De les is simpel: er staan geen belangen op het spel, dus wordt in Soedan niet ingegrepen.

Deze week zouden 20.000 VN-blauwhelmen de 7000 soldaten van de Afrikaanse Unie in Darfur moeten aflossen. Een paar maanden geleden leek de situatie nog hoopvol. In mei werd een vredesakkoord getekend tussen de Soedanese regering en het bevrijdingsleger, de SLA, onder leiding van Minni Arkou Minawi. Maar de door Abdel Wahid Mohamed Nur geleide factie binnen de SLA weigerde te tekenen, evenals de Beweging van Rechtvaardigheid en Gelijkheid van Khalil Ibrahim. Dus gaat de oorlog gewoon door, ondanks ruim 200.000 doden en meer dan twee miljoen ontheemden. De rebellen stellen dat het vredesakkoord geen einde maakt aan de economische achterstelling van Darfur en de bevoorrechting van Arabieren boven zwarte Afrikanen. En zij vrezen dat de door de regering gemobiliseerde milities, de Janjaweed, die schietend, plunderend en verkrachtend Afrikanen uit hun gebieden verdrijven, onvoldoende aan banden worden gelegd. Het akkoord voorziet weliswaar in hun ontwapening en de vrijwillige terugkeer van ontheemden, maar er zijn te weinig garanties dat dit zal lukken. De crux is het ontbreken van een geloofwaardige vredesmacht. De 7000 vredessoldaten van de Afrikaanse Unie moeten een gebied ter grootte van Frankrijk beveiligen. Het zijn er niet alleen te weinig, maar ook zijn zij slecht geoefend en uitgerust. Bovendien wordt de VN-macht nu ook politiek geblokkeerd. De Soedanese president Omar Hassan al-Bashir maakte onlangs in New York de VN duidelijk dat de blauwhelmen niet welkom zijn. De Amerikanen voerden vervolgens de druk op Bashir op, maar dit werd door deze afgedaan als een zionistische samenzwering om zijn land te verzwakken. Daar komt hij mee weg omdat de ontplooiing van de VN-macht volgens resolutie 1706 de instemming van de Soedanese regering vereist.

Interessant is dat zowel president Bush als zijn VN-ambassadeur het woord genocide in de mond nam; een term met een juridische lading, die militair ingrijpen volkenrechtelijk legitimeert. Toch wordt niet ingegrepen. Veel Amerikanen hebben Somalië nog vers in het geheugen. In 1993 sloeg de publieke opinie in de Verenigde Staten om toen achttien soldaten van de vredesmacht werden gedood en een van hen door de straten van Mogadishu werd gesleept. Het jaar daarop begonnen de Amerikanen met hun terugtrekking. De les was simpel: begin niet aan een risicovolle operatie als er geen belangen op het spel staan, ook al is er sprake van een humanitaire ramp. In Soedan staan er wederom geen belangen op het spel, zodat het bij internationale verontwaardiging en protesten zal blijven.

Ook zijn de voorwaarden voor een interventie niet goed. Het vredesakkoord was slechts een eerste, door de Amerikanen afgedwongen stap naar vrede. Duurzame akkoorden ontstaan echter als een van de partijen een klinkende overwinning boekt of als een patstelling de partijen tot een akkoord dwingt. Zo niet, dan zijn de militaire opties nog niet uitgeput. In de kwestie-Darfur is dat voor regering en rebellen het geval. Daarom is er voorlopig geen taak voor peace keepers.

Tot slot is er internationale obstructie. Rusland, Katar en China onthielden zich van stemming toen Resolutie 1706 in stemming werd gebracht. Vooral de Chinese onthouding is veelzeggend. Peking betrekt ruim zeven procent van zijn olie uit Soedan, investeert daarvoor honderden miljoenen dollars, verdient een deel van het geld weer terug in lucratieve wapendeals met Khartoem en wordt ter plekke door Bashir beschermd. Ook is China principieel tegen inmenging in binnenlandse aangelegenheden.

Darfur is dus meer dan een humanitaire tragedie. De Chinese houding verlamt de Verenigde Naties. Het internationale recht wordt ondermijnd doordat de Amerikanen wel naar het genocideverdrag verwijzen maar niet handelen. En humanitaire interventies zijn passé als landen geen risico’s willen lopen als er geen belangen op het spel staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden