De langverwachte

'De avond van het boek', ter gelegenheid van de Libris-prijsuitreiking, duurde tachtig minuten. De parallel uitgezonden voetbalwedstrijd tussen Inter en AC Milan (0-0) duurde met voor-, tussen- en nabeschouwing bijna twee keer zo lang. Het boekenprogramma was leuker dan het voetbal, al was in de beide gevallen de wedstrijd weinig dramatisch. Maar eerlijk is eerlijk: als Ajax niet die tegengoal in de laatste minuut had geïncasseerd, was het boekenprogramma even kansloos geweest als in die tumultueuze meidagen van vorig jaar, toen Feyenoord in het rouwende Rotterdam de finale van Borussia won.

Wim Boevink

Voetbal zal het altijd winnen van de literatuur als kijkcijfers de graadmeter zijn, maar de 'avond van het boek' liet nog eens zien dat praten over boeken op televisie een aangenaam tijdverdrijf is, al waarschuwde schrijver Bas Heijne dat de mensen zouden wegzappen zodra het over 'inhoud' zou gaan. Heijne was met Kristien Hemmerechts, Desanne van Brederode en Geert Mak een van de gasten aan de gemoedelijke tafel met schrijvers buiten mededinging.

Ze mochten een kort oordeel geven over de zes genomineerde werken en geanimeerd berichten over eigen ervaringen met literatuurprijzen. Thuis lachten we vrolijk mee, vooral ook om de schakelingen met Cornald Maas, die allure heeft voor grootse society-verslaggeving en misschien -met nog meer literaire toewijding- wel de Alfred Kerr van Nederland zou kunnen worden.

Na de nietszeggende achterflap-lofuitingen van juryvoorzitter Van Nieuwenhoven en het door Maas onderbroken dankwoord van Benali keerden we terug naar de gezellige tafel en kwam die ene opmerking die me verwarde. Hij kwam van Hemmerechts: ,,Ik vind het prachtig dat een jaar na de moord op Pim Fortuyn een allochtone schrijver de prijs wint. De cirkel is rond.''

De cirkel is rond? Welke cirkel? Wat bedoelde ze precies? Is de prijs voor Benali een stille wraak op de erfenis van Fortuyn, die, als je de herdenkingsartikelen en -programma's ziet, sowieso non-existent blijkt te zijn? Bedoelde ze te zeggen dat Fortuyns kritiek op de taboes van de multiculturele samenleving allochtone Nederlanders in hun schrijverschap zou hebben geremd?

Of was het veel meer andersom: dat het optreden van Fortuyn de opkomst van spraakmakende schrijvers als Benali, Benzakour en Bouazza versnelde? Was Fortuyn verhinderaar of emancipator? Zou het, ironisch genoeg, denkbaar zijn dat zijn erfenis vooral doorwerkt in allochtone kring?

Op televisie kwam die vraag, voor zover ik kon nagaan, niet aan de orde. Vele betrokkenen -politici, wetenschappers, de twee broers- schoven op 6 mei voorbij, gelardeerd met inmiddels overbekende beelden van Fortuyn. Henri Beunders betreurde bij 'Het elfde uur' de kilte en het gebrek aan mededogen van de media in hun houding om met Fortuyn af te willen rekenen.

De documentaire 'De Messias' van Fons de Poel was daarop een uitzondering, want daarin kwamen vooral twee intieme vrienden aan het woord. Fortuyn geloofde in een opdracht. Daartoe hoorde zijn scherpe kritiek op de islam en zijn verlangen naar volledige integratie van het allochtone volksdeel. Voor schrijvers die van het etiket 'allochtoon' af wilden, was hij misschien de langverwachte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden