De man die zijn jonge natie knap op de been hield

VAN ONZE REDACTIE BUITENLAND

De Macedonische 'vader des vaderlands' is niet meer. Oud-president Kiro Gligorov, die zijn land tijdens het uiteenvallen van Joegoslavië zonder kleerscheuren naar onafhankelijkheid leidde, is zondagavond op 94-jarige leeftijd in zijn slaap overleden.

Gligorov werd op 3 mei 1917 geboren in Stip, inmiddels de grootste stad in oostelijk Macedonië maar toentertijd nog Bulgaars grondgebied. Na zijn rechtenstudie in Belgrado kwam hij tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Macedonische verzet terecht, dat zich succesvol verdedigde tegen de bezetting door de Italiaans-Duitse troepen.

In het communistische Joegoslavië van Tito bekleedde Gligorov diverse hoge staats- en partijfuncties. Hij werkte voor de nationale bank in Belgrado, was minister van financiën en maakte van 1974 tot 1978 deel uit van het Joegoslavische presidium - het college dat Tito had ingesteld om zijn opvolging voor te bereiden. Die voorbereidingen bleken ijdel: het machtsvacuüm dat Tito na zijn dood in 1980 achterliet zou Joegoslavië langzaamaan naar de rand van de afgrond brengen.

In 1991 barstte de bom, nadat de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaringen van Kroatië en Slovenië werden beantwoord met wapengekletter van het door Serviërs gedomineerde federale leger. Macedonië, waarvan Gligorov inmiddels de eerste democratisch gekozen president was, scheidde zich ook af, maar bleef verstoken van het geweld dat door de omringende landen raasde. Of dat helemaal de verdienste van Gligorov was, is de vraag.

De jaren erop leverde de president ontegenzeggelijk een grootse prestatie door zijn jonge natie ondanks economische moeilijkheden en etnische spanningen op de been te houden. Dat lukte de inmiddels bejaarde - maar onverminderd sluwe - Gligorov door extremisten in binnen- en buitenland de wind uit de zeilen te nemen en de Albanezen, de grootste etnische minderheidsgroep van het land, ervan te overtuigen een rol in de regering te aanvaarden.

De fragiliteit én explosiviteit van het land bleek wel toen er in 2001 - twee jaar na het aftreden van Gligorov - kort een burgeroorlog woedde. De agressor, het obscure Albanese vrijheidsleger, bond pas in nadat de Navo een staakt-het-vuren afdwong.

In 1995 verloor Gligorov een oog bij een bomaanslag. De daders zijn nooit gepakt, en het motief blijft ondanks vele speculaties onbekend. Gligorov laat twee dochters en een zoon achter.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden