De leiders van Zuid-Soedan proberen opnieuw de prille vrede te bewaren

Rebellenleider Riek Machar en zijn vrouw arriveren in Juba voor de ontmoeting met president Kiir. Beeld AFP

De Zuid-Soedanese vicepresident Machar is terug in zijn land. Lukt het nu wel om de prille vrede te bewaren?

Ruim twee jaar nadat de Zuid-Soedanese rebellenleider Riek Machar zijn geboorteland in pyjama en te voet ontvluchtte, werd hij woensdag als een vip in de hoofdstad Juba ontvangen door zijn rivaal, president Salva Kiir. De oppositieleider was daar voor een ceremonie om het nieuwe vredesakkoord van september te vieren. Het is de derde poging van Machar om als vicepresident samen met president Kiir het land te regeren.

Vrede is nog ver weg, maar de aanwezigheid van Machar geeft wel hoop op een definitieve samenwerking. Hij nam tenslotte het risico om zonder gewapende bescherming af te reizen. Een risico, omdat hij in 2013 Zuid-Soedan moest ontvluchten nadat Kiir hem beschuldigde van een couppoging. Vermoedelijk was de aanwezigheid van regionale leiders en internationale ambassadeurs nu voldoende verzekering voor zijn veiligheid. 

Het Zuid-Soedenese vredesproces dat in september begon is nog in een afrondingsfase. Zelfs de wapens zwijgen nog niet ondanks een afgekondigde wapenstilstand. Eerder deze week klaagde het Wereldvoedselprogramma dat de strijd tussen regeringstroepen en rebellen hier en daar doorgaat en dat mensen die dringend voedsel nodig hebben niet worden bereikt. Sinds de oorlog in 2013 uitbrak, zijn bijna 400.000 mensen gedood door geweld of overleden aan onbehandelde ziekten door gebrek aan zorg. Bijna 2,5 miljoen mensen zijn naar het buitenland gevlucht.

Conflict

Het conflict speelt voornamelijk tussen het leger, bestaande uit Dinka, de bevolkingsgroep van Kiir en de rebellen van het Nuer-volk waar Machar toe behoort. Sinds 2016 hebben de Equatorianen, een verzameling van volken in het zuiden van het land, ook milities gevormd. Militairen en rebellen worden zelden betaald. Veel van hen moorden, verkrachten en roven.

Zuid-Soedan is een arm en gebroken land vanwege tientallen jaren burgeroorlog tegen de Soedanese regering in Khartoem. De Zuid-Soedanese regering van president Kiir maakt zich schuldig aan grootschalige corruptie. Dat gebeurde al toen Machar vicepresident was. De overheid wordt internationaal niet meer gesteund en de enige inkomsten vloeien voort uit de olieproductie.

Belang

Het was de Soedanese president Omar al-Bashir die bemiddelde in recente vredesakkoorden. Het economische zwakke Soedan lijdt onder de oorlog waardoor minder olie wordt opgepompt. Die Zuid-Soedanese olie gaat namelijk via een Soedanese pijpleiding naar de haven van Soedan en daarvoor moet Juba betalen.

Er bestaat grote scepsis over de recente overeenkomst tussen Kiir en Machar, omdat deze nauwelijks verschilt van eerdere akkoorden. In Juba werden beide leiders gisteren toegejuicht door duizenden mensen. Maar het Centrum voor vrede en rechtvaardigheid in Juba zegt in een verklaring dat er geen reden is om iets te vieren. “Vrede bestaat niet zolang de vele politieke gevangenen niet zijn vrijgelaten.”

Lees ook:

Hoe komt er ooit vrede in Zuid-Soedan?

De vredesbesprekingen in Zuid-Soedan zitten muurvast. Wat moet er gebeuren om het conflict op te lossen? Drie scenario’s die vrede dichterbij kunnen brengen.

Wankel akkoord over wapenstilstand in Zuid-Soedan

Dat de twee hoofdrolspelers toch weer met elkaar praten biedt enige hoop op vrede in Zuid-Soedan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden