Opinie

De mens geeft zich over aan de computer

Beeld uit de film 'Real Steel', waarin vechtrobots het in de ring overnemen van mensen.Beeld AP

Het is geen sciencefiction meer: kunstmatige intelligentie en robots komen eraan. Dit zal ieders wereld radicaal veranderen.

De ontwikkeling van de mensheid gaat snel. In evolutionair opzicht zelfs ongekend snel. Zo'n dertigduizend jaar geleden verdween de Neanderthaler en bleef de homo sapiens over. Nu verdringt de 'homo informaticus' de homo sapiens.

We zitten meer en meer, van jong tot oud, achter beeldschermen of touchscreens. Computers, smartphones, tablets: de mens is een symbiose aangegaan met de technologie. De mens versmelt met de techniek. Of we willen of niet, deze trend zal alleen maar groeien.

Bestaande technologieën en kunstmatige intelligentie ontwikkelen zich in een exponentieel tempo, met alle kansen en bedreigingen die daar bij horen. Volgens de 'Wet van Moore' verdubbelt het aantal transistors op een chip door technologische vernieuwingen iedere twee jaar. Dit betekent in de praktijk dat computers bij gelijkblijvende prijzen iedere twee jaar twee keer zo snel worden.

Alles waarbij wij computers gebruiken, kan en gaat ieder jaar sneller. Om dat bij te benen kan niet meer worden volstaan met de huidige benadering van de computer en de informatieverwerking die ermee gepaard gaat. De mens is de mens-met-zijn-computer geworden, onlosmakelijk.

Ook voor de wetenschap en techniek geldt deze exponentiële groei. Zij zijn immers steeds meer gebaseerd op computergebruik. Wetenschappers als de wiskundige John von Neumann (de ontwikkelaar van de eerste grote computer en de ontwerper van de huidige computers), de wiskundige en informaticus Vernor Vinge (een denker over exponentiële groei), en Alan Turing (de belangrijkste theoreticus over rekenkracht) hebben al gewezen op de vergaande consequenties. Ze waren zelfs bang voor een intelligentie die sterker zou zijn dan de menselijke intelligentie.

Von Neumann voorzag een technologische groei die zo sterk werd dat er een wereld ontstond waarbij 'menselijke zaken niet langer belangrijk waren'.

Om dat gevaar het hoofd te bieden is het nodig om kunstmatige intelligentie recht in het vizier krijgen. Net zoals nu al de topschaker alleen nog maar topschaker-met-computer is (elke schaker gebruikt de computer bij de voorbereiding van een match).

Dit zal in de toekomst op vrijwel alle gebieden gelden. De boer, de fabrieksarbeider, de kantoormedewerker, de journalist, de docent, de arts en de analist: allen zullen ze met de computer zijn of niet zijn. In een wereld waarin alles 'informatie' wordt, worden we allemaal informatieverwerker.

Het is echt geen sciencefiction meer: kunstmatige intelligentie en robots komen eraan. Iedereen kent het fenomeen al en heeft er in meer of mindere mate mee te maken: computers vliegen vliegtuigen, diag-nosticeren CT-scans en voeren onze beleggingen uit met behulp van lerende algoritmes.

De mens staat echter nog steeds aan het roer. Maar de supercomputer Watson, die in het Amerikaanse spel 'Jeopardy' de mens kansloos versloeg, zit over vijf tot tien jaar in onze mobieltjes, auto's en bewakingscamera's. Binnenkort assisteert Watson chirurgen.

Er komt een wereld aan die meer en meer beheerst zal worden door kunstmatige intelligentie. Voor 350.000 dollar heeft u al een mensachtige robot in uw garage staan die u kan assisteren met eenvoudige handelingen. Die dingen worden snel goedkoper, dus over tien jaar kunnen we er allemaal een hebben.

En computers worden slimmer: ze gaan ons gedrag en onze gedachten herkennen en ze gaan daar op reageren. Eerst nog met vriendelijke opmerkingen of vragen, maar later ook met ingrepen. We gaan hoe dan ook controle overgeven aan denkende (of: geprogrammeerde) machines. Dat zal onze wereld radicaal veranderen, net zo radicaal als de overgang van een wereld met Neanderthalers naar de wereld van de homo sapiens.

Recent heeft een aantal wetenschappers gewaarschuwd voor de risico's van deze technologische ontwikkelingen. Onder hen zijn Bill Joy (computerwetenschapper en medeoprichter van Sun Microsystems), Nick Bostrom (filosoof aan de Universiteit van Oxford), Hugo De Garis (professor kunstmatige intelligentie) en Kevin Kelly (oprichter van het tijdschrift Wired).

Anderen benadrukken de mogelijkheden voor de mens, onder wie uitvinder en denker Ray Kurzweil. Zij zien enorme kansen op bijvoorbeeld het gebied van milieu en gezondheid.

In Nederland is er nog geen discussie over deze ontwikkelingen. Een sense of urgency ontbreekt. De belangrijkste ontwikkelingen zijn weinig bekend. Welke universiteit, welk kabinet, welk bedrijf of welke intellectueel neemt het voortouw? Als kunstmatige intelligentie echt zo'n vlucht gaat nemen, zal dat een enorme verandering inhouden voor iedereen op deze planeet en voor de planeet zelf.

Jos Baijens vertaalde 'De singulariteit is nabij' van futuroloog Ray Kurzweil, over hoe de mensheid de grenzen van de biologie overstijgt. Uitgeverij De Wereld, 2011.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden