De man met miljoenen die de consumptiemaatschappij hekelde

Douglas Tompkins Beeld afp
Douglas TompkinsBeeld afp

Hij werd miljonair met het oprichten van The North Face en Esprit, maar kon zich niet vinden in de consumptiemaatschappij. Vandaag overleed Douglas Tompkins op 72-jarige leeftijd tijdens een kayak-ongeluk in Chili, Zuid Amerika. In het harnas: de exentrieke filantroop hield zich de laatste jaren fanatiek bezig met het verdedigen van natuur en milieu en spendeerde het meest van zijn tijd in de bergen of de meren.

Irene Schoenmacker

Op 17-jarige leeftijd ging hij van school. De natuur trok hem meer: Tompkins was een meer dan uitstekend skiër en bergbeklimmer. Halverwege de jaren zestig startte hij met een geleende 5000 dollar een klein bedrijfje dat skispullen en backpacks verkocht en noemde het The North Face, dat hij enkele jaren later weer verkocht voor 50.000 dollar.

Plain Jane
Samen met zijn vrouw begon hij enkele jaren later vanuit de achterbak van zijn auto meisjesjurken te verkopen onder de naam Plain Jane. Het bedrijf had al snel wereldwijd succes en werd in de jaren zeventig omgedoopt tot Esprit. Maar ook nu was hij niet veel aanwezig en trok hij liever enkele maanden te bergen in om te kayaken en klimmen.

In de jaren '90 scheidde Tompkins van zijn vrouw en kocht zij hem uit het bedrijf voor 150 miljoen dollar. Inmiddels was hij meer en meer geïnteresseerd geraakt in ecologie en duurzaamheid en kon hij zich steeds minder vinden in de 'consumptiemaatschappij', zoals hij zelf zei. "Ik verkocht mensen duizenden dingen die ze niet nodig hadden", zei hij in 2009 in een interview met The Guardian.

Twee monsters
Tompkins zocht naar een manier om op een meer maatschappelijk verantwoorde manier kleren te maken die het milieu niet zouden schaden. Dat bleek lastig, zo niet te zeggen onuitvoerbaar. "Duurzaam een bedrijf voeren is onmogelijk", zei hij in 2013 in een interview met de New York Times. "Mijn twee bedrijven zijn nu twee monsters. We hebben een economie dat is gebaseerd op groei zonder grenzen. Hoe is dat mogelijk?"

In 1992 richtte hij meerdere filantropische stichtingen op, waar hij een groot deel van zijn vermogen instak. Samen met zijn tweede vrouw Kris - oprichter van het buitensportmerk Patagonia en ook niet onbemiddeld - stortte hij zich volledig op het beschermen van natuur en milieu. Van hun fortuin kochten ze grote stukken land in Chili en Argentinië en toverden die om in grote nationale parken. Want de natuur moest vooral onaangetast en ongerept blijven, vonden Tompkin en zijn vrouw.

Hun werkwijze oogstte veel lof, maar stuitte ook op veel verzet vanuit de omgeving. In 2004 kocht het stel voor 10 miljoen dollar een ranch in Chili. Bijna tegelijkertijd besloot de Chileense overheid om vier dammen te bouwen, als oplossing voor het elektriciteitsprobleem in het land. De regio was verdeeld: voorstanders bepleiten destijds toename van werkgelegenheid en voorzieningen voor het gebied, zoals een haven en een vliegveld. De Tompkins waren fel tegen en met succes: na een gevecht van 10 jaar werd in 2014 het plan van de baan geveegd.

Land als kunstwerk
Samen met zijn vrouw bezat hij de laatste jaren bijna 1,1 miljoen hectare grond, die hij openstelde voor bezoekers. "Sommige mensen kopen meesterwerken om aan hun muur te hangen", zeiden de Tompkins in augustus nog in een interview met de Volkskrant."Wij kopen land om als meesterwerk te bewaren." Het stel woonde in Chili en hielden zich bezig met het verbouwen van biologische gewassen. "De grootste uitdaging van onze tijd", zei hij in een van zijn filmpjes, "is om onze ecologische voetafdruk in de wereld zo licht mogelijk te maken."

Het ongeluk gebeurde in een meer in Patagonia, Chili. Het zou te wijten zijn aan de grote golven in het gebied, dat bekend staat om zijn onvoorspelbaarheid. Geen van de vijf andere reisgenoten raakte gewond, behalve Tompkins, die enige tijd in het water lag en uiteindelijk in het ziekenhuis stierf aan onderkoeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden