De luikjes van de gevangeniscellen gaan niet vaak genoeg open

Het aantal zelfdodingen en pogingen daartoe in Nederlandse cellen is het afgelopen jaar explosief toegenomen. HP/De Tijd vraagt zich af of deze ontwikkeling verband houdt met de steeds grimmiger wordende situatie in de gevangenissen. Trieste recordhouder is het huis van bewaring aan de Rotterdamse Noordsingel, waar in vier maanden tijd vier gevangenen door zelfdoding het leven lieten. In de wandelgangen wordt de Rotterdamse gevangenis inmiddels spottend 'Moordsingel' genoemd.

Geslaagde suïcidepogingen zijn slechts de top van de ijsberg. Jaarlijks proberen tientallen gevangenen in Nederland hun leven gewelddadig te beëindigen. Deskundigen wijten die toename voor een belangrijk deel aan het feit dat er te weinig bewaarders zijn. Erik van der Maal, voorzitter van de Bond van Wetsovertreders, de belangenorganisatie van gedetineerden en ex- gedetineerden, voert nog andere oorzaken aan, zoals onvoldoende medische verzorging en het toenemen van het aantal gestoorden in de gevangenissen (nu tien à vijftien procent). Signalen van gedetineerden dat ze ernstig in de knoei zitten, worden door de bewakers onvoldoende opgemerkt. De luikjes van de cellen gaan na de eerste paar dagen nog maar weinig open.

De Nederlandse gevangenissen zijn echter vakantie-oorden in vergelijking met die in de Verenigde Staten. Dat blijkt uit de voorpublikatie in HP/De Tijd van het boek 'Hell's kitchen', waarvan deze week de Nederlandse vertaling verschijnt. De afschuwelijke gang van zaken in Amerikaanse jeugdgevangenissen in de jaren zestig wordt erin beschreven. Gevangenen die een rugby-wedstrijd wonnen van hun cipiers moesten dat met de dood bekopen. Mishandeling en verkrachting van jonge gevangenen was aan de orde van de dag.

Zowel Elsevier als De Groene Amsterdammer besteedt aandacht aan het feit dat tien jaar geleden de toenmalige Zweedse premier Olof Palme werd vermoord. Intensief recherchewerk heeft de zaak niet opgelost. De politie lijkt het hoofd in de schoot te hebben geworpen. De Palmegroep is onlangs van 350 man teruggebracht tot veertien rechercheurs. Aan technisch bewijsmateriaal zijn er slechts twee kogels. Van het moordwapen geen spoor. Er komen nog geregeld tips binnen, vooral uit het buitenland. Het graf van Palme in het hart van Stockholm is nog steeds een bedevaartsoord.

Ook grote kunstgebeurtenissen werpen hun schaduw vooruit. Vrij Nederland komt deze week zelfs met een Vermeer-nummer. Dit naar aanleiding van de tentoonstelling die 1 maart in het Haagse Mauritshuis begint over 'de sfinx van Delft', zoals de Franse criticus Thoré-Bürger hem noemde. De 35 werken die van Vermeer bekend zijn (tenminste tien zijn er verloren gegaan) worden allemaal in kleur afgebeeld. Daarbij diverse diepgravende artikelen, zodat belangstellenden met de aankoop van Vrij Nederland heel wat goedkoper uit zijn dan met de 85 gulden die voor de officiële catalogus moet worden neergeteld.

In de National Gallery in Washington, waar de expositie eerder was te zien, bewonderden 300 000 bezoekers de twintig Vermeers die daar een paar maanden te kijk hingen. Voor het Mauritshuis zijn in voorverkoop al 270 000 toegangskaarten gesleten. Nadat Vermeer in de tweede helft van de vorige eeuw binnen het kunstcircuit in de mode was gekomen, ontstond een grote run op zijn werken. Het grootste deel ervan kwam, voorzover dat al niet het geval was, in buitenlandse particuliere collecties terecht. Interessant is hoe 'Het melkmeisje', een van Vermeers meest bekende schilderijen, in het begin van deze eeuw voor ons land behouden bleef. Het werk maakte deel uit van de collectie Six in 's Graveland. In 1907 dreigde het schilderij in Amerikaanse handen te komen. Door ingrijpen van de regering werd er overheidsgeld beschikbaar gesteld om het schilderij aan te kopen. Het kon daardoor in 1908 aan de vaste collectie van het Amsterdamse Rijksmuseum worden toegevoegd.

Het Rijksmuseum bezit nu vier Vermeers, het Mauritshuis drie en Boymans-Van Beuningen had er twee kunnen hebben. In dit beeld van onbekendheid past de kans die Han van Meegeren greep met zijn vervalsingen. Argeloze particuliere verzamelaars koesterden die vervalsingen. Zij hielden die uiteraard voor echt en betaalden er grof geld voor. Met de huidige verfijnde kennis van technieken kan worden gezegd, dat dankzij de vervalsers de unieke stijl van Vermeer veel duidelijker uit de verf is gekomen. HP/De Tijd gaat in op de schimmige levensloop van de schilder.

Elsevier laat de drie commissarissen van de koningin die dit jaar met pensioen gaan (Vonhoff, Lammers en Terlouw) aan het woord. Terlouw noemt het commissaris zijn 'een vreemde baan'. Vonhoff typeert zijn functie als 'een creatieve bemoeial'. Lammers vindt dat commissarissen 'beter ingezet kunnen worden'.

Hervormd Nederland heeft deze week een Afrika-nummer gemaakt. Daarin wordt afgerekend met het begrip 'verloren continent'. De hardnekkige cliché's over Afrika, dat het een continent is van domme zwarten die alleen maar oorlog, honger en rampspoed veroorzaken, zijn volgens de Amerikaanse onderzoeker Martin Bernal het gevolg van de Europese claim op superioriteit.

Het Afrikaanse bloeit als nooit tevoren. Mandela heeft de taal die ten onrechte met de apartheidspolitiek wordt verbonden niet verboden ten gunste van het Engels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden