De luchtband

JAFFE VINK

De broers André en Edouard Michelin, die de noodlijdende rubber- en landbouwmachinefabriek van hun grootvader in Clermont-Ferrand hebben overgenomen, zijn gefascineerd door de rubberen luchtband. De Schotse dierenarts John Dunlop had in 1888 'een met lucht opgeblazen rubberen slang, beschermd door een weefsel' uitgevonden en meteen een bandenfabriek opgericht. Deze fietsband is op de rommelige landwegen veel prettiger dan de massieve band, bijgenaamd de bottenschudder. Nadeel is dat hij zit vastgelijmd op de houten velg en bij lekkage moeizaam is te demonteren.

De broers ontwikkelen een verwisselbare luchtband - demontabel in 2 minuten - en hiermee wint de coureur van Michelin in 1891 de legendarische wielerwedstrijd Parijs-Brest-Parijs (de voorloper van de Tour de France) met een voorsprong van negen uur op de coureur van Dunlop. De pers: "Het wielrijden heeft een enorme vooruitgang geboekt."

Het eerste is de uitvinding. Het tweede is de productie. Het derde is de verkoop: hoe breng je die luchtband aan de man? André Michelin is briljant in de tamtam.

In 1894 heeft Michelin een stand op de Wereld- en Koloniëntentoonstelling in Lyon. Wanneer de broers daar aankomen, zien ze dat de ingang is versierd met twee hoge stapels banden. André: "Als we er armen aan vastmaken, is het een mannetje." Dan laat een reclametekenaar hun een karikatuur zien van Gambrinus, de koning die volgens de legende het bierbrouwen heeft uitgevonden. De bierbuikige lobbes zwaait met een pul bier en roept: Nunc est bibendum ('tijd om te drinken'). De schets was gemaakt voor een brouwer in München, maar die was er niet blij mee. De reclameman tekent een stapel banden, twee armen, een pul met spijkers en glasscherven. ('De band van Michelin drinkt het obstakel.') Het is het begin van een wereldberoemd logo.

Dit bandenmannetje vertoont zich als kartonnen figuur op de automobielbeurs van Parijs. Hij krijgt een naam: Bibendum, het Michelinmannetje. Vervolgens wordt hij een wandelende mascotte. Ook verschijnt de eerste Guide Michelin, met 'alle nuttige informatie voor de automobilist', wegenkaart, streekkennis, hotels; Bibendum prijst de trekveer aan, en spoedig ook restaurants - uitmondend in de beroemde Michelingids met sterrenrestaurants.

Intussen rijdt het eerste huurrijtuig op luchtbanden door Parijs. Michelin geeft grote kortingen en staat op het punt om de slag om rijtuig en koets te winnen. Tegelijk zijn ze in Clermont-Ferrand met iets ingewikkelds bezig: de autoluchtband. Edouard kiest voor de koets, daar zijn er veel van. "Alle auto's van Frankrijk passen met gemak op de binnenplaats van de fabriek." In 1900 telt Frankrijk 2897 auto's. André kiest voor de auto: "De auto zal het paard verdringen, zodra hij op luchtbanden rijdt. We moeten vooruitlopen op de ontwikkelingen van morgen. Hoe groter het probleem, des te kleiner de kans dat anderen ons volgen." Hij wil Engeland veroveren, het land van Dunlop. Daar rijden in 1907 al 53.000 auto's.

Michelin bouwt een kantoor in Londen. Het is Art Nouveau én kermis, met veelkleurige keramiek en grote glas-in-loodramen. Bibendum als heilige. We zien hem vrolijk rijden op een fiets met lichtgevende banden. Dit kantoor is een architectonische oorlogsverklaring, een bibendumtempel. Het Michelinmannetje verovert de wereld. Nunc est bibendum.

Olivier Darmon: De grote eeuw van Bibendum (1997)

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden