De langzame selfie van Warns

Tijdsdocument | In een 'doorgeefboek' geven de teruggetrokken inwoners van Warns een kijkje achter de voordeur.

Twaalf kilo weegt de stapel. Een rij plakboeken van 23 cm lang die samen het 'Doorgeefboek van Warns' vormen. Vanmiddag gaat Marga Houtman ze naar de binder in Leeuwarden brengen om ze te laten bundelen. De beeldend kunstenares en inwoonster van Warns houdt haar hart vast: "Als de plakboeken maar in één band passen."

Toen in 2012 het cultuurhuis De Spylder van Warns, een dorp in Zuid-West Friesland, tien jaar bestond en er jubileumprojecten werden bedacht, stelde Marga Houtman voor een soort poëziealbum te maken, met bijdrages van alle 800 inwoners.

Een portret moest het worden van Warns en de buurdorpen Scharl en Laaxum. Een selfie ja, maar dan niet digitaal maar 'heerlijk slow'. Negen plakboeken begonnen aan een reis langs de 365 huizen. Een boek per buurt, de grotere buurten kregen twee plakboeken tot hun beschikking. De Warnsters werden uitgedaagd een bladzijde te vullen, naast een foto van hun huis die Houtman er vast had ingeplakt. Wie klaar was gaf het boek door aan de buren.

Het leverde een bonte verzameling stukjes op over wonen in Warns. Friese verhaaltjes en Nederlandse verhaaltjes, opvallend vaak handgeschreven. De schrijvers schrijven hoe ze in Warns terechtkwamen, wie er eerder in hun huis woonden, over de kinderen die ze kregen of over het uitzicht. Eén gezin illustreerde het verhaal met inkt uit een heel oud potje dat ze in de tuin vonden bij het ingraven van de trampoline. Diep gaan de verhaaltjes niet, de schrijvers laten niet het achterste van de tong zien.

Om de vaart erin te houden was er per buurt een coördinator. Die moest de druk op de ketel houden en een alternatieve boekroute bedenken als twee directe buren niet met elkaar konden opschieten. Elk huishouden kreeg in principe een week om een bijdrage te leveren. Maar het duurde drie jaar voor de boeken rond waren gegaan. Eén album was maanden zoek en dook pas weer op - in iemands boekenkast - nadat in het dorpskrantje een appeltaart was uitgeloofd voor de vinder. In die drie jaar stond het leven in Warns niet stil natuurlijk. De bakker die foto's inplakte van hemzelf achter de toonbank is intussen dicht. Net als het dorpswinkeltje 'van Sinkel' dat ook nog in de boeken staat.

43 pagina's bleven leeg. Van huizen die leeg staan of waarvan de bewoners niet wilden meedoen. Houtman is blij met de score die ze 'een wonder' noemt. Eigenlijk is het namelijk niks voor Warns, zo'n gezamenlijk project.

Warns is een lintdorp, en verre van een eenheid, weet Houtman. Je had van oudsher de christenen in Zuid en de 'heidenen' in Noord, er was een scheiding tussen de middenstanders en de agrariërs. Ook al is er nu veel import, vaak kunstenaars of andere vrije geesten die de leegstaande pandjes betrokken, de sfeer van verdeeldheid is nog steeds merkbaar. Lili Scheers, coördinator van een van de buurtboeken: "Warns is los zand. Achter iedere voordeur redt iedereen zichzelf."

Eigen meubel voor Doorgeefboek

In oktober wordt het Doorgeefboek officieel gepresenteerd in cultuurhuis De Spylder. Een dorpsbewoner ontwerpt een meubel waar het boekwerk op komt te liggen. Wie nieuwsgierig is naar het Boek van Warns mag het komen bekijken, met witte handschoentjes aan.

De Warnsters mogen dan gesteld zijn op hun privacy en niet uitblinken in sociale cohesie, ze lijken wel benieuwd naar elkaars verhalen. Dat bleek deze zomer toen een kar door het dorp reed om iedereen die nog niets had ingeleverd op te roepen alsnog iets in te plakken. Veel Warnsters zagen hun kans schoon alvast in de deelalbums te neuzen en waren niet weg te slaan bij de kar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden