De markt van geloven

Heer verlos ons van de marktdenkers, roept briefschrijver A. Vos uit over Corrie Jacobs, de secretaris van de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden, die het 'product' vrijzinnigheid helderder op de markt wil gaan zetten. Met Vos zijn er meer mensen in de kerk die niets willen weten van termen als 'markt' en 'productaanbod' als ze toegepast worden op de verkondiging van de boodschap en de acceptatie daarvan door mensen. Dat is vreemd.

Anne van der Meiden

De voortgang van de boodschap -of liever de vele boodschappen- is altijd afhankelijk geweest van historische, economische, politieke, logistieke, technische, sociale en psychologische factoren. Die bepaalden hoe de boodschap werd ontvangen en bij welke mensen ze welke vorm van beleving kreeg. Die factoren hebben ervoor gezorgd dat we nu meer dan ooit diverse opvattingen koesteren binnen het christendom over de vraag wat het eigenlijk is en vooral welk nut dat voor ons persoonlijk heeft.

Dat ik niet geloof wat Vos gelooft, heeft te maken met de 'keten' van verkondiging waarin hij en ik zitten. Die ketens zijn verschillend, zelfs fundamenteel.

Dat moet ook, want 'kennelijk' wil de Geest het zo. Hij hing niet als een vuurbal aan de zolder van het opperzaal uit Handelingen 2, maar zat 'op een ieder van hen' als een tongetje, een vlammetje van de geest. Mooier beeld heb ik nooit ergens gevonden. Het marktdenken is van deze tijd, maar gaat terug naar het meest fundamentele wat je van de overdracht van de boodschap zeggen kunt: ze heeft altijd de vorm van een aanbod gehad.

Ze is 'gepropageerd' in de hoofden van mensen. Niet dezelfde boodschap in alle hoofden, maar bepaalde aanbiedingen in bepaalde hoofden. Er zijn deelboodschappen voor deelmarkten. Dat beweer ik niet, dat kunt u elke zondagmorgen filmen in alle steden en dorpen van de wereld. Op de markt van de Nederlandse Hervormde kerk heeft de Gereformeerde Bond zich altijd sterk geprofileerd, door precies en ferm te vertellen hoe de dingen waren en moesten zijn. De meerderheid van die kerk kan daar niet veel mee. De vrijzinnigheid maakt zich de laatste tijd wat meer op om een ander product op die markt te profileren in de overtuiging dat niemand de waarheid in pacht heeft, er fundamenteel anders gedacht moet worden over de 'oude' waarheden, dat er veel rijkdom zit in nieuwe geloofsbewegingen en veel effect te verwachten is van positieve waardering van de pluriformiteit.

Ik bepleit de pluriformiteit niet, ik constateer die. Ik betreur ze niet, ik bewonder ze en juich haar toe. Ze is geen 'zonde der verdeeldheid', maar een bundel kansen en vervullingen. Aan Vos de vraag ten slotte of zijn 'Heer verlos ons' ook gericht is tegen Paulus, die letterlijk de markt op ging en zijn marktpraatje hield. Het resultaat was duidelijk en voorspelbaar: velen verwierpen het nieuwe product, enkelen namen het aan. Zo zal het altijd blijven. Laten we ophouden met die oud-testamentische uitsluitingsgebeden en meer insluiting en aansluiting zoeken. Hij zou toch ook boos zijn als we zouden bidden: 'Heer, verlos ons van de vossen die de wijngaard bederven' (Hooglied 2:15). Dat doen we dan ook niet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden