De mediator moet geen verplichting zijn

Wie naar de rechter wil, zou eerst verplicht bij de mediator moeten aankloppen, vindt de VVD. Een bizar voorstel, betoogt deurwaarder Oscar Boeder.

Het zal je maar gebeuren: wil je als burger of bedrijf een geschil aan de rechter voorleggen, wordt je dat verboden. Moet je éérst met je tegenstander(s) verplicht aan de bemiddelingstafel. Met een mede door jou te betalen mediator, die niets beslist en alleen 'begeleidt'. Oók als je geen geloof in een goede afloop hebt. Pas na mislukte mediation wordt de route richting rechter weer vrijgegeven. Dan bent u al veel tijd en euro's kwijt.

Een door VVD-kamerlid Ard van der Steur ingediend wetsvoorstel van deze strekking deugt niet. Het vergroot de kans op rechtsongelijkheid en is in strijd met de Grondwet.

Succesvolle mediation staat of valt met vrijwilligheid. Je moet er samen in vrijheid uit willen komen. Drang en dwang leiden tot een lager slagingspercentage en minder effectiviteit. Van der Steur wil met zijn voorstel 'een paradigmaverschuiving in de geschilbeslechting' tot stand brengen. Maar hij komt met een onvoldoende onderbouwde en paternalistisch 'oplossing' voor een niet bestaand probleem.

Zo biedt het Wetboek van Burgerlijke Rechtsbevordering nu al de mogelijkheid van mediation. Het VVD-kamerlid gaat ook voorbij aan het feit dat veel partijen zélf al hebben geprobeerd om een geschil op te lossen.

'Niemand kan tegen zijn wil worden afgehouden van de rechter (rechten?) die de wet hem toekent', bepaalt artikel 17 van de Grondwet. Het VVD-wetsvoorstel maakt dit artikel tot een dode letter. De eiser moet straks aantonen dat een gecertificeerde mediator vergeefs heeft geprobeerd om een schikking tot stand te brengen. Pas daarna mag de eiser naar de rechter. Je móet dus onderhandelen. Ook als de verweerder niet op komt dagen, zoals in 70 procent van alle rechtszaken.

Rituele dans

Partijen moeten tegen hun zin een rituele mediation-dans uitvoeren. De kans op vertraging - bijvoorbeeld als gevolg van tijdrekken door één van de partijen - is groot. En wat te denken van de kosten? Als die maar flink genoeg oplopen, is het gevaar van rechtsongelijkheid zeer reëel. Als het aan Van der Steur ligt, krijgt immers een door de overheid te certificeren beroepsgroep van registermediators het monopolie op deze vorm van geschilbeslechting. Een beroepsgroep die haar kwaliteit straks graag breed uit wil meten, inclusief toezichthouder, tuchtrecht, permanente educatie etc. Met tarieven die naar te vrezen valt niet mals zullen zijn.

De kans dat partijen het er vanwege vertraging en hoge kosten maar bij laten zitten, is groot. De Raad van State ziet geen rechtvaardiging voor de door Van der Steur bepleite inbreuk op de Grondwet en oordeelt hard: de voorgestelde werkwijze is niet effectief en schiet haar doel voorbij. Een extra reden om de keuze voor geschilbeslechting in alle vrijheid aan partijen over te laten. Mediation-trajecten onder overheidsdwang zijn strijdig met de Grondwet. Ze leiden tot chaos en rechtsongelijkheid. Zo'n fundamentele misstand moet niemand willen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden