De Middeleeuwen leven voort in York

De gotische kathedraal uit 1220 torent hoog uit boven de stad, middeleeuwse stadswallen, rondvaartboten op de rivier, veel groen: wie de stadspoorten van York nadert, voelt onmiddellijk dat dit geen gemiddelde Engels stadje is. Die zien er veelal hetzelfde uit. Daar wordt de reiziger in de buurt van het station verwelkomd door een ring van grote parkeergarages en overheidsgebouwen en domineren eenvormige winkelstraten het centrum.

York daarentegen doet er juist alles aan om het originele middeleeuwse stadscentrum met zijn kleine steegjes – hier snickleways genoemd – te bewaren. En dat maakt deze historische hoofdstad van Noord-Engeland, waar de Romeinse keizer Constantijn ooit werd gekroond, zo aantrekkelijk voor zoveel toeristen. Overal ademt York geschiedenis. De kleine stad is afhankelijk van toerisme en kan de bezoeker soms het gevoel geven dat hij in een historisch themapark terecht is gekomen, waar de vriendelijke inwoners de tijd nemen om mensen de weg te wijzen.

De straten zijn er schoon, de stank van uitlaatgassen is opvallend afwezig in het grotendeels autovrije centrum, waar alles op loopafstand is. Originele winkels, tea rooms en pubs bieden meer variëteit dan in veel andere grote steden. Een vergelijking met Maastricht of Haarlem dringt zich op.

„Overal waar je kijkt, zie je mooie gebouwen”, prees een Engelsman die de stad voor de eerste keer bezocht. Een wandeling over de 3,4 kilometerlange stadsmuren, een tocht van bijna twee uur, en een klim op de 275 treden van de toren van de Minster, zoals de kathedraal genoemd wordt, bieden een mooi uitzicht over het centrum.

De stad telt toonaangevende voorbeelden van alle perioden in de architectuurgeschiedenis, behalve de moderne tijd. Die is terug te vinden op de menukaart van trendy restaurants, in de inrichting van sommige hotels en de vele boetiekjes. Behalve in de restaurantkeuze lijkt de multiculturele samenleving York nog niet te hebben bereikt. Een hoofddoek zou opvallen.

De schilderijen van de ’Grand Tour’ (zie tips), die her en der op de gevels en muren hangen, hebben de stad voor het zover het dat nog niet was, helemaal in een openluchtmuseum veranderd. York is ook letterlijk een museumstad met meer dan dertig musea en toeristische attracties, meer dan welke vergelijkbare Britse historische stad. En dat grote aanbod betekent dat werkelijk iedereen – ook kinderen – in York iets van zijn gading zal vinden.

Zelfs voor wie niet van treinen houdt, is het gratis Spoorwegmuseum de moeite waard. De grootste collectie ter wereld toont niet alleen de reusachtige stoomlocomotieven en koninklijke rijtuigen, maar geeft ook een blik in de controlekamer van het naastgelegen station. Het Castle Museum heeft dankzij de verzamelwoede van de lokale plattelandsdokter John Kirk een grote collectie van alledaagse voorwerpen uit de periode tussen 1890 en 1920 die op een attractieve manier worden gepresenteerd in onder andere de nagebouwde Victoriaanse winkelstraat Kirkgate.

Het is niet mogelijk om in een weekend uitgekeken te raken in York, en voor wie langer wil blijven, is York een mooie uitvalsbasis om een dagje naar de kust te gaan (Whitby is een aantrekkelijk kustplaatsje) of een van de drie nationale parken –, Yorkshire Moors, Yorkshire Dales, the Wolds – te bezoeken. Het predicaat ’Europese toeristenstad van het Jaar’ is dan ook niet onverdiend.

De inwoners van York kunnen zich hun middeleeuwse stadscentrum al bijna niet meer zonder de schilderijen voorstellen. The Grand Tour – genoemd naar de lange Europese reizen die jonge Britse aristocraten maakten in de 17de en 18de eeuw om de schatten van de klassieke Oudheid en de Renaissance te bewonderen – heeft de straten in een openluchtgalerie veranderd. Op onverwachte en ongewone plaatsen hangen de meesterwerken, begeleid met duidelijke beschrijvingen. Van de Zonnebloemen van Van Gogh, een zelfportret van Rembrandt tot het bekende Britse schilderij Whistlejacket, het beroemde racepaard uit de 18de eeuw dat zijn belangrijkste overwinning behaalde op de paardenraces van York. Een allegorie van Venus en Cupido van Bronzine uit omstreeks 1540 hangt passend in Coffee Yard, waar in de Middeleeuwen de hoeren uithingen.

Meer info: www.thegrandtourinyork.org.uk., met down te loaden plattegronden voor verschillende thematische wandelingen langs de schilderijen – van een historische tour tot een lovers tour – en audiocommentaren voor mp3-spelers.

De schilderijen zijn tot 28 september te zien.

In York ontkomt de bezoeker niet aan het verleden. Zelfs niet ’s avonds op straat. Dan volgen grote groepen de zeer populaire spookwandelingen. York zou de stad zijn die het meest wordt achtervolgd door spoken, en de inwoners vertellen de vele spookverhalen nog altijd levendig voort. Het is nu uitgegroeid tot een toeristenindustrie. Een reden om ze juist links te laten liggen, maar de wandelingen door de snickleways (zo noemen de inwoners van York de vele kleine donkere steegjes) langs de verschillende spookhuizen bieden vermakelijk straattheater. Helemaal als het vroeg donker wordt en er een lage mist over de straten hangt. „Sommigen van jullie zullen gillen, sommigen lachen... een nerveuze lach, en jij”, wijst Andy Dextrous van The Ghost Hunt – in donker pak, cape en met hoge hoed – een man aan in het publiek, „jij zult in je broek plassen.” The Ghost Hunt of York, elke avond om 19.30 uur, ongeacht het weer, vertrek vanaf de Shambles. Meer info: www.ghosthunt.co.uk, T 0044 (0)1904 608700. Vooraf boeken niet nodig.

The Ghost Trail, elke avond om 19.30 uur, ongeacht het weer, vertrekt vanaf de westelijke ingang van de Minster. Meer info: www.ghosttrail.co.uk, T 0044 (0)1904 633276. Vooraf boeken niet nodig.

Quilten heeft een nogal stoffig imago, maar het is een veel populairdere hobby dan menigeen denkt. Sterker nog: het ambacht is uitgegroeid tot een zeer expressieve kunstvorm. Het prestigieuze Victoria en Albert Museum in Londen wijdt er dan ook in 2010 een speciale tentoonstelling aan. In het Quilt Museum – het eerste museum in Europa dat volledig is gewijd aan deze textielvorm – zijn daarvan, naast de eeuwenoude lappen, de interessantste voorbeelden te zien. Uit protest tegen de aanleg van een snelweg maakte kunstenares Michele Walker een quilt uit plastic zakken, waarin met slim stickwerk het reliëf van zwarte bandensporen is gemaakt. De oudste deken in de collectie dateert uit 1718, een doek van een boerenfamilie die van generatie op generatie werd doorgegeven. De enigszins verweerde kleuren van de quilt met talloze boerderijdieren en versieringen ademt geschiedenis. De locatie speelt hierin zeker een rol, want het museum is gevestigd in het hoofdkwartier van een religieus gilde in de 15de eeuw. St Anthony’s Hall diende door de eeuwen heen als een armenhuis, kruitkamer, gevangenis, school en archief. Nu zijn de oude balken en wapens weer in volle glorie te zien. Het museum heeft ook een klein winkeltje met alle quiltmaterialen en handboeken en een atelier voor workshops.

Quilt Museum, St Anthony’s Hall, Peasholme Green, York. T 0044 (0)1904 613242 Meer info: www.quiltmuseum.org.uk

De Koude Oorlog lijkt misschien alleen nog maar iets uit James Bond-verhalen, maar het is nog niet zo lang geleden dat de dreiging van een nucleaire aanval levensecht was. Achter de dikke stalen ’bomvrije’ deuren toont de York Bunker de geheimen en geschiedenis van de Koude Oorlog en hoe het Verenigd Koninkrijk zich voorbereidde. De bunker, half onder de grond, werd gebouwd in 1961, een jaar voordat de spanningen tussen Amerika en Rusland tot een kookpunt kwamen in de Cuba-raketcrisis. Vanuit de bunker trachtten voornamelijk vrijwilligers van Royal Observer Group de nucleaire activiteit in de wereld in de gaten te houden. De bunker, een van slecht twaalf semi-ondergrondse bunkers in het land, werd pas in 1991 gesloten na het Non-Agressie Verdrag tussen de Nato en de landen van het Warschau Pact. Een rondleiding door de bunker geeft een goed beeld van het leven en de operaties van de officieren. In tijden van crisis werkten er zo’n vijftig mensen in drie wachtdiensten. Er gold een Hot Bed-systeem, waarbij het personeel ieder beschikbaar bed gebruikte.

York Cold War Bunker, Monument Close, vlakbij de Carlton Tavern. De bunker ligt iets meer dan 1,5 kilometer buiten het stadscentrum. Controleer de openingstijden, omdat het museum in de winter niet ieder weekend open is. T 0044 (0))1904 646940 of e-mail: yorkbunker@english-heritage.org.uk. Meer info: www.english-heritage.org.uk

Een bezoek aan de historische hoofdstad van het Noorden geeft de mogelijkheid om kennis te maken met een van de grootste liefhebberijen van de Britten, en zeker van koningin Elizabeth: paarden en paardenraces.

De paardenrennen van York, net buiten het centrum, zijn na Royal Ascot een van de bekendste in het land. De races zijn geweldig spannend, vooral voor wie geld heeft ingezet. De programmaboekjes en noteringen bij de bookmakers vergen wel enige studie. Veel mensen gaan misschien nog wel meer vanwege het schouwspel van hoeden en jurken. Dress to impress is het motto, al is dat soms de vraag bij de soms wel zeer bloot geklede dames. Vanwege werkzaamheden aan de baan zijn dit jaar de laatste races van 19 tot en met 22 augustus, op het Ebor Festival. Volgend jaar zijn er races van mei tot en met oktober. Check wel vooraf de racekalender, want de rennen zijn niet wekelijks.

Meer info over kaarten, agenda en kledingvoorschriften: www.yorkracecourse.co.uk. T 0044 (0)1904 620911

De pracht van het 18de-eeuwse Castle Howard maakt het een van de populairste Britse historische country houses in het Verenigd Koninkrijk. Castle Howard dankt zijn bekendheid ook deels aan het feit dat het model stond voor het landhuis in het boek ’Brideshead Revisited’ en de gelijknamige, zeer populaire tv-serie. Wie het kasteel bezoekt, begrijpt wel waarom de serie en de film, die in het najaar uitkomt, daar werden opgenomen.

In 1699 beloofde toneelschrijver en militair sir John Vanbrugh tijdens een alcoholische avond aan zijn vriend de derde Graaf van Carlisle om zijn zomerhuis te bouwen. Hij had nog nooit een huis ontworpen, maar het barokke Castle Howard was zo’n succes dat hij daarna ook de opdracht kreeg om Blenheim Castle (geboorteplaats Winston Churchill) te bouwen, de beloning voor de hertog van Marlborough voor zijn overwinning op de Franse koning Louis de Veertiende bij Blenheim.

Howard Castle is al meer dan driehonderd jaar de familiezetel van de Howard-familie, die eigenlijk al moet zijn uitgestorven in de tijden van Hendrik de Achtste en zijn opvolgers. De Howards raakten regelmatig in flinke aanvaring met de toenmalige heersers en kozen voor de verkeerde partij: verschillende familieleden werden onthoofd. Het huis, de tuinen en het parklandschap bieden een mooie inkijk in de geschiedenis en het leven van een aristocratische familie die het landgoed tot een ware business – (er zijn allerlei winkels en cafés die zoveel mogelijk werken met producten van het landgoed – hebben gemaakt om ervoor te zorgen dat het landgoed voor het nageslacht wordt bewaard.

Castle Howard, 24 kilometer ten noordoosten van York. Open van 1 maart tot en met 2 november, en van 29 november tot en met 21 december. Meer info: www.castlehoward.co.uk, T 0044 (0)1653 648333. Voor info over busverbindingen: www.yorkshiretravel.net, T 0044 (0)870 6082608.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden