De losbandige lieveling

Als je de verhalen moet geloven van zijn handlangers, beweegt Tommy Soeharto, de meest gezochte man van Indonesië, zich nog ongehinderd door Jakarta. Niet langer als de flamboyante playboy-miljardair die hij was. Maar als een gewelddadige mafiabaas.

De internationale pers mocht deze week een wapenarsenaal bekijken in een huis dat volgens de Indonesische politie diende als uitvalsbasis voor een aantal dodelijke aanslagen waartoe Tommy Soeharto opdracht gaf. Op tafel lagen 74 staven dynamiet, zelfgemaakte bommen en twee M-16 geweren. Aan een een gevonden vals persoonsbewijs te zien draagt Soeharto jr. tegenwoordig een baard. En noemt hij zich Ibrahim.

Twee mannen die door de politie zijn aangehouden, vertelden dat de zoon van ex-president Soeharto hen persoonlijk aanwierf als huurmoordenaars. ,,Ik kreeg van hem 100 miljoen roepia (25000 gulden) en een Beretta 9mm'', verklaarde een van hen. Hij zou het pistool weer bij Tommy hebben ingeleverd in na de liquidatie van rechter Kartasasmita. De rechter, die lid was van de Hoge Raad, werd eind juli op klaarlichte dag vermoord. Hij had vorig jaar de euvele moed gehad het cassatieveroek van Soearto jr. af te wijzen.

Tommy Soeharto werd vorig jaar in hoger beroep veroordeeld tot 1,5 jaar cel wegens een miljoenenzwendel met grond. Hij is de eerste en enige telg uit de Soeharto-familie die is veroordeeld wegens corruptie. Sinds november vorig jaar is hij voortvluchtig.

Waar is de 39-jarige lieveling van ex-president Soeharto? Houdt de gewezen ondernemer en autocoureur zich inderdaad schuil in gehuurde panden in Jakarta? En als dat al zo is, heeft hij dan adjudanten die voor hem de gevaarlijke klussen opknappen, zoals het instrueren van huurmoordenaars?

,,Hij reed me rond en gaf me bommen'', zei in januari een arrestante, die als waarzegster voor Tommy had gewerkt. Zij beweerde dat ze met Tommy had afgesproken in de Jalan Cendana, waar zowel Tommy Soeharto als zijn vader wonen.

Hutomo Mandala Putra -zoals Tommy Soeharto eigenlijk heet- is de jongste van de zes kinderen Soeharto. ,,Als de favoriete zoon mocht hij álles'', zegt professor George Aditjondro, een Indonesische wetenschapper die vanuit Australië al jaren het fortuin van de Soeharto's in kaart probeert te brengen. In 1999 werd het persoonlijke vermogen van Tommy Soeharto geschat op 800 miljoen dollar. Gewerkt heeft zoonlief nooit voor dat geld; het stroomde vanzelf binnen dankzij monopolies en lucratieve zakendeals die hij door zijn vader als speeltjes kreeg toegeschoven.

Ex-president Soeharto had nog wel zulke hooggespannen verwachtingen. Hij gaf in 1962 zijn zoon een nationalistische naam: Mandala Putra betekent letterlijk 'Zoon van Mandala'. Dat was de codenaam van de geheime militaire operatie die het Indonesische leger in dat jaar uitvoerde in Nieuw-Guinea, toen nog een Nederlandse kolonie. Soeharto leidde die operatie, het werd de springplank naar zijn presidentschap in 1967.

Tommy haalde als driejarige peuter de geschiedenisboekjes. In de nacht van 30 september 1965 werden bij een couppoging zes generaals vermoord. Soeharto ontkwam, naar hij zei omdat hij die nacht met spoed naar het ziekenhuis was gegaan omdat kleine Tommy kokend water over zich heen had gekregen.

Tommy aardde niet naar zijn vader; hij miste diens militaire discipline en werklust. Een flierefluiter was het. In 1984 mocht de toen 22-jarige Tommy zijn entrée maken als zakenman. ,,Het werd een ramp. Zijn zakelijke activiteiten verstoorden zelfs de Indonesische economie'', concludeerde het Amerikaanse weekblad Time.

Tommy kreeg bijvoorbeeld het monopolie op de kruidnagelverkoop, een belangrijke inkomstenbron in het land dat verslaafd is aan de geurige kretek-sigaretten. Maar hij vroeg zulke hoge prijzen, dat de markt instortte, boeren hun oogst niet meer kwijtkonden en fabrieken staatssteun nodig hadden om faillissementen af te wenden. ,,Dan verbranden jullie toch de helft van de oogst'', had Tommy als oplossing bedacht. Van een andere orde was de repressie tegen bijvoorbeeld boeren die plaats moesten maken voor hotels die Tommy liet bouwen.

Zelf vermaakte hij zich ondertussen, ook toen in 1997 de economische crisis uitbrak, met autoraces op zijn eigen racebaan, wedstrijden op zijn eigen golfbaan of bezoeken aan buitenlandse casino's waar hij op een avond rustig een miljoen dollar verspeelde. Hij was mede-eigenaar van een golfbaan in Ascot, Engeland en van de Lamborghini-autofabriek en probeerde in 1995 zelfs een eigen automerk te lanceren, met hulp de Indonesische fiscus. ,,Tommy is gek op geld'', aldus een voormalige zakenpartner, die hem omschrijft als een heel beleefde, heel koele man.

Met zijn ongebreidelde geldzucht zou Tommy uiteindelijk mede de val veroorzaken van zijn vader, die in 1998 moest aftreden na massale demonstraties. De Indonesiërs waren de inhaligheid van de Soeharto's beu. Waar de andere kinderen Soeharto hun miljardenvermogens met enige discretie wisten te beheren, kon Tommy geen maat houden. Om zijn imago op te vijzelen, zag de playboy zich in 1997 zelfs gedwongen een einde te maken aan zijn eindeloze reeks affaires met soapsterretjes en zangeresjes, en keurig te trouwen.

Interim-president Habibie gelastte in 1998 de opening van een justitieel onderzoek naar Tommy. Dat leidde vorig jaar september tot een veroordeling, precies twee dagen voordat een andere rechtbank de corruptiezaak tegen vader Soeharto niet-ontvankelijk verklaarde. De boodschap was duidelijk. Als vader Soeharto niet op zijn daden afgerekend kon worden omdat hij te ziek was, dan zou in elk geval de zoon zijn straf moeten ondergaan. Maar sinds hij op 3 november een oproep ontving zich te melden in de Cipinang-gevangenis, heeft Hutomo Mandala Putra zijn cel nog geen dag van binnen gezien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden