Weblog

De lange arm van de Stasi

(foto: Ullstein) Beeld
(foto: Ullstein)

Vorige week werd bekend dat de agent die in 1967 de student Benno Ohnesorg doodschoot, voor de DDR werkte. Sindsdien bloeit de achterdocht als vanouds.

Antoine Verbij

Het is een veel gehoorde kreet: Niet alles was even slecht in de DDR. Inderdaad, als er één ding goed was in de DDR dan was het wel de geheime dienst. Niet alleen de Stasi, de dienst die alles over de burgers in de DDR wist, maar ook de HVA, de dienst die in het buitenland spionneerde. Zelfs in West-Duitsland koesterde men een stille bewondering voor de koele efficiëntie van de Oost-Duitse spionnen.

Toch kwam de ontmaskering van Karl-Heinz Kurras, de politieman die tijdens een demonstratie tegen de shah van Perzië Ohnesorg van dichtbij doodschoot, als een schok. Hoewel er geen aanwijzingen voor zijn, koestert menigeen de gedachte dat Kurras in opdracht van de DDR handelde. Doel: het aanwakkeren van de studentenprotesten en daarmee het destabiliseren van de Bondsrepubliek.

Dat de geheime dienst van de DDR de West-Duitse politiek soms aardig in zijn greep had, is inmiddels ruimschoots bekend. Het beroemdste geval is dat van de motie van wantrouwen tegen SPD-bondskanselier Willy Brandt in april 1972. Oppositiepartij CDU waande zich zeker van haar zaak, want er waren enkele SPD-parlementariërs naar haar overgelopen. Toch haalde de motie het niet. Twee CDU-parlementariërs, zo bleek later, hadden zich door de geheime dienst van de DDR laten omkopen.

Er is al veel onderzoek gedaan naar de banden tussen parlementariërs en de Oost-Duitse geheime dienst. Door het geval-Kurras is de discussie weer opgelaaid of er wel genoeg is gedaan. De ontdekking van het geval was immers een toevalstreffer. Wie weet hoeveel toevalstreffers er nog in de 111 strekkende kilometer dossiers verborgen liggen?

De dienst die de dossiers beheert ligt zwaar onder vuur. Doet ze wel genoeg? In het parlement gaan stemmen op om alle volksvertegenwoordigers vanaf 1949 nog eens goed door te lichten. Dinsdag verdedigde het hoofd van de dienst, Marianne Birthler, zich tegen de verwijten. Ze is niet tegen een nieuwe screening, maar haar ervaring zegt haar dat het weinig zal opleveren.

De kwestie maakt overigens wel nieuwsgierig naar de activiteiten van de West-Duitse geheime dienst in de DDR. Maar ja, de dossiers die daarover bestaan zitten veilig achter slot en grendel. Daarvoor moet eerst de Bondsrepubliek ineenstorten, zoals twintig jaar geleden de DDR. En dat zit er voorlopig niet in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden