De man van geven en nemen in de familie

Van onze redactie religie & filosofie

De mens is een evenwichtskunstenaar die de balans zoekt tussen geven en nemen. Een kind heeft het leven gekregen van zijn ouders en staat bij hen in het krijt. Het betaalt terug in erkenning. Lukt dat om welke reden dan ook niet, dan raakt de balans verstoord en zijn de gevolgen lang voelbaar. In (destructief) gedrag, in relaties.

Dat is de theorie van Ivan Boszormenyi-Nagy, de Hongaarse psychiater die ook in Nederland school maakte als drijvende kracht achter de contextuele therapie en het contextuele pastoraat.

De Duits-Joodse filosoof Martin Buber was Nagy’s inspiratiebron: hij leerde hem dat een mens alleen mens is in relatie tot anderen.

Ivan Boszormenyi-Nagy (kortweg Nagy, uitgesproken als nodzj) werd geboren op 19 mei 1920 in Boedapest. Na een hoogleraarschap daar emigreerde hij in 1950 naar de VS. In de psychiatrische kliniek die hij leidde veranderde zijn denken onder invloed van de verhalen over de patiënten en hun familie.

Nagy’s belangrijkste werken zijn ’Invisible Loyalties’ (1973, met G. M. Spark) en ’Between Give and Take’/’Tussen geven en nemen’ (1986, met B. R. Krasner).

De terminologie van Nagy is voor een geesteswetenschapper ongebruikelijk: hij spreekt over ’grootboek’ en ’balans van verdiensten en schuld’. Het doel van zijn aanpak is niet het kloppend maken van de jaarrekening, maar het in familietherapie herstellen van het evenwicht tussen de cliënt en de generaties die hem of haar omsluiten.

Of mensen dat nu willen of niet, ze zijn verbonden met ouders en kinderen (verticale binding) en met broers en zussen (horizontaal).

Tussen 1990 en 1997 gaf Nagy masterclasses contextuele therapie in Amsterdam.

De stichting Leer en Leven stimuleert in Nederland en België het familietherapeutische model van Nagy en leidt op tot contextueel therapeut.

De Nederlanders Hanneke Meulink-Korf en Aat van Rhijn promoveerden in 1997 op zijn werk. Dat verweefden ze met het denken van de Frans-Joodse filosoof Emanuel Lévinas en maakten het vruchtbaar voor het pastoraat.

De Stichting Contextueel Pastoraat van Meulink (Van Rhijn is overleden) schoolde sinds 1989 al ongeveer 300 pastores in deze aanpak.

De Protestantse Kerk in Nederland geeft korte cursussen over de intergenerationele benadering.

Ivan Borszomenyi-Nagy is 86 jaar geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden