De lepelschoplader

Een lepelschoplader? Ik kende het woord niet. In geen krant komt het voor. In het woordenboek van Van Dale ook niet. Wel lepelschop - '(aan een graafmachine)' - te midden van lepelhaas en lepelmachinist - 'bestuurder van een lepelbagger (voor bruinkool)' - lepelreiger, lepelrek en de vriendelijke lepeltjesdief, alias het herderstasje, ook bekend als bloedkruid, eendenpootjes en ganzentongen.

Ik trof de lepelschoplader aan in het boek 1001 uitvindingen die onze wereld veranderd hebben, met een foto van het geelzwarte monster, omschreven als 'een krachtig, veelzijdig stuk bouwgereedschap'.

De speelgoedfabrikant Lego heeft, in de categorie buitenspeelgoed, een bouwpakket van het geelzwarte monster. 609 bouwstenen. Voorzien van tandwielaandrijving en een arm die naar beide kanten kan zwenken. "Graaf in hoog tempo de diepste greppels met deze ijzersterke graafmachine!"

Het geelzwarte monster blijkt alomtegenwoordig. In het Quizboek van het televisieprogramma 'TopGear' staat de vraag: "Wat is de Engelse naam voor wat in de Verenigde Staten een backhoe (lepelschoplader) heet?"

Dat is rear actor of ook earthmover, en dan verzeil je in het tijdschrift Earthmovers, waarin een hele wereld van daverende machines opengaat, een waar jongensboek, featuring Cat 777G, Terex TC240, Doosan Excavator, JCB Skidsteers e.v.a.

En alsof dat nog niet genoeg is, komt de kinderboekenschrijfster Claertje Frieke-Kappers met tips voor kinderen op de achterbank: Er is zoveel te zien onderweg! Overal ter wereld zijn graafmachines en kiepauto's aan het werk. Ontdek de verschillen tussen voertuigen, schrijft ze. "Graafmachines hebben grijpbakken met tanden eraan. Om diep mee te graven. Bulldozers schuiven met een glad blad. Daarmee schrapen ze de grond schoon." Help jonge kinderen door merknamen voor te lezen: Caterpillar, Oshkosh, JCB, Komatsu. Verdiep je in de werking van hydraulische zuigers, want je ziet ze niet alleen bij kiepauto's, ook kranen, graafmachines en bulldozers hebben zulke glimmende buizen. Leg uit hoe hydraulische zuigers werken en waarom ze altijd glimmen.

De ouders moeten voorbereid zijn op vragen over de vierdraadsgrijper, rotsbreker en lepelschoplader. De kinderboekenschrijfster legt de lepel uit: "Toen graafmachines nog nieuw waren, vonden ze het net zwanen. Met zo'n lange nek of een giek. Een giek is een zwanenhals. Aan de graafmachinegiek zit dan weer een lepelarm. Die beweegt de dieplepel. Met een lepel schep je eten. Met een dieplepel van een graafmachine schep je zand."

De uitvinder van de lepelschoplader is de Engelsman Joseph Cyril Bamford. Na de Tweede Wereldoorlog flanst hij met een lasapparaat een hydraulische kiepwagen in elkaar van wat schroot en de assen van overtollige legerjeeps. Hij verkoopt het ding voor £ 45 en begint een machinebedrijf.

In 1953 ontwerpt hij de lepelschoplader, ook wel graaflaadmachine: een tractor met een laadschop aan de voorkant en een graafarm aan de achterkant. De laadschop kan grote hoeveelheden materiaal opscheppen, gladmaken en verschuiven, de graafmachine aan de achterkant, met zijn lange manoeuvreerbare arm en diepe bak, kan in een wijde boog materiaal opgraven en tillen. De lepelschoplader werd een groot succes.

De naam van het bedrijf bestaat uit de initialen van de oprichter: JCB. Elke machine draagt deze initialen: JCB. De drie letters zijn een woord geworden dat is terechtgekomen in de Oxford English Dictionary: 'JCB - a type of mechanical excavator with a shovel at the front and a digging arm at the rear'.

JCB - lepelschoplader.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden