De mens in de pop

Het was in een bovenzaaltje van een sympathiek klein bioscoopcomplex, een bouwsel vol filmliefde en ongemak, dat ik 'Anomalisa' zag. Ik was alleen, zat - jas en tas op schoot - op het eind van de een na achterste rij tegen een zwaar gordijn aan dat de hele zaalwand bedekte. Het plafond was met een beigetapijt bekleed, dat er brandbaarder uitzag dan het vermoedelijk was.

"Pas op het opstapje", had de kaartcontroleur op de gang nog gezegd en binnen kregen de mensen op de eerste rij dekens uitgereikt om ze te beschermen tegen de koude ventilatie die vanonder het filmdoek het zaaltje in werd geblazen. Zo'n bioscoop. Bij filmwisselingen verdringen de mensen elkaar in de gangen.

Anomalisa, een film van Charlie Kaufman, is opgenomen met poppen. Echte poppen, uit een 3D-printer, die via de stop-motiontechniek worden bewogen. Zes beeldjes per seconde, zei de explicateur, want dat bood de bioscoop ook in al zijn sympathie: iemand die de film even inleidde. "En de film duurt anderhalf uur", zei hij. "Rekent u maar uit hoeveel beeldjes dat zijn." Het was moeilijk om niet te gaan rekenen. Daarna deelde hij de dekens uit.

We hebben al ver vóór Disney en Pixar het vermogen ons mee te laten slepen door alles wat we kunnen animeren. Rama en Sita in de wajangvoorstelling van de Ramayana, Jan Klaassen en Katrijn, een knuffelcowboy met een opwindtouwtje in zijn rug, een panda die kungfu leert, een kokkerellende rat in een Parijs restaurant; onze verbeelding ging moeiteloos mee in hun avonturen.

Maar in Anomalisa gebeurde iets bijzonders. De poppen leken op mensen, terwijl ze toch echt poppen bleven, net niet in proportie, met hun perzikzachte siliconenhuiden, hun haar, hun gezichten met naden. Bijzonder waren hun ogen, hoe het licht erin viel, hoe een ziel erdoorheen spiegelde.

Ik was erop voorbereid.

In The New York Review of Books schreef Zadie Smith een wonderschone beschouwing over de film, die het verhaal vertelt van een Engelsman die in Los Angeles woont en naar Cincinnati vliegt om een lezing te geven, want hij is de schrijver van een bestsellend hulpboek voor bedrijven. Hij is ook ongelukkig. In het vliegtuig herleest hij een brief van een vroegere geliefde die hij heeft verlaten. Hij is getrouwd, heeft een zoontje, maar is eenzaam.

De eenzaamheid wordt nog versterkt door het luxe hotel waar hij logeert en waar al zijn wensen vervuld lijken te kunnen worden. Zadie Smith heeft dan allang Schopenhauer ten tonele gevoerd en diens metafysische wil, die niet tot geluk voert.

Diep-, diepmenselijk zijn de poppen in Anomalisa, zoals ze praten (langs elkaar heen), zoals ze de temperatuur van de douche niet geregeld krijgen, zoals ze seks hebben - vooral zoals ze seks hebben. Ja, er is een seksscène in Anomalisa en die is zo ontroerend dat al je eigen gestuntel je om je oren vliegt.

Maar het allermooist: alle poppen hebben, op de Engelsman na, dezelfde stem. Behalve de vrouw op wie hij even verliefd wordt - juist vanwege haar andere stem. Tijdelijk geluk natuurlijk, meer is ons niet beschoren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden