Column

De leukste middag uit mijn schrijfcarrière

Bert Keizer staat in het weiland wat aan zijn tuin grenst. Beeld Olaf Kraak

De situatie van een aspirant-schrijver is rampzalig. In 1994 kende ik niemand in de wereld van journalistiek, kunst, muziek, filosofie of literatuur. Daar sta je dan met je driehonderd zorgvuldig gekopieerde A4-tjes in je hand in de oprijlaan van de riante villa waarbinnen zich die uitverkorenen bevinden wier stapeltje papier door één magisch woord van een uitgever werd omgetoverd tot een BOEK.

Als lezer sta je daar niet altijd bij stil, maar afgezien van de schrijver moet er ook nog iemand anders zijn die denkt dat er een boek zit in die A4-tjes, de uitgever. Voor mij was dat Henk Hoeks, gestorven op 29 januari j.l. en afgelopen dinsdag reeds stijlvol in Trouw beschreven door Ger Groot. Ja, twee van uw columnisten hebben veel aan die ene man te danken.

Ik had het manuscript van mijn eerste boek al naar heel wat uitgevers gestuurd, maar het kwam steeds terug, als een vinnige boemerang. Totdat ik op een middag in het voorjaar van 1994 door Henk werd gebeld. Hij zei dat uitgeverij SUN wel wat wilde met mijn manuscript. Het was kort na de lunch. Wat daar op volgde was de leukste middag uit mijn hele verdere schrijfcarrière. Ik liep uren lang ongeveer drie centimeter boven de grond. Kort nadat ik met Henk had gesproken kwam meneer de G. op mij af die kwam klagen omdat er op de afdeling gedreigd werd zijn moeder over te plaatsen naar de afdeling voor dementerenden. Zoiets werd altijd ervaren als een uitermate negatieve ontwikkeling van een verpleeghuisopname.

Ik was zo vol van Henks telefoontje, zo gelukkig en dankbaar dat ik meneer de G. ook van alles gunde en hem ter plekke beloofde dat zijn moeder nooit naar de psychogeriatische afdeling zou hoeven. Daar heb ik nog jarenlang voor op mijn lazer gehad van de hoofdzuster.

Een emancipatoir ideaal

De kennismaking met Henk leidde al gauw tot een belangrijke vriendschap. Wij komen allebei uit een katholiek gezin, we schelen maar een paar maanden in leeftijd en we zijn allebei kinderen van die onvergetelijke, overschatte of verrekte Sixties. Henk kijkt, keek, iets meer naar het Oosten en het Zuiden in intellectueel opzicht, ik naar het Westen. Dat was op één punt betreurenswaardig, want hij had helaas niks met Stones, Beatles, Dylan, Hendrix of Zappa.

Overigens bleek ik op het punt van publiciteit aanzienlijk minder een sixties-kind dan Henk. Hij bleef trouw aan een emancipatoir ideaal. Dat wil zeggen dat hij bij het publiceren van boeken altijd een zekere geestesverheffing beoogde waarbij het doel nooit de middelen heiligde. Dus toen ik werd uitgenodigd om bij Sonja Barend over mijn boek te komen praten fronste hij diep. Dat het de verkoop van het boek zou bevorderen interesseerde hem nauwelijks. Hij zag een dergelijke excursie als een afdaling naar lagere regionen. Rond het begrip bestseller plaatste hij graag aanhalingstekens. Terwijl ik bereid was om desnoods eenbenig achteruit te leren tapdansen als mijn boek daardoor meer aandacht zou krijgen.

Enig in z'n soort

Henk is niet de enige uitgever die ik ken, maar wel de enige die zonder ironie kan worden beschreven als een toortsdrager voor het Ware, het Schone en het Goede. Waarbij zijn filosofische, zijn historische en zijn politieke uitrusting van unieke kwaliteit waren. Dit zijn nogal monumentale kwalificaties die makkelijk een verkeerd beeld oproepen. Daarom zeg ik hier gauw bij dat Henk allereerst een heel erg lieve man was, met grote persoonlijke warmte en een heerlijk vermogen om tijdens een goede maaltijd met de nodige drank urenlang onderhoudend en zeer geïnformeerd te praten over alles wat wij beschavend vinden in de wereld en in onze eigen levens.

Hij was jarenlang ernstig ziek. Zijn longen lieten hem geleidelijk maar onhoudbaar in de steek. Dat betekende niet dat hij ophield met redigeren en uitgeven, integendeel. Hij is tot zijn laatste snik actief gebleven in het aanmoedigen, het koesteren en het doorgeven van teksten die een mensenleven kunnen optillen tot iets dat de moeite waard blijkt te zijn. Ja, al die moeite waard blijkt te zijn. Bij zijn afscheidsplechtigheid had hij onder andere gekozen voor een perfect gezongen In Paradisum, waarmee hij een elegante groet bracht aan het verleden en ons onbedoeld wees op de toekomst, die zonder Henk Hoeks voor velen van ons een stuk kaler is geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden