De lonen lopen achter bij de stijgende prijzen

Beeld ANP

Dat de lonen achterlopen bij stijgende supermarkt- en benzineprijzen, hoeft niet te betekenen dat de koopkracht erop achteruitgaat, aldus het CBS.

Dagelijkse boodschappen, kleding en een liter benzine: dit jaar stegen de prijzen daarvan gemiddeld harder dan het loon van de Nederlandse consument. Vergeleken met begin vorig jaar stegen consumentenprijzen met 2,5 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuw onderzoek. In diezelfde periode gingen de cao-lonen er gemiddeld 2,2 procent op vooruit. Sinds het dieptepunt van de economische crisis is het maar één keer eerder voorgekomen dat de productprijzen sneller omhoogschoten dan de lonen.

Het riekt naar een achteruitgang in koopkracht, maar dat hoeft volgens het CBS niet per se het geval te zijn. Koopkracht hangt van meer af dan alleen het brutoloon en de consumentenprijzen waar het onderzoeksbureau nu over rapporteert. Neem bijvoorbeeld de inkomstenbelasting, die van dat brutoloon af gaat: het kabinet heeft direct invloed op het besteedbaar inkomen van Nederlanders door aan die knop te draaien. In elk geval kan de koopkrachtstijging van 1,6 procent die het Centraal Planbureau onlangs raamde voor dit jaar nog altijd uitkomen.

Grote verschillen

De lonen stegen het hardst in sectoren die door de overheid gesubsidieerd worden, zoals een deel van de gezondheidszorg en het sociale verzekeringswezen. Daar ging het personeel er gemiddeld 2,3 procent op vooruit. Een jaar geleden was de loongroei juist in die sector nog het kleinst. Precies het omgekeerde geldt voor de overheidssector: begin 2018 stegen de lonen daar het hardst, om er nu met een verhoging van 1,5 procent het meest bekaaid vanaf te komen.

Dieper inzoomend op bedrijfstakken komen grotere verschillen naar boven. De ‘overige dienstverlening’, waar kappers en uitvaartverzorgers onder vallen, ging er 3,5 procent op vooruit. Werknemers in het onderwijs maar 1,4 procent. Zij kregen er vorig jaar veel geld bij; het inkomen van leerkrachten in het basisonderwijs moest meer richting dat van hun collega’s in het voorgezet onderwijs. Mensen in de horeca zitten er tussenin met 2,8 procent.

Wat voor positiefs het CPB ook over de bijbehorende koopkracht zegt, veel mensen voelen zich toch gepiepeld: zij zien dat de economie aantrekt maar dat hun portemonnee niet meegroeit. Zou hier nog meespelen dat de vakbeweging minder slagvaardig is in het onderhandelen over loon, nu zij kampt met teruglopende ledenaantallen? Cao-expert en adviseur Henk Strating denkt van niet. “Voor onderhandelingen over loon is de arbeidsmarkt veel bepalender dan het precieze ledenaantal van een vakbond”, zegt hij na veertig jaar ervaring in het volgen van die onderhandelingen.

Krapte

Juist die arbeidsmarkt verandert. Er heerst momenteel enorme krapte, wat betekent dat werkgevers in veel sectoren staan te schreeuwen om meer personeel. Normaal gesproken een recept voor loonsverhogingen, ware het niet dat die arbeidskrachten nu veel vaker flexwerkers zijn met minder macht aan de onderhandelingstafel. Ook verplaatsen werkgevers hun productie makkelijker naar het buitenland als de lonen hier te hoog worden.

Strating ziet de loonstijgingen overigens iets zonniger in dan het CBS zelf. “De cao-afspraken die op dit moment gemaakt worden liggen vrijwel allemaal dichter bij de 3 procent dan bij de 2 procent.” 

Lees ook:

Nederlander blijft evenveel verdienen, ook al trekt de economie al jaren aan

Door een stortvloed aan flexwerkers en lage buitenlandse productiekosten stijgen de lonen in Nederland amper.

Loonstijging? Even geduld aub

De economie draait fantastisch, maar wie meer wil verdienen moet hopen op promotie of een nieuwe, beter betaalde baan. Wie blijft zitten waar ‘ie zit, gaat er nauwelijks op vooruit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden