'De mens' zorgt voor nieuw warmterecord in 2015

Windmolens op de Maasvlakte. Beeld ANP XTRA

Opnieuw heeft het weer een record gebroken. Nog voor de laatste maand van het jaar is aangebroken is duidelijk dat 2015 het warmste jaar in de geschiedenis zal worden. De piek in de temperatuur is geen verrassing: ook vorig jaar (2014) was al een recordjaar. En alvast een voorspelling van klimaatdeskundige Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI: "Ook in 2016 zullen we het record waarschijnlijk weer breken."

De mondiale temperatuur zal dit jaar hoogstwaarschijnlijk een hele graad boven het gemiddelde van het pre-industriële tijdperk uitkomen, verwacht de WMO, de Wereld Meteorologische Organisatie. Dat is een opmerkelijke mijlpaal die twee oorzaken heeft: een zeer sterke El Niño én, veel belangrijker: de invloed van de mens.

Volgens de berekeningen van het KNMI leverde menselijk handelen een temperatuurstijging op van ongeveer 1 graad. El Niño (het terugkerende weerfenomeen dat zorgt voor warme zeeën rond de evenaar) is slechts verantwoordelijk voor 0,05 tot 0,1 graad.

In het persbericht van de WMO noemt secretaris-generaal Michel Jarraud van het mondiale weerinstituut de cijfers 'slecht nieuws'. De hoeveelheid broeikasgassen bereikte afgelopen jaar een nieuw hoogtepunt en ook waren de oceanen nog nooit zo warm als nu. Bovendien is de concentratie Co2 in de atmosfeer hoger dan ooit.

Normaal worden we altijd erg blij van records. Is daar nu ook reden toe?
Oldenborgh: "Ik denk niet dat er iemand te vinden is die er echt door verrast zal zijn. We weten inmiddels wel hoe het werkt en welke factoren een rol spelen. Maar het is inderdaad geen goed nieuws: dit laat zien dat de aarde aan het opwarmen is, met alle gevolgen van dien. Het wrange is dat we dit al 35 jaar zagen aankomen, maar dat er eigenlijk nooit écht iets aan is gedaan. Al lijkt daar nu eindelijk verandering in te komen."

Dus menselijk handelen is de oorzaak?
"Ja. We zien drie oorzaken, waarvan het menselijk handelen de belangrijkste is. Die bepaalt voor 90 procent de stijging. El Niño is goed voor 10 procent en ook de zon speelt nog een kleine rol, maar dat zijn enkele tienden van een procent."

U verwacht volgend jaar opnieuw een record?
"Ja, die voorspelling durf ik wel aan. De zeer krachtige El Niño van dit moment zorgt vaak een jaar later voor het echte effect. Dat was ook in 1997 en 1998 zo. De gevolgen van El Niño waren in'98 sterker dan in '97. Dat zal nu ook zo zijn. Je ziet ook al wat effecten: Er is veel droogte geweest in Indonesië, veel regen in Oost-Afrika, in delen van Canada wordt een zachte winter verwacht en in delen van Amerika juist weer een strenge. En ja, ook wij kunnen er wat van merken. Er is grote kans op een nat voorjaar."

Gaat Nederland ook weer een warmterecord verbreken?
"Nee. Zoals het er nu uitziet zal de gemiddelde temperatuur in Nederland op ongeveer 10,4 graden uitkomen. Dat is een stuk lager dan vorig jaar. Toen de gemiddelde temperatuur 11,5 graden was. Dat heeft vooral te maken met de invloed van het 'toevallige' weer in een klein gebiedje zoals Nederland is. De eerste maanden waren vrij warm, maar oktober bijvoorbeeld was weer wat koeler. Maar 10,4 graden is nog steeds erg hoog, hoger dan de waardes die we voor de jaren '80 van de vorige eeuw haalden bijvoorbeeld."

U voorspelt nu al de effecten van El Niño op de globale temperatuur voor komend jaar. Maar, en ik durf het bijna niet te vragen, is er ook al iets te zeggen over onze winter?
"Ha. Nee. Eigenlijk niet. We zien dat onze winters gemiddeld warmer worden, maar dat zegt niet veel over de kans op een strenge of juist een zachte winter. Ik zie nog steeds geen enkele goede methode om dat goed te kunnen voorspellen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden