De man die overal was

Hij zat er maar wat stilletjes bij, verdediger Ulrich Busch. Hij kreeg klappen.

De raadsman van Ivan Demjanjuk was tot toehoren veroordeeld tijdens de slotpleidooien van de officier en de advocaten van de medeaanklagers, van wie er inmiddels vijf aan het woord kwamen. Ze veegden met zijn verdedigingswijze de vloer aan. Soms schudde hij even het hoofd, of hij grijnslachte om iets. Heel af en toe leek hij oprecht geamuseerd, vooral tijdens de rustig voorgelezen bijdrage van Arno Laurent, advocaat van Rob Fransman, een van de Nederlandse medeaanklagers en veelvuldig aanwezig in de rechtszaal.

Ook van Laurent kreeg Busch klappen. Laurent formuleerde weloverwogen, met lichte spot soms, en had ervoor gekozen de 'vervalsingstheorie' van de verdediging te becommentariëren, dat wil zeggen de theorie die zegt dat alle documenten die Demjanjuk belastten in de Sovjet Unie zouden zijn vervalst, met als enig doel om Demjanjuk te compromitteren. Het kostte Laurent weinig moeite om grote gaten in deze 'aan het metafysische grenzende' theorie te schieten, zoveel onwaarschijnlijkheden somde hij op.

Niettemin had Busch met zijn vervalsingstheorie het proces maanden lang weten op te houden: vooral het sleutelbewijs - het persoonsbewijs van de SS met daarop de naam en de pasfoto van Ivan Demjanjuk, het dienstnummer 1393, en de aantekening van overplaatsing naar het kamp Sobibor in maart 1943 - dat sleutelbewijs dus, moest eindeloos onder de loep genomen worden.

Er werden specialisten gehoord over de foto, over het papier, over de inkt, over de gaatjes die door een nietje waren achtergelaten, over de met de hand aangebrachte runentekens van de SS - met als overwegende conclusie: dit document is echt, en niet vervalst en de man op die pasfoto uit '43 lijkt heel erg op de Demjanjuk op latere foto's.

Maar Demjanjuk was niet in Sobibor, het persoonsbewijs was een vervalsing, hield de verdediging vol. Van zoveel alibi's werd de aangeklaagde door zijn verdediger voorzien, meende Laurent, dat het leek alsof Demjanjuk overal tegelijk was opgedoken (behalve in Sobibor natuurlijk) en de indruk ontstond dat hij misschien toch Ivan de Verschrikkelijke in Treblinka kon zijn geweest.

Busch hoorde Laurent aan, hij mocht hem wel. Van displaced person tot persona non grata, zo had Laurent de na-oorlogse carriere van Demjanjuk samengevat. Aardig gezegd. Meer moeite had Busch met Laurents collega Rolf Kleidermann, die Busch had verweten een parallel te hebben getrokken tussen de joodse dwangarbeiders en de kampbewakers, die onder even grote dwang zouden hebben gestaan. Bovendien had Busch gerept van 'de industrialering van de holocaust'. Daarmee had hij de slachtoffers van de holocaust beledigd en bespot.

Over dat verwijt toonde Busch zich tijdens een korte schorsing verbolgen. Hij had moeten incasseren, zei hij, maar dit zou hij niet op zich laten zitten. Hij schudde Laurent joviaal de hand, corrigeerde hem op een detail. En grijnsde.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden