De man die Clinton ervan weerhield Noord-Korea te bombarderen

Hij maakte een eind aan de militaire overheersing van Zuid-Korea. Maar zijn eigen presidentschap eindigde ook ongelukkig.

De generaals hadden maar weinig woorden nodig om hun hardhandige en vaak moorddadige bewind in Zuid-Korea te rechtvaardigen. Het volstond om te wijzen naar Noord-Korea, waar sinds 1945 een bizar communistisch bewind aan de macht is. Vijandelijke vliegtuigen zouden vanaf de grens binnen vijf minuten de zuidelijke hoofdstad Seoul kunnen platgooien.

En als het argument van de militaire paraatheid niet genoeg was, dan wezen de generaals op de ontwikkeling van het land. Zuid-Korea was begin jaren vijftig zwaar gehavend uit de oorlog met het noorden gekomen. De wederopbouw en economische ontwikkeling vereisten algemene discipline.

Kim Young-sam hoorde bij een moedige minderheid die die militaire redeneringen afwees. Democratie is de beste verdediging tegen het communisme, stelden de dissidenten. Het verwijt dat de democraten te makkelijk dachten over het gevaar uit het noorden, kon Kim Young-sam niet deren. Zijn eigen moeder was in 1960 vermoord door communistische infiltranten, die op zoek waren naar geld in zijn ouderlijk huis.

Hij kwam uit een vermogende familie op het zuidelijke eiland Geoje, waar scheepsbouw en visserij domineren. Zijn vader had fortuin gemaakt met de vangst van ansjovis, een onmisbare smaakmaker in de keukens van Oost-Azië.

Kim Young-sam studeerde filosofie in Seoul. In 1952 diende hij als student-militair tijdens de Koreaanse oorlog en was presentator van een militair radioprogramma. Na die oorlog stelde hij zich kandidaat voor het parlement en won, met zijn 27 jaren als jongste volksvertegenwoordiger ooit. Omdat een kwart van de Koreanen de familienaam Kim draagt, werd hij in de pers meestal aangeduid met de initialen YS.

Hij vertegenwoordigde de regeringspartij, maar brak daar na een paar maanden al mee uit protest tegen de verandering van de grondwet die de ambtstermijn van president Rhee oprekte. Daarna zat de jonge Kim dertig jaar in de oppositie. Toen president Rhee tijdens massale demonstraties in 1960 door de Amerikanen in veiligheid werd gebracht op Hawaii, grepen militairen de macht in Zuid-Korea. Kim Young-sam bleef zich verzetten. Twee keer werd hij onder huisarrest geplaatst en hij hield 23 dagen lang een hongerstaking tegen politieke onderdrukking. "De dageraad zal zeker komen, ook als de haan wordt gewurgd", zei hij en dat werd in zijn land een gevleugeld gezegde.

In 1979 werd hij uit het parlement gezet. Kort daarna werd alleenheerser Park vermoord door zijn eigen spionagechef. Een andere generaal volgde hem op en er veranderde weinig.

Binnen de oppositie was er onenigheid. Twee Kimmen streden om het leiderschap: Kim Dae-jung en Kim Young-sam. De eerste was de meest aansprekende, de tweede het meest uitgekookt.

Ze deden allebei mee toen de laatste dictator presidentsverkiezingen uitschreef. Door de verdeelde oppositie kon een generaal die stemming winnen. Met deze president Roh sloot Young-sam een pact, tot woede van velen in de oppositie. Dat bracht hem in een positie om zijn rivaal Kim Dae-jung te verslaan in de presidentsverkiezing van 1992.

Voor het eerst sinds mensenheugenis kwam er toen een burger in het presidentiële Blauwe Huis. Onder Kim Young-sam ging het Zuid-Korea voor de wind. Hij liet ruim duizend ambtenaren en militairen vervolgen voor corruptie en machtsmisbruik. Zijn voorgangers belandden in de gevangenis, maar kregen al gauw een presidentieel pardon.

De spanningen met Noord-Korea liepen op. De Amerikaanse president Bill Clinton overwoog, volgens Kim, nucleaire installaties in het noorden te bombarderen in 1994. Kim hield hem daarvan af, omdat de wraak van de communisten het zuiden zou verwoesten.

De zaak werd gesust door de voormalige Amerikaanse president Jimmy Carter, die een topontmoeting arrangeerde met de Noord-Koreaanse alleenheerser Kim Il-sung, grootvader van de huidige leider.

Die ontmoeting ging niet door, omdat Kim Li-sung vlak voordien overleed. "Als ik Kim Il-sung had ontmoet, had ik de geschiedenis van de natie kunnen veranderen", zei Kim Young-sam.

Een andere tegenvaller was de economie. Zuid-Korea was hard gegroeid, maar belandde aan het eind van zijn termijn in een crisis. Het ondoorzichtige bedrijfsleven was nauw verweven met de overheid en dreef op geleend geld. Grote werkloosheid was het gevolg.

In een actie tegen corruptie werd een 37-jarige zoon van de president gearresteerd. Wegens omkoping en belastingontwijking werd hij veroordeeld tot drie jaar cel en een miljoenenboete. Zijn vader durfde 's morgens niet meer op straat te gaan joggen, wat hij vanaf het begin van zijn regering dagelijks had gedaan.

Zijn oude rivaal Kim Dae-jung nam na verkiezingen in 1997 het presidentschap over.

Kim Young-sam werd geboren op 20 december 1927 op het eiland Geoje, toen nog Japans Korea. Hij stierf op 22 november 2015 in Seoul.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden