De meeste adoptiekinderen zijn vondeling, maar niet allemaal

Peuters in het Chinese weeshuis Shanghai Children¿s Home. Zijn adopties uit China altijd dubieus? (FOTO REUTERS)

Een nieuw schandaal stelt adoptie uit China in een kwaad daglicht. Maar komen deze praktijken vaak voor?

Geen adoptieouder zit te wachten op het bericht dat zijn of haar kind mogelijk met dwang is weggenomen bij de biologische ouders. En veel mensen rekenen daar ook niet op. Wie vanuit China adopteert, gaat ervan uit dat de kinderen echte vondelingen zijn. Het bericht in Chinese media dat in een district in de provincie Guizhou kinderen van hun eigen ouders zijn weggenomen door de autoriteiten en naar een tehuis zijn gebracht, haalt dat beeld onderuit. Maar zijn daarmee alle adopties uit China dubieus?

Dat niet. Vanuit China zijn 110.000 Chinese kinderen – meest meisjes – naar het buitenland gegaan, onder wie zo’n 5000 naar Nederland. Een flink deel, met name de gehandicapte kinderen, is afgestaan omdat de ouders niet voor hen wilden of konden zorgen. Een ander deel is vrijwillig afgestaan uit armoede of door bijvoorbeeld alleenstaande moeders.

Het grootste deel van de vondelingen komt door de ’eenkindpolitiek’ – die ouders één of twee kinderen toestaat – en dus onder druk van de wet. Maar daar zijn gradaties in. In veruit de meeste gevallen zijn meisjes te vondeling gelegd omdat de ouders liever een jongetje krijgen. Die kan later – zeker op het Chinese platteland – voor zijn ouders zorgen en de familielijn voortzetten.

De Chinese overheid grijpt echter ook zelf in. In het district Shaoyang in de provincie Hunan namen tussen 2002 en 2005 ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor de bevolkingspolitiek, een tiental kinderen weg bij ouderparen. Sommige daarvan zijn vrijwel zeker biologische kinderen, hoewel de autoriteiten volhouden dat het ging om illegaal geadopteerde kinderen. De kinderen kwamen in een tehuis terecht. Van één kind is inmiddels aangetoond dat het in de VS verblijft.

Ook in het district Zhenyuan in Guizhou zijn kinderen weggenomen door de autoriteiten, in dit geval met zekerheid bij hun biologische ouders. Uit de Chinese media blijkt overigens dat die het niet eens in alle gevallen erg vonden. Sommigen hadden liever dat hun meisje onder staatszorg ging vallen dan dat ze boete moesten betalen vanwege haar illegaliteit. De kinderen zijn in een tehuis geplaatst voor adoptie naar het buitenland. Dat levert het tehuis donaties op: tot vorig jaar 3000 dollar, inmiddels 5000 dollar.

Er duiken geregeld dit soort verhalen op – ook over kinderhandel (zie kader). Alleen kan zelden voor specifieke kinderen worden vastgesteld dat ze zo’n route hebben afgelegd. Tehuizen en autoriteiten in China veranderen de gegevens in de dossiers op zo’n manier dat de herkomst van kinderen nauwelijks te achterhalen valt. Ook in het Zhenyuan-schandaal kan alleen DNA-onderzoek definitief uitsluitsel geven over welke geadopteerde kinderen zijn weggenomen.

Er zijn dus vier verschillende categorieën: vrijwillig afgestane kinderen, vanwege de bevolkingspolitiek ’vrijwillig’ afgestane kinderen, verhandelde kinderen en door de overheid weggenomen kinderen. De verhouding tussen die categorieën is moeilijk vast te stellen. Het is nog steeds aannemelijk dat die laatste twee groepen veel kleiner zijn dan de eerste twee. Maar zolang er geen absolute duidelijkheid komt en er in China steeds nieuwe voorbeelden opduiken van wanpraktijken, zullen adoptieouders moeten leven met de mogelijkheid dat hun Chinese kind niet vrijwillig is afgestaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden