar ook Boudewijn Zwart. Want Dordrecht heeft liefst twee beiaardiers in dienst. Groen en Zwart.

Een kleurrijk duo dat in 1993 in de voetsporen trad van Jaap van der Ende die vanaf 1966 (toen het carillon van 49 klokken, totaal gewicht 26.000 kilo werd geplaatst) als stadsbeiaardier de torenmuziek verzorgde. Hij deed dat zo animerend dat Dordrecht thans beschikt over een fanclub met meer duizend leden. Daar sta je als bezoeker van zaalmuziek-programma's niet bij stil, dat er ook zeer serieus 'open-luchtmuziek' bedreven wordt in Nederland op befaamde carillons.

Gelukkig hoef ik morgen niet in de kou te kleumen om naar Zwart of Groen te luisteren, want dat kan thuis dank zij die cd, uitgegeven door de beiaardlub ('t Klockhuys, Lange Geldersekade 4, 3311 CJ Dordrecht) omdat de beiaard dertig jaar succesvol in die toren hangt.

Het is louter raffinement wat je tegemoet klinkt in het openingsnummer een voorspel met de aanduiding 'molto capriccioso'. Verleidelijk buitelen de snelle figuren uit deze compositie van Henry Groen rond je hoofd, een orgie van klanken uit die deftige toren verbonden aan een kerk met een zeer ernstig (Dordtse synode) verleden. Nou, de cd bevat ook 'ernstige' muziek genoeg om niet uit de toon te vallen: een bewerking over psalm 150 ('n prachtig stuk), composities van J.S. Bach (zoals de kloeke Chaconne BWV 1004 waarin de basklokken mooi samensmelten in de totaalklank) en een 'Te Deum' (zonder woorden) van Henry Groen, maestoso van karakter.

Een wonderlijke uitstap is de beroemde 'Vuurdans' van Manuel de Falla, gespeeld door de vierhanden van de beide klokkenisten. En wat past mooier op de Dordtse toren, omringd door zoveel water, dan het lied van de zwaan, 'Le Signe, van Saint-Saëns. Als je dat op zo'n mooi instrument mag vertolken, dan huppel je die 208 treden op!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden