Column

De linkse illusie van samenwerken

De nieuwe lijsttrekker van de PvdA, Lodewijk Asscher. Beeld anp

Opiniepeilingen moet je niet geloven. Er is geen openingszin misleidender dan de zin 'Als er nu verkiezingen zouden zijn, dan...' en dan komt er, de laatste jaren althans, een fijne mededeling voor Geert Wilders en een ontmoedigende voor, tot voor kort, Diederik Samsom, nu voor Lodewijk Asscher.

Ze zouden er eens mee moeten ophouden. Als er nu verkiezingen zouden zijn, weten we één ding zeker. Dat de op de openingszin volgende cijfers niet zullen kloppen.

Het is echter wel duidelijk dat het het linkse deel van de politiek bepaald niet voor de wind gaat. Verlies is over drie maanden - zonder een wonder en daar geloven linkse mensen niet in - zeker. De PvdA is op een punt beland dat een enkel trouw lid zich begint af te vragen of hij als enige overblijft om het licht uit te doen. GroenLinks is aan een kleine opleving begonnen, die, als die werkelijk alleen op de opgerolde witte mouwen van Jesse Klaver gebaseerd is, niet lang zal beklijven. En de Socialistische Partij is inmiddels, bij gebrek aan tekenen op een beetje bemoedigend resultaat, intern begonnen met ruziën.

Geen beter moment om over linkse politieke samenwerking na te gaan denken. Als alle deelnemende partijen in feite even zwak staan, is het meer een gesprek tussen gelijkwaardigen. Minzaam tien minuten vrijmaken voor een kopje koffie in een trendy Amsterdams etablissement aan de IJ-oever, zoals Wouter Bos nog deed in 2006, dat kan de PvdA zich niet meer veroorloven. Net zomin als GroenLinks of de SP overigens. De beteuterde gezichten van Jan Marijnissen en Femke Halsema zijn berucht geworden. Het was een hooghartige poging de twee andere partijen tot op het bot te beledigen.

Jesse Klaver van GroenLinks. Beeld anp

Gebrek aan samenwerking

Job Cohens niet bijzonder florissante loopbaan als politiek leider van de PvdA eindigde nog plotseling in de winter van 2012 nadat hij samen met partijvoorzitter Hans Spekman in een vraaggesprek met deze krant stelde dat, wat uitgangspunten betreft, de SP staat waar ook de PvdA staat. Het kon niet en het mocht niet, einde Cohen.

Diezelfde Cohen kon onlangs op een door de Volkskrant georganiseerde bijeenkomst frank en vrij pleiten voor samenwerking op links. Of hij nu zelf ook terugdacht aan zijn aftreden of niet, maar hij voegde er, aldus het verslag in die krant aan toe, dat 'we over onze schaduw heen moeten stappen'. Cohen stond niet alleen. Jacques Wallage, Ad Melkert, Jeroen Dijsselbloem, ze waren het roerend eens.

Alleen Mariëtte Hamer had een kritisch woord. Je moet weg van politiek die alleen over zichzelf praat, vond Hamer.

Linkse samenwerking heeft ook veel weg van geconcentreerd staren naar een navel. Alsof de samenwerking zelf al voldoende voorwaarde tot redding zou kunnen zijn. Helaas voor de optimisten: het gebrek aan samenwerking is niet de reden voor het massaal vluchten van de kiezers.

Mariëtte Hamer Beeld anp

Juist onder wat de afgelopen vijftig jaar de kiezers op links waren, is een enorm schisma opgetreden. Het verbond tussen de arbeidende en de middenklasse is verdwenen. De doctorandussen in de PvdA kunnen maar niet begrijpen dat mensen die een goede, ouderwetse verzorgingsstaat willen, tegenwoordig prima bij de PVV terecht kunnen.

Dat verbond zal op de één of andere manier hersteld moeten worden, wil links ooit nog politiek relevant kunnen worden.

En met dat probleem zit echt de PvdA niet alleen. Het geldt even hard voor GroenLinks en heus ook voor de Socialistische Partij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden