De marges worden aan de top zo ver opgerekt dat de Hoge Raad al kan worden genegeerd

NIJMEGEN - Hendrik Christiaan van Reijendam noemt zichzelf 'overlevingsspecialist'. Maar er zijn er die hem zien als een querulant van het zuiverste soort.

Lastige man, die brieven en faxen stuurt met veel uitroeptekens en krachtige stellingnames: “Daarom stuur ik U dit schrijven zeer bewust aangetekend - met bericht van ontvangst - aan het Ministerie en tevens aan Uw huisadres, opdat U later niet kunt zeggen dat Uw geheugen U in de steek gelaten heeft wanneer dit schandaal in de publiciteit komt.” (Brief aan minister van Justitie.)

“Het enige wat ik wil is mijn recht halen”, zegt 'ie zelf. Recht, dat hem in feite al in 1993 door het Europese hof in Straatsburg werd gegeven, maar waarvan de Staat der Nederlanden, vindt hij, de reikwijdte nog niet heeft onderkend. Henk van Reijendam strijdt al 13 jaar tegen het Nederlandse rechtswezen en sinds een jaar of acht ook tegen een onwillige landsadvocaat. Tot dusver met weinig tastbaar resultaat. Maar: “Ze gaan! Gegarandeerd dat ze gaan!” Hij zegt nog ettelijke miljoenen te goed te hebben van de Staat.

Rijtjeshuis in Dukenburg, Nijmegen. Thuisadres van het centraal meldpunt van de Stichting Amicu, waar de belangenverstrengeling en het laakbaar gedrag van overheidsdienaren in kaart zullen worden gebracht. Het telefoonnummer van Van Reijendam is ook het nummer van het meldpunt Amicu: 024-3442043.

“Leuke naam, hè, Amicu? 'Ami' van een vriendenclub die vecht tegen het 'IQ' van de rechtsgeleerden, de gewone jongen tegen de wetenschappers. Met de 'i' van integriteit in het midden. We zijn met meer mensen, we gaan uitgroeien tot een netwerk dat op grote schaal misstanden in de huidige rechtsorde aan de kaak gaat stellen.”

Van Reijendam haalt een velletje papier tevoorschijn waarop hij heeft aangegeven hoe Amicu zich zal vertakken in tal van stichtingen die verdachte beroepsgroepen hinderlijk gaan volgen: stichting advocatuur, stichting notariaat, stichting familie/gezinsrecht, uitmondend in stichting slachtofferhulp en stichting rechtsherstel. Hij hoopt hulp te krijgen van rechtenstudenten van de universiteit van Nijmegen. Maar voorlopig is Amicu alleen Henk van Reijendam.

Het begon in 1981. Van Reijendam was eigenaar van een florerend confectiebedrijf dat in Nijmegen jongenskleding maakte onder de merknaam Dombo. Toen begin jaren '80 de malaise toesloeg in de branche - landen als Griekenland konden veel goedkoper produceren -, zag hij zich gedwongen het personeelsbestand ingrijpend te saneren. “We gingen terug van 150 man tot 20 man.”

Ondanks de problemen zag Van Reijendam kans een eigen vermogen van ongeveer 3,5 miljoen onaangetast te laten. “We hadden een lekker bedrijfje en een goede relatie met ons personeel.” Kort na de sanering hoorde Van Reijendam dat het bedrijf Olly in Alkmaar (later Oilily), gespecialiseerd in betere meisjeskleding, failliet dreigde te gaan. “Ik dacht: we moeten de handen ineenslaan. Een prachtcombinatie: ik maakte de mooiste jongenskleding en zij het mooiste meisjesgoed.” Samen zouden de beide bedrijven zeven winkels hebben, Van Reijendam zag de nieuwe naam al voor zich: Oliedom, een samenvoeging van Olly en Dombo. Henk van Reijendam stapte naar de NMB in Nijmegen. Deze bank wilde met alle liefde het plan voorfinancieren.

Tegelijk vernam hij dat er in Breda een bedrijfje dat T-shirts produceerde, failliet was gegaan. “Ik dacht, dat past in ons plan, we kopen dat erbij.” De bank was nog steeds enthousiast. In Breda moet het zijn misgelopen, denkt Van Reijendam. Er werden vlak voor de overdracht 's nachts goederen ontvreemd uit het faillissement, volgens Van Reijendam met medeweten van de curator. Hij maakte er werk van, belde de curator en vermoedt nu dat deze hem een hak heeft gezet door hem zwart te maken bij de NMB. “Bij de bank was het in één keer afgelopen. De geldkraan ging dicht. Dombo kreeg niets meer. Ik had de mondelinge toezegging nog niet op papier, maar dat had eerder ook vijf weken geduurd omdat het hoofdkantoor zulke overeenkomsten altijd moest fiatteren. Maar mondelinge afspraken gelden ook.”

Van Reijendam besloot de NMB voor de rechter te dagen. “Ondertussen zat ik wél in de knoei. De samenwerking met Olly ging niet door. Ik moest zien dat ik m'n eigen bedrijfje draaiende hield. Gelukkig had ik veel voorraad. Ik heb toen snel tien winkeltjes opgezet en na twee jaar had ik mijn schulden afbetaald en had ik alles voor elkaar, maar wel met inlevering van m'n eigen vermogen. Veel mensen dachten dat ik de zaak wel failliet zou laten gaan, maar ik was zo pissig, ik wilde die NMB pakken.”

Van Reijendam veronderstelde dat Dombo Beheer, het restant van zijn ooit zo florerende onderneming, voor de rechtbank in Arnhem met gemak het bewijs kon leveren dat de bank hem het krediet had toegezegd. Het liep anders.

Van Reijendam wilde zelf in de zaak- Dombo-NMB getuigen, omdat getuigen van de mondelinge afspraak met de bank immers niet voor het oprapen lagen. De bank verzette zich daartegen. Toen de zaak voorkwam had Van Reijendam zich teruggetrokken als directeur. Maar toen Dombo de ex-directeur wilde oproepen als getuige, volhardde de NMB in het verzet tegen een getuigenverklaring van Van Reijendam. De bank kreeg de rechter mee. Deze weigerde Van Reijendam te horen omdat hij de overtuiging had gekregen dat Van Reijendams aftreden als directeur van Dombo een schijnvertoning was.

De bankdirecteur met wie Van Reijendam de mondelinge afspraak had gemaakt, werd echter wél als getuige toegelaten. “Ik ben daar in Arnhem genaaid. Toen is dat gedoe al begonnen”, zegt hij.

Van Reijendam voelde zich in zijn rechten gekwetst. Hij besloot het hogerop te zoeken. Hij ging in cassatie bij de Hoge Raad op grond van artikel 6 van het Europese verdrag voor de rechten van de mens, waarin het beginsel wordt vastgelegd dat iedere procespartij in een procedure over dezelfde rechtsmiddelen moet kunnen beschikken. Maar hij ving ook bot bij 's lands hoogste rechtscollege.

Er stond hem toen nog één weg open: naar Straatsburg, het Europese hof. Dat concludeerde in 1993 - er waren inmiddels tien jaren verstreken, sinds het begin van de procedure - dat Van Reijendam, doordat hij niet als partijgetuige was gehoord, in een nadeliger positie was geplaatst. Een schending van art. 6 van het Europese verdrag, aldus het hof. Het hof sprak zich vanzelfsprekend niet uit over de zaak zelf, maar voor Van Reijendam stond opnieuw de weg open naar de Nederlandse rechter.

Door de slepende procedure was de Nijmegenaar aan lager wal geraakt. “Ik leef van een uitkering.” Hij spande een kort geding aan tegen de Staat om een voorschot te krijgen op de kosten die hij sinds 1983 had gemaakt. De Haagse rechtbankpresident wees die af. Het was een opmerkelijk vonnis, omdat in een brief op 17 augustus 1995 aan de voorzitter van de Kamercommissie van justitie minister Sorgdrager had geschreven 'dat klager (Dombo dus) de Staat kan aanspreken tot schadevergoeding'.

Van Reijendam: “Toen ik de landsadvocaat, jhr. mr. J. L. de Wijkerslooth benaderde, betwistte deze zonder blikken of blozen de aansprakelijkheid van de Staat en ontkende tegelijk de rechtswerking van een aantal arresten van de Hoge Raad, waarin de criteria voor aansprakelijkheid van de Staat staan beschreven.” Het kwam de verdediger van 's lands belangen op klachten bij de Raad van toezicht en de Raad van discipline van de orde van advocaten te staan.

Van Reijendam is ervan overtuigd dat rechters en advocaten soms met elkaar onder een hoedje spelen. Hij staat in contact met de groep 'verontruste burgers' die de Nederlandse rechtscolleges doorlichten op vermeende belangenverstrengeling. De Staat is nog niet klaar met Henk van Reijendam. “Ik krijg mijn geld. En dat is echt niet weinig. Ik ga door.”

Van Reijendam: “Ik vraag me af of we wel in een rechtsstaat leven. Naar de burger worden de wetten steeds vaker aangescherpt, terwijl aan de top de juridische marges steeds meer worden opgerekt en nu kennelijk al zo ruim zijn dat de landsadvocaat, nota bene namens de Staat, de rechtswerking van arresten van de Hoge Raad kan negeren als het hem uitkomt. Waarom wil minister Sorgdrager dan eigenlijk steeds arresten uitlokken van de Hoge Raad in kwesties als euthanasie?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden