De macho met het sierlijke lichaam

Acteur Mads Mikkelsen is dé Europese filmster van dit moment. De danser begon met acteren ten tijde van het Deense Dogma-manifest uit 1995. 'Die energie werkt nog steeds in alles door.'

Eerder dit jaar kreeg hij een staande ovatie in Cannes, toen hij voor zijn optreden in het Deense drama 'Jagten' werd uitgeroepen tot beste acteur. Mads Mikkelsen (46) geldt als de grootste ster van Denemarken. Zijn internationale doorbraak kwam met het James Bond-avontuur 'Casino Royale'. Hij speelde niet zomaar een slechterik, maar eentje die bloed huilde in plaats van tranen.

"Mads Mikkelsen kan heel goed huilen", vertelde de Deense regisseur Thomas Vinterberg onlangs. In 'Jagten' is Mikkelsen een kleuterleider die onterecht van misbruik wordt beschuldigd. "We draaiden een dag lang in een kerk, waar de man zijn tranen uiteindelijk niet meer de baas is", aldus Vinterberg. "Als de camera's aanfloepten, kwamen de tranen. Ik heb nog nooit iemand gezien die zo professioneel is."

En dat terwijl Mikkelsen pas op zijn dertigste de switch maakte van dansen naar acteren. Hij stond al acht jaar op het podium als danser, toen hij zich realiseerde dat hij zich behalve fysiek misschien ook wel verbaal wilde uitdrukken. Mikkelsen ging naar de toneelschool en werd nog tijdens zijn studie gevraagd voor 'Pusher', de debuutfilm van Nicolas Winding Refn die insloeg als een bom, en alle deuren opende.

Winding Refn, die vorig jaar zelf zijn Hollywooddebuut maakte met 'Drive' en sindsdien geldt als een van de opwindendste hedendaagse regisseurs, was zestien jaar geleden op zoek naar een acteur zonder acteursmaniertjes. 'Pusher' moest een echte straatfilm worden met een documentair uiterlijk, gesitueerd in de snoeiharde onderwereld van Kopenhagen. Mikkelsen werd getipt als 'die jongen van de toneelschool die nauwelijks verstaanbaar is'.

Er zit wel iets in. Een van de charmes van Mikkelsen is dat hij een beetje slist, of in ieder geval eerder naar binnen dan naar buiten praat. Het mooie, gebeeldhouwde hoofd met de hoge jukbeenderen en scherpe kaaklijn wordt er een beetje door gebroken. En als Mikkelsen lacht, komt er stiekem een kleine scherpe hoektand tevoorschijn. Zo'n vampiertand die David Bowie ook had in zijn Ziggy Stardust-tijd, maar die hij later helaas liet wegvijlen.

Mikkelsen, afkomstig uit een arbeiderswijk in Kopenhagen, viel op als de jongen van de straat met de doorrookte stem, die door zijn achtergrond als danser beschikte over een prachtig gespierd lichaam. Ongelooflijk was zijn optreden als de woeste viking in 'Valhalla Rising', opnieuw een film van Nicolas Winding Refn waarin Mikkelsen geen woord sprak, en terugviel op zijn lichaamstaal.

Van een geheel andere orde is het achttiende-eeuwse kostuumstuk 'A Royal Affair', dat momenteel in de bioscoop draait, en waarin Mikkelsen te zien is als lijfarts van de Deense koning, die de koningin schaakt en de macht grijpt. Mikkelsen heeft het zichtbaar naar zijn zin tijdens de kokette hofdansjes en degengevechten. Damesbladen riepen hem jaren geleden al uit tot de meest sexy man van Denemarken. Gevoelige rollen in de internationaal succesvolle noodlotsdrama's van de Deense regisseuse Susanne Bier, 'Open Hearts' en 'After the Wedding', droegen daar zeker aan bij.

Mikkelsen is inmiddels een van de belangrijkste representanten van de succesvolle Deense cinema. Vorig jaar was het feest compleet, toen 'Melancholia' van Lars Von Trier werd uitgeroepen tot Beste Europese Film, Susanne Bier de titel Beste Europese Regisseur kreeg, en Mikkelsen de Europese Oeuvreprijs ontving.

Als hem in interviews wordt gevraagd naar het geheim van de Denen, houdt de acteur het op de Deense Dogma-beweging die midden jaren negentig voor een meer naturalistische aanpak pleitte. De opstellers van het Dogma-manifest, waaronder Von Trier en Vinterberg, riepen op tot een soort 'back to basics' in de filmmakerij. "In Denemarken voel je nog steeds die Dogma-energie", aldus Mikkelsen. "Het is een energie die in alles doorwerkt, ook in een film als 'A Royal Affair'."

Het Dogma-manifest en de start van Mikkelsens acteercarrière in 'Pusher' vallen midden jaren negentig in ieder geval wonderbaarlijk samen. Misschien dat 'Pusher' weinig met Dogma had uit te staan maar in dezelfde periode dat Von Tier c.s. een groter realisme bepleitte, kwam Mikkelsen bovendrijven als de jongen met de street credibility die imponeerde doordat hij tegelijkertijd een harde en een zachte kant kon laten zien. Een macho met het sierlijke lichaam van een balletdanser.

Toen hem een tijdje geleden werd gevraagd waarom het nog niet tot een samenwerking met Von Trier was gekomen, antwoordde Mikkelsen dat hij al eens door Von Trier was gevraagd. "Maar toen hij vervolgens het script niet wilde laten lezen, heb ik hem laten weten dat ik zo niet kon werken. Von Trier is een idioot, een grote idioot, en daar heb ik dan toch weer een zwak voor."

Mads Mikkelsen is vanaf vandaag te zien in het Deense drama 'Jagten'. Ook nog te zien: 'A Royal Affair'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden