De melk wordt straks weer duurder

INTERVIEW Directeur FrieslandCampina verwacht hogere prijzen als boeren beperkingen krijgen opgelegd

Op melk, melkpoeder en verpakte kaas is nauwelijks iets te verdienen. Toch gaat FrieslandCampina zijn investeringen in fabrieken verdubbelen. Nederlands grootste zuivelcoöperatie zet vol in op kindervoeding, zuiveldranken, merkkazen, medische zuivel en sport- en dieetvoeding. Dat zijn de producten die het meeste opleveren. "Om competitief te zijn, moeten we in de Champions League van de Zuivel spelen", zegt directievoorzitter Roelof Joosten.

Joosten (58) staat nu bijna een jaar aan het roer van FrieslandCampina, dat melk verwerkt van 14.000 melkveebedrijven. Zijn vader was directeur van melkfabrieken in Noord-Nederland. In het hoofdkantoor in Amersfoort vertelt hij over FrieslandCampina's toekomstplannen.

De zuiveltopman ziet dat andere zuivelcoöperaties, die vooral leunen op 'basiszuivel' (boter, melkpoeder en foliekaas) minder investeren. Die terughoudendheid is gevaarlijk voor de internationale positie van de Nederlandse zuivel, vindt Joosten. "FrieslandCampina kan het niet alleen opnemen tegen concurrenten als Nestlé en Danone."

Joosten hamert op de hoge kwaliteit van onze zuivel. Zuivel? Dat is Nederlands erfgoed en Joosten vindt het jammer dat dat in eigen land soms niet op waarde wordt geschat. Het buitenland, China en Hongkong voorop, doet dat wel.

Vooral in China doet FrieslandCampina goede zaken. De verkoop van Nederlandse zuiveldranken en kindervoeding stijgt er jaarlijks met 20 tot 25 procent.

In China worden 18 miljoen baby's per jaar geboren, verklaart Joosten. "Nu de eenkindpolitiek is afgeschaft, zal dat aantal groeien. Naar tot 20 miljoen of, zoals de Chinese overheid verwacht, naar 25 miljoen. Wij verwachten dat de markt ieder jaar met 4 à 5 procent groeit."

Waarom stijgt de afzet van FrieslandCampina's kindervoeding dan veel meer? Joosten: "Omdat de moderne Chinese moeder anders inkoopt dan de traditionele. De traditionele moeder gaat naar de supermarkt. De moderne koopt via haar mobiele telefoon op internet. Schoenen, jurken, ondergoed, meubels en ook kindervoeding."

"Dat onlineverkoopkanaal", vervolgt Joosten, "groeit jaarlijks met 30 à 40 procent en daarin is FrieslandCampina met het merk Friso de grootste speler."

Joosten hoopt ook dat Chinese zuivelproducenten zelf betrouwbaarder worden. Dat zal de afzet van zuivelproducten alleen maar ten goede komen.

Ingrediënten voor de farmaceutische industrie vormen een andere belangrijke pijler onder FrieslandCampina. Het zuivelconcern haalt lactose uit melk. De farma-industrie gebruikt lactose als vulstof voor medicijnen in pilvorm, maar ook in inhalers voor astmapatiënten. Lactose zorgt voor een goede spreiding van het medicijn door de longen. Joosten: "Bij de pillenproductie hebben we een marktaandeel van 60 tot 70 procent, bij inhalers zelfs 90 procent."

De producten met een hoge toegevoegde waarde zorgen voor veel winst. Daarmee zorgen ze er ook voor dat de leden-melkveehouders van FrieslandCampina er iets beter voorstaan dan boeren andere coöperaties. Zij delen immers mee in de winst.

Dat kunnen ze ook goed gebruiken. Op 1 april 2015 verviel het melkquotum en Nederlandse melkveehouders gingen veel meer melken. Het gevolg? Drastisch dalende melkprijzen.

FrieslandCampina kreeg vorig jaar 600 miljoen liter extra aangevoerd, vertelt Joosten. In 2016 komt daar nog eens 600 miljoen liter bij. "Wat we voor 2020 aan aanvoer verwacht hadden, bereiken we al in 2016. Als een boer geen grens krijgt opgelegd, gaat hij aan de slag. Melkveehouders importeerden zelfs koeien om meer te kunnen melken. Uit het oogpunt van dierziekten is dit risicovol. Het kan de reputatie van de Nederlandse zuivel schaden. Waanzin ten top natuurlijk."

Maar die grens komt er nu toch - in de vorm van fosfaatrechten waarover boeren moeten beschikken. Die stellen een limiet aan de hoeveelheid mest die boeren produceren. De maatregelen komen net op tijd, vindt Joosten. Hij verwacht dat de aanvoer van melk vanaf eind 2017 zal afvlakken. "Ik ben ervan overtuigd dat de melkprijs dan weer aantrekt."

Boeren krijgen nu 25 cent voor een liter melk. Sinds 2009 is die prijs niet zo laag geweest. En die prijs heeft zijn bodem nog niet gevonden, denkt Joosten.

FrieslandCampina investeerde de laatste zeven jaar ruim 3 miljard euro in het moderniseren van fabrieken en het perfectioneren van productieprocessen. Vanaf 2016 jaar reserveert het bedrijf jaarlijks 550 miljoen euro voor vernieuwingen en verbeteringen en 350 miljoen euro voor overnames.

Tegelijkertijd sloot het bedrijf ook vestigingen. In vijf jaar tijd bespaarde de coöperatie een miljard euro aan kosten. De nadruk op de producten met hoge winstmarges - een strategie die is uitgestippeld na de fusie van Friesland Foods en Campina eind 2008 - werkt.

Dat blijkt bijvoorbeeld uit de omzet (11,3 miljard euro) en de recordwinst (343 miljoen euro) die in 2015 werden behaald. Daardoor kon ook de winstuitkering voor de leden-melkveehouders meegroeien, van 92 cent per honderd liter melk in 2009 tot 3,53 euro in 2015. Dat verzacht de pijn van hun lage melkprijs een beetje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden