De les van Alpe d'Huzes: eerlijk informeren

De affaire rond de oprichter van Alpe d'Huzes bewijst vooral dat goede doelen eerlijker moeten communiceren over hun werkwijze, schrijft hoogleraar Theo Schuyt.

THEO SCHUYT en HOOGLERAAR FILANTROPISCHE STUDIES VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

Goede doelen halen maar al te vaak de media. Ook nieuwe initiatieven zoals Ride for Roses, de Amsterdam City Swim, Serious Request, Alpe d'Huzes maar ook de andere, meer gevestigde goede doelen als KWF Kankerbestrijding of Cordaid. Meestal - gelukkig - in positieve zin. Nederland is een vrijgevig land en staat internationaal ook zo bekend. De enorme bedragen die bij de tsunami-inzamelingsactie en de actie voor Haïti werden opgehaald, spreken boekdelen. Jaarlijks geeft Nederland tussen de 4 en 5 miljard euro aan maatschappelijke doelen, en dat is nog een lage schatting.

Maar goede doelen komen ook negatief in het nieuws. Het begrip 'management fee' blijkt bij een vrijwillige collectieve actie als Alpe d'Huzes een open zenuw te raken. De oprichter liet zich via de bevriende stichting Inspire2Live tonnen aan vergoeding uitbetalen.

De emotionele reacties zijn goed te begrijpen. Goede doelen werken op basis van vertrouwen. Als mensen wordt gevraagd hun hart te laten spreken, dan gaat men ervan uit dat alles goed en zorgvuldig is geregeld. Als dat vertrouwen wordt beschaamd wordt men boos, heel boos, dubbelboos. De sociale psychologie verklaart dit als gevolg van 'iemands hulpvaardige gebaar afwijzen'. De gever laat zich van zijn beste kant zien en de ontvangende partij gaat er fout mee om: alsof een goede vriend of vriendin een persoonlijk cadeau een week later op Marktplaats te koop aanbiedt.

Fondsenwervers
Iedereen begrijpt dat grote evenementen en inzamelingsacties geld kosten. Dat hangt wel af van het doel en van de methode van geldwerving. Zo hebben KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting, de Nierstichting en andere grote gezondheidsfondsen langlopende wetenschappelijke onderzoeksprojecten, geleid door een deskundige directie. Over die salarissen zijn in de branche regels opgesteld; ook voor de salarissen van fondsenwervers zijn regels opgesteld.

Wat betreft de controle op de kosten zijn er drie mogelijkheden. Ten eerste is er het CBF-keurmerk (naast een aantal kleinere; aan de harmonisatie van deze keurmerken wordt gewerkt). Voor het CBF geldt als regel dat onkosten voor werven niet hoger mogen zijn dan 25 procent over drie jaar gemiddeld. De goede doelen met een CBF-keurmerk zitten daar al jarenlang onder: gemiddeld 14 procent.

Maar een keurmerk is niet de enige manier. Een tweede mogelijkheid is dat goede doelen voor hun acties sponsors vragen, zodat elke gegeven euro inderdaad naar het doel gaat. Zo is bijvoorbeeld Net4kids van ondernemer Loek van de Boog georganiseerd.

Bij beide mogelijkheden is verantwoording naar het publiek verplicht en essentieel. Communicatie is een sleutelwoord. Dan kan zelfs een geldwervingsactie voor een doel worden opgezet waar zeer hoge kosten aan verbonden zijn: dat hangt van het doel af. Als dit maar duidelijk en van te voren wordt gecommuniceerd. Hoog van de toren roepen dat er een antistrijkstokbeleid wordt gevoerd en later een post 'management-fees' opvoeren, is niet de goede weg.

Nederland is een vrijgevig land met betrokken burgers. De sector filantropie groeit sinds 1992 (toen er van bezuinigingen en ander overheidsbeleid nog geen sprake was).

Culturele instellingen, zorg en onderwijs zullen meer fondsenwerving nodig hebben. Het is een taak van de sector om het publiek eerlijk en duidelijk te informeren.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden