De minister is onbereikbaar en blijft dat voorlopig ook

Nu Zuid-Afrika niet langer smaakmaker van de maand is, moet het land zich weer op gewone wijze verkopen, met de nadruk op verkopen. Het heeft de potentiële miljoenen van buitenlandse investeerders en donoren immers hard nodig, en kan wat positieve publiciteit best gebruiken naast de schandalen rond Allan Boesak, Winnie Mandela en alle zakken vol corruptie en vuilnis die ongetwijfeld nog buiten zullen worden gezet. En had president Nelson Mandela geen openheid beloofd?

FRED DE VRIES

Maar nee, de nieuwe bestuurders lijken absoluut niet van plan of bij machte om aan Mandela's roep om openheid gehoor te geven. Winnie Mandela, onderminister van kunst, cultuur, wetenschap & technologie laat door middel van haar woordvoerder weten 'geen interviews te geven'. De vier nummers waaronder Boesak bereikbaar zou moeten zijn, zijn allemaal afgesloten, blijkbaar omdat Boesak zijn rekeningen niet betaald heeft. En om andere ministers te bereiken moet eerst een muur van bureaucraten overwonnen worden.

Jessie Duarte is minister van veiligheid voor de Gauteng-provincie, waarvan onder meer Johannesburg en Pretoria deel uitmaken. Ze was de laatste tijd vaak in het nieuws. Zo moest ze onlangs een incident in goede banen leiden waarbij blanke oproerpolitie een stakende zwarte collega doodschoot. Duarte, ooit persoonlijk assistent van Nelson Mandela, heeft bovendien volop ideeën over een nieuwe politiemacht in Gauteng. Ze kwam ook met een interessant voorstel voor het creëren van misdaadvrije zones in de binnenstad van Johannesburg, de stad die na zes uur 's avonds door iedereen gemeden wordt behalve door gangsters. Op zich voldoende stof voor een prikkelend interview. Helaas, de muur die medewerkers hebben opgetrokken blijkt niet te slechten.

De minister zelf is niet te bereiken. Nick, het hoofd van de communicatiedienst evenmin. Terugbellen doet hij ook niet. En zijn assistente Miriam kan alleen de telefoon opnemen. Een fax verwijst naar Lulu. Duartes secretaresse Ledwaba heeft de agenda niet en Diana, die de agenda uiteindelijk wel heeft, zegt dat Duarte de eerstkomende drie weken niet beschikbaar is. “Nee, zelfs geen half uurtje.”

Duarte is niet de enige. Aan de mogelijkheid voor een interview met Gauteng-premier Tokyo Sexwale, die tijdens zijn ANC-dagen altijd rechtstreeks gebeld kon worden, hoeven we zelfs niet te denken. En de kansen op een gesprek met de nationale minister van veiligheid zijn zo mogelijk nog geringer.

De aftredende voorzitter van de Organisatie van buitenlandse correspondenten (FCA), Joe Contreras, zegt dat hij meer van dit soort klachten krijgt. “Het begon eind verleden jaar en het probleem wordt steeds erger.” De FCA zal het probleem van de gebrekkige communicatie bij de verschillende ministeries aankaarten, belooft hij.

Journalisten zijn niet de enigen die klagen over de communicatie met de nieuwe nomenklatoera. Diplomaten stuiten op vergelijkbare muren. “Een enorm probleem is dat hele secretariaten niet draaien”, vertelt een diplomaat. “Wij hebben zeer slechte ervaringen als we mensen via de normale kanalen proberen te bereiken.”

Natuurlijk geldt het niet voor alle ministeries. Communicatie met Landzaken, onder aanvoering van minister Derek Hanekom, is een puur genot, en hetzelfde gold voor Huisvesting, onder leiding van wijlen Joe Slovo.

Maar het Zuidafrikaanse incomunicado-virus grijpt snel om zich heen. Talloze niet-overheidsorganisaties hebben vaak immense moeite met coördinatie en het nakomen van afspraken. Er zijn talloze verklaringen voor die grijze muur die de informatiestroom slechts doet sijpelen. “Veel mensen zijn verpletterd door het werk”, zegt Vivi Stavrou, een psychologe met een anti-apartheidsverleden. “Veel nieuwe machthebbers en ambtenaren zijn nog helemaal niet gewend om hun taken op een zakelijke manier aan te pakken. Ze vallen daarom terug op de oude politieke methoden die ze als activist gebruikten. Dat betekent dat je alleen via je bekende en vertrouwde kliek werkt. ”

“En”, voegt ze puttend uit eigen ervaring toe, “sommigen zijn gewoon bedwelmd door de macht, arrogant, of simpelweg teleurgesteld dat er nog zo weinig veranderd is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden