De meerwaarde van de allochtone politicus

In geen enkel Europees land zijn zoveel allochtonen doorgedrongen tot het parlement als in Nederland. Dit succes betekent echter niet dat allochtonen een machtsfactor van betekenis zijn. Zwarte politici mogen, zwarte politiek mag niet. Die stelling was onderwerp van een debat van De Balie en de IKON. Farah Karimi schrijft in Trouw van 4 februari dat ze in het debat de witte fractieleiders en partijleiders miste.

Terecht zegt Karimi ('allochtoon' kandidaat van GroenLinks voor de Tweede Kamer), dat de dilemma's van de allochtone politici het spiegelbeeld zijn van de hypocrisie van de partijbonzen. De partijen willen namelijk wel een pluriforme lijst, maar geen pluriforme politiek. De allochtone politicus wordt zo met een dubbele loyaliteit opgezadeld. Hij of zij moet binnen de partij het gezicht zijn voor een bepaalde bevolkingsgroep. De partijen zorgen ook dat alle groepen vertegenwoordigd zijn. Maar het minimum is al snel ook het plafond. Eén is genoeg. Zo wordt de ene Surinamer of Marokkaan tegen de ander uitgespeeld. Toen er op het partijcongres van de PvdA aktie werd gevoerd om Leo Balai hoger op de lijst te krijgen, zei Ab Dunning, de voorzitter van de selectiecommissie: 'We hebben al een Surinamer bij de eerste vijftig.' Eenmaal in de Kamer mag de allochtone politicus zich niet opstellen als belangenbehartiger van die groep. Een volksvertegenwoordiger moet immers belangen afwegen, niet behartigen. Dan moet hij of zij zich juist op basis van individuele capaciteiten waarmaken. Dat geldt voor autochtone politici ook, maar allochtonen hebben een extra handicap. Als ze zich in de Kamer opwerpen als minderheden-specialist, worden ze niet gezien als all-round politicus. Nemen ze geen minderhedenkwesties in hun portefeuille dan zetten ze zich op een achterstand omdat ze hun expertise niet mobiliseren.

Karimi wil dat leidinggevende politici zich voor deze gang van zaken verantwoorden. Dat is begrijpelijk. Toch schuilt daarin een gevaar. Het aanklagen van de partijtop heeft zin als er een duidelijke eis wordt gesteld. Tot voor kort was die helder: meer allochtonen in de Kamer. Het bedelen om meer ruimte voor zwarte politiek is lastiger. Aanklagen wordt dan snel klagen, omdat het niet duidelijk is wat zwarte politiek is. Het naar de beklaagdenbank dirigeren van de witte partij-tijgers, leidt de aandacht af van de vraag wat de meerwaarde is van de allochtone politicus. Juist door met allochtonen onderling te debatteren treedt helder aan het licht, dat het niet eenvoudig is om die meerwaarde te formuleren. Karimi stelt dat allochtonen 'ervaringen en feitelijke kennis hebben vanuit het perspectief van minder machtigen in deze samenleving'. Wat deze gepriviligieerde kennis oplevert, is echter oneenduidig. Tara Singh Varma claimde in het debat dat haar politieke stijl, activistischer dan Rosenmoller gepast acht voor de eerste vijf, haar een verkiesbare plaats kost. Maar is haar stijl bij uitstek allochtoon? Waarom zouden allochtone volksvertegenwoordigers niet net zo saai mogen zijn als hun witte collega's?

Juist doordat het debat niet in het teken van de aanklacht stond, kon Chan Choenni (tot voor kort voorzitter D66-werkgroep migranten), opmerken dat het ontbreekt aan nieuwe invulling van belangenbehartiging. Op alle terreinen maakt het doelgroepenbeleid plaats voor een algemeen achterstandsbeleid. Zaakwaarnemers schieten daarom weinig op met het hoog op de agenda houden van het probleem van de hoge werkloosheid onder allochtonen.

Het formuleren van een nieuw perspectief vereist allochtone politici die hun positie niet te danken hebben aan een gunst van de witte partij-elite, maar aan een machtspositie. Daarom is het goed dat allochtone kandidaten als Tara Singh Varma (GroenLinks) en Hady-Jane Guds (CDA) via voorkeurstemmen in de Kamer proberen te komen. Dat geeft hen een onafhankelijkheid om op zoek te gaan naar de meerwaarde van de allochtone politicus. Die meerwaarde ligt noch in aanpassing aan het partij-establishment noch in blinde belangenbehartiging. Het gaat om het claimen van ruimte waarin zowel kritiek op de partij als kritiek op de eigen achterban mogelijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden