De man die Kennedy redde, en hem een ander imago bezorgde

Uitgeput, gekleed in gehavend ondergoed zag John F. Kennedy er na zijn overlevingsstrijd op een onbewoond eilandje uit als een geest. Hij moest zich identificeren bij de officier met wie hij zijn opleiding bij de marine had doorlopen.

Die gelijke in rang kon niet bevroeden dat de toekomstige president tot de slachtoffers van zijn reddingsactie in de Stille Oceaan behoorde. En zeker niet dat hij een rol zou spelen in de diens verkiezingscampagne.

Na de Japanse aanval op Pearl Harbor (1941) meldde Kennedy zich aan bij de marine. Tijdens de training voor gezagvoerder van een Patrol Torpedo Boat (PT) ontmoette hij William 'Bud' Liebenow. Beiden kregen het beheer over een PT, een 24 meter kleine, wendbare, zwaar bewapende boot, waarmee 's nachts rond de Salomonseilanden verrassingsaanvallen werden uitgevoerd op grote Japanse schepen.

Die tactiek was uit nood geboren. Veel van het Amerikaanse materieel was vernietigd; de kleine patrouille-torpedoboten konden in massaproductie worden geproduceerd. Geregeld ging het mis met deze sluipmoordenaars in het duister. Zoals met Kennedy, wiens PT-109 in de nacht van 1 augustus 1943 door een Japans schip doormidden werd gevaren.

Op grote afstand werd een enorme vuurbal waargenomen, gevreesd werd dat er geen overlevenden waren. Toch klampten elf mannen in reddingsvesten zich vast aan een wrakstuk. Bij zonsopkomst zwommen ze onder leiding van Kennedy naar een klein eiland op drieënhalve mijl afstand.

Kennedy, een ervaren wedstrijdzwemmer, nam daarbij een gewonde machinist op sleeptouw. In de zes dagen erna zorgde hij dat zijn manschappen op een dieet van kokosnoten in leven bleven. Hij zwom zelfs naar een ander eiland op zoek naar hulp en voedsel.

Ze werden ontdekt door twee eilandbewoners die op onderzoek waren uitgestuurd. Kennedy zond ze met een in een kokosnoot gegraveerde boodschap in hun kano naar de 40 mijl verderop liggende Amerikaanse basis.

Lieberman voer met zijn PT-157 door Japanse territoriale wateren vol vijandelijke schepen om manschappen te redden. Op zijn vraag wat hij met zijn boot had gedaan, antwoordde Kennedy droog: "Verdwenen. Het had niet veel om 't lijf". (Letterlijk: "It was just one of those things", naar een populair liedje).

Liebenow werd na de oorlog onderscheiden met de Bronze en Silver Star, maar niet alleen voor die gewaagde actie. Een jaar later was hij commandant tijdens de invasie van Normandië. Hij redde onder anderen zestig bemanningsleden van torpedojager USS Corry.

In zijn boek 'PT-109: John F. Kennedy in Wereldoorlog II' concludeert historicus Robert J. Donovan dat het (in 1963 verfilmde) avontuur de beeldvorming van Kennedy drastisch veranderde, van zondagskind naar geharde oorlogsveteraan. Het was Liebenow die Kennedy op die mogelijkheid had gewezen.

Hij was scheikundige bij de Ohio Railway toen hij in 1960 met verbazing zag dat de man die hij had gered presidentskandidaat was. Hij overtuigde campagneleider Robert Kennedy ervan de oorlogsrol te gebruiken. Bij eerdere verkiezingscampagnes had Kennedy die juist gebagatelliseerd.

Liebenow vergezelde Kennedy zelfs op campagne in Michigan, waar hij woonde. Tijdens een parade in Grand Rapids zei de kandidaat: "Lieb, als ik de stemmen krijg van iedereen die claimt die nacht van het oppikken op jouw boot te zijn geweest, dan win ik deze verkiezing makkelijk."

Tegenstanders van Kennedy belden Liebenow op zoek naar feiten waarmee ze Kennedy als onbetrouwbare gezagvoerder onderuit konden halen. Zo maakte hij mee hoe de een van Kennedy een held maakte, en de ander hem als bedrieger wilde ontmaskeren. Volgens Liebenow was hij geen van beide: "Hij heeft nooit geclaimd een held te zijn. Hij verschilde niet van welke andere PT officier."

William Liebenow werd op 18 januari 1920 geboren in Fredericksburg, Virginia en overleed op 24 februari 2017 in Mount Airy, North Carolina.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden