'De meeste goede dingen zijn nutteloos'

Een bonte stoet van schrijvers, wandelliefhebbers en kerkleiders wandelt deze week met Boele Ytsma over het Pionierspad - met bijzondere ontmoetingen tot gevolg.

’Nee, ik heb het niet zo snel warm in dat zwarte habijt. Ik heb trouwens wel een zomerhabijt. Maar ik ben die jurk wel gewend. Tijdens de liturgie hebben we wel vijf van die soepjurken over elkaar aan”, zegt de heremiet broeder Hugo. Hij glimlacht.

Het is een graad of twintig. Er hangt wat sluierbewolking in de polder maar toch voelt het zomers warm. Broeder Hugo, kluizenaar van de Broederschap van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in het Groningse Warfhuizen gaat zitten op een campingstoeltje. Achter hem staat een blauw kampeerbusje geparkeerd langs de weg in een grasgroen polderlandschap ergens tussen Nijkerk en Zeewolde. Hier dragen de gebieden namen als Nuldernauw en Wolderwijd.

Het blauwe busje staat aan de rand van het Pionierspad, een wandelpad van in totaal tweehonderd kilometer, dat door de kop van Overijssel, van Vollenhove naar het Muiderslot loopt. Dwars over de Zuiderzeebodem.

De twitterende, bloggende pastor en schrijver Boele Ytsma wandelt dat Pionierspad in acht dagen. Elke dag een etappe van tussen de vijftien of vijfentwintig kilometer. De geboren Fries Ytsma begon afgelopen zondag bij het Muiderslot en komende zondag eindigt hij in Vollenhove. Een pastor die een wandelroute loopt. Niet zo bijzonder, zou je zeggen. Maar inmiddels is het een pelgrimstocht geworden waarbij bijzondere gesprekken plaatsvinden tussen vreemden – over geloven, de toekomst van de kerk, over pionieren, over het zoeken naar zin. Want inmiddels lopen er spontaan tientallen ’tochtgenoten’, zoals Ytsma ze noemt, mee met de dominee.

Hij deed een oproep via zijn site en Twitter om met hem mee te wandelen. En de aanmeldingen druppelden binnen. Vanuit het noordelijkste puntje in Groningen tot aan Den Bosch. Ook televisiepresentatrice en ’wandelbabe’ Hella van der Wijst liep al een stuk Pionierspad mee. Voor haar televisieprogramma ’De Wandeling’ interviewt ze mensen al lopend. De sleutel tot een succesgesprek. In totaal meldden zich de afgelopen weken bijna zeventig tochtgenoten aan, gelovig en niet-gelovig.

Het is een bonte sliert van dominees, kerkleiders, schrijvers, vertegenwoordigers van organisaties, studenten of gewoon wandelliefhebbers die deze week de wandelschoenen aantrekt. Ze zijn te herkennen aan een wit polsbandje met daarop de tekst ’ik ben tochtgenoot’. Zoon Poppe deelt ze uit. Ook zal er her en der een bekende meelopen. Dominee en oud-synodevoorzitter van de Protestantse Kerk in Nederland Gerrit de Fijter bijvoorbeeld. Hij wandelt toevallig op dezelfde dag mee, morgen, als de atheïstische dominee Klaas Hendrikse uit Zeeland: die twee liggen elkaar niet echt.

Een wandelend statement is de pionierstocht van Ytsma al genoemd, omdat de tochtgenoten uit alle geloofsrichtingen komen. Katholiek, remonstrants, protestant of ’zoekend gelovige’ – een term van Ytsma zelf: de pionierstocht van de internetpastor uit Groningen groeide uit tot een oecumenische wandeling. Een welkome bijkomstigheid, vindt Ytsma, want aanvankelijk was zijn achtdaagse pelgrimstocht louter bedoeld om zijn tweede boek ’Authentiek, De zoeker en het verlangen’ te promoten.

Ytsma koos uitsluitend vanwege de naam voor het Pionierspad. Symbolisch vond hij die. Door welk gebied het Pionierspad liep, wist hij niet. Het had ook Limburg kunnen zijn. „In mijn boeken gaat het vaak over de pionier. Vandaar. Maar heel toevallig blijkt het pad langs het huis in Lelystad te lopen waar ik enkele weken aan mijn boek heb zitten schrijven.”

En het landschap is helemaal niet zo rechtlijnig, plat en saai als hij en zijn wandelgenoten hadden verwacht. „Ik had gedacht dat de Flevopolder niet het meest boeiende landschap zou zijn. Maar ik val van de ene in de andere verbazing. Ik heb al vossen, reeën en allerlei soorten vogels gezien”, zegt Ytsma. „Maandag liepen we in de buurt van Almere. Vier mensen uit die stad liepen mee en waren zichtbaar verrast over het landschap.”

Dominee Evert-Jan Veldman pakt ook een campingstoeltje en gaat zitten. Heleen Ytsma, de vrouw van Boele, rommelt in de camper en heeft de koffie klaar. Veldman heeft zijn honden Fratz en Frodo bij zich. Broeder Hugo wijst naar Veldman. „De dominee is naar de Noordpool afgereisd om mij op te halen”, grapt hij. Met de Noordpool bedoelt hij het Groningse gehucht Warfhuizen, waar hij in zijn kluis in de Mariakapel acht keer per dag het getijdengebed houdt. Samen zijn ze naar de Flevopolder afgereisd om een etappe mee te wandelen met Ytsma.

Broeder Hugo en dominee Evert-Jan Veldman kenden elkaar niet. Maar, zegt Veldman: „Ik merkte tijdens de autorit: een kluizenaar verliest zijn frisse blik op de wereld en zijn gevoel voor humor niet.” Broeder Hugo houdt wijselijk zijn mond en wrijft over zijn zwarte kralenketting waarmee hij het Jezusgebed bidt.

Het is een mooi bijproduct, vindt Ytsma, dat de wandelgenoten, die eerst vreemden van elkaar waren, aan het eind van de wandeletappe verbinding voelen met elkaar. „Want het is geen doel op zich om eenheid uit te stralen. Een journalist vroeg: wat is eigenlijk de bedoeling? Nou die is er niet. Maar ik kan er wel een verzinnen. Bijvoorbeeld dat het een mooi statement is dat er vormen zijn waarin de verschillen van mensen mooi uitkomen.”

„Ik ben heel goed in het organiseren van dingen”, zegt Ytsma, „maar niet zo goed in het verzinnen van goede redenen daarvoor. De meeste goede dingen zijn nutteloos. Zoals een vriendschap. Zodra een vriendschap voor een van de twee nuttig wordt, is de vriendschap voorbij. Dus, misschien is dat wel het mooiste aan deze tocht. Dat het nutteloos is. Aan het eind van de wandeldag concluderen tochtgenoten dat ze een soort ervaring van eenheid of verbondenheid hebben gevoeld. Maar op het moment dat je die eenheid zou willen zoeken, zou willen benoemen, dan ben je het kwijt. Ik zoek niet bewust naar die eenheid. Het moet als een bijproduct ontstaan.”

Broeder Hugo lacht. „Móet een bijproduct ontstaan?”, vraagt hij zich af. „Een mooie tegenstelling: ik heb geen water gedronken, jij wel. Maar jij hebt een zonnesteek.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden