De levensverhalen van Chinese christenen kleuren rood van bloed

MARIJKE LAURENSE

Liao Yiwu: God is rood. Het geheime verhaal over het voortbestaan en de bloei van het christendom in communistisch China. Atlas Contact, 316 blz. euro 24,99

****

undefined

De auteur

De Chinese dichter en journalist Liao Yiwu werd geboren in het jaar van de Grote Sprong Voorwaarts (1958) en groeide op onder de Grote Hongersnood en de Culturele Revolutie. In 1989 werd hij beroemd met zijn audiogedicht 'Bloedbad', over de gebeurtenissen op het Tiananmenplein. Dat kwam hem op vier jaar gevangenis te staan, waarvan zijn boek 'Gevangenisliederen' het afgrijselijke verslag is. Na zijn vrijlating begon hij levensverhalen van landgenoten uit de rafelrand op te schrijven, reportages 'van onderop', die in China nog altijd verboden lectuur zijn. In 2011 vluchtte hij naar Duitsland, waar hij twee jaar geleden de Vredesprijs van de Duitse boekhandel kreeg.

undefined

Zijn thematiek

Het zal u misschien verbazen, maar het christendom is met zo'n 70 tot misschien wel 120 miljoen aanhangers de grootste religie in China. Dat is te danken aan westerse zendelingen uit de 19de eeuw, die met hun bijbels, liederen, ziekenhuizen, weeshuizen en scholen het christendom stevig wortel deden schieten op met name het Chinese platteland, dat zuchtte onder epidemieën en armoede. Zo stevig zelfs, dat het in afgelegen bergdorpjes de Culturele Revolutie ondergronds wist te overleven.

Tegenwoordig is het onder stadsjongeren zelfs reuzehip om christen te zijn en mag je in China weer naar de kerk, mits je je tenminste nauwgezet houdt aan de patriottische richtlijnen van de staat. Wie dat laatste vertikt, krijgt in politiestaat China nog altijd de volle laag aan minachting, getreiter en erger, zo blijkt uit 'God is rood'. Yiwu reisde stad en land af om een twintigtal vaak schokkende reportages te maken over hoogbejaarde nonnen, voorgangers van clandestiene thuiskerken, evangeliserende dokters en nabestaanden van martelaren van het maoïsme. Het zijn levensverhalen rood van bloed.

undefined

Opvallendste stelling

'God is rood' gaat in feite over de verhouding tussen kerk en staat. En dan valt op dat in China de bordjes van de democraten heel anders hangen dan in bijvoorbeeld Nederland. Waar hier menig atheïst zich uit naam van vrijheid en democratie opwindt over de invloed van het geloof op het publieke leven, zijn het in China juist principiële christenen die hun leven riskeren voor een strikte scheiding tussen kerk en staat: alles liever dan de bemoeienis van de overheid met jouw geloof.

undefined

Karakteristieke anekdote

Scène uit een conferentie van staatsgetrouwe katholieke kopstukken in 1980 in Shanghai: 'Alle aanwezigen werd gevraagd de hand op te steken als men vond dat de paus de enige geestelijk leider van de katholieken in China was. Er volgde een totale stilte, waarin precies één hand werd opgestoken: die van Zhang. Gedurende de hele vier uur durende vergadering hield hij daarna zijn arm omhoog, en de 351 andere geestelijken negeerden hem verder.'

undefined

Reden om dit boek niet te lezen

De grens tussen levensverhaal en heiligenleven is soms een beetje zoek. Bijvoorbeeld als een zoon vertelt over de bloederige marteldood van zijn predikende vader, die als 'lakei van de imperialisten' in 1973 terecht moest staan tussen twee moordenaars - kan het symbolischer? Maar zo werkt dat kennelijk bij mondelinge overleveringen over wreed lijden.

Echt minpunt is dat Yiwu maar één lid van de officiële staatskerk interviewt en deze jongeman prompt de les begint te lezen, waar hij al zijn andere gesprekspartners slechts met respect en bewondering heeft aangehoord. Toegegeven, het gaat om een ergerlijk leeghoofdige knaap. Maar om deze lummel nu model te laten staan voor al die miljoenen gewone bovengrondse Chinese christenen?

undefined

Reden om dit boek wel te lezen

Yiwu redt een gruwelijk stuk geschiedenis van de vergetelheid. Het feit dat hij zelf geen christen is, maakt de geloofwaardigheid van deze Chinese martelarenspiegel alleen maar groter. Maar zijn belangrijkste boodschap is: geloofsvrijheid is niet alleen cruciaal voor gelovigen. Geloofsvrijheid is namelijk het ijkpunt bij uitstek om het respect voor álle mensenrechten mee af te meten.

undefined

Trouw tipt religie

1. Geduld met God Tomáš Halík

2. God is rood Liao Yiwu

3. De lange zevende eeuw Wim Jurg

4. Eerste hulp bij kloosterbezoek Jan-Willem Wits

5. Yogi Power Tijn Touber

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden