Opinie

De lach vergaat in stripsoap 'Mamma Medea'

AMSTERDAM - Na jaren van eendrachtig uitgedragen opvattingen over de Nederlands-Vlaamse cultuur, lijken de Belgen wat meer de puntjes op de eigen i te willen zetten, althans in het theater. De druk van het 'Amsterdams centrisme' kan wat beter weerstaan worden, denken ze wellicht, nu de halve Belg Ivo van Hove de leiding van Toneelgroep Amsterdam heeft overgenomen, en hun eigen grootste toneelformatie, Het Toneelhuis uit Antwerpen, een bijdrage mocht leveren aan de populaire, maar niettemin (zoals de recensent van deze krant schreef) moddervette Nederlandse boerenklucht 'De Leenane Trilogie'.

En zo was Het Toneelhuis deze week te gast in de Stadsschouwburg met een nieuw spektakel van Tom Lanoye, die bijna vier jaar geleden de gemoederen hevig beroerde met zijn marathonvoorstelling 'Ten Oorlog!', een doorgaande behandeling van al Shakespeare's koningdrama's. Dit keer werd zijn materiaal gevormd door het epos van Apollonius van Rhodos over Jasons expeditie naar Kolchis om het gulden vlies te halen, en de tragedie 'Medea' van Euripides. Het resultaat, 'Mamma Medea', is volstrekt Lanoye's eigen stuk met z'n eigen charmes en gebreken.

De vier bedrijven vallen uiteen in twee sterk gescheiden delen. De eerste twee spelen in Kolchis, het exotische buitenland waar de prinses, Medea, Jason helpt het gulden vlies te bemachtigen en met hem mee vlucht (Apollonius), de laatste twee in Griekenland waar Jason in Korinthe aan een nieuwe liefde begint en Medea zint op haar gruwelijke wraak (Euripides). De 'Kolchianen' spreken in welluidende, opgesmukte verzen, de Grieken in ontnuchterend en zakelijk proza. Het 'Kolchisch' is Vlaams, het 'Grieks' Nederlands van boven de Moerdijk.

Het Toneelhuis had de regie in handen gelegd van Gerardjan Rijnders, die de Vlaams-Nederlandse tweedeling verder gestalte mocht geven. Vlaamse acteurs nemen de personages uit Kolchis voor hun rekening, aangevoerd door Els Dottermans als Medea met van haar te verwachten uitbundigheid; de Grieken worden gespeeld door Hollanders met Han Kerckhoffs als Jason, tobbend van top tot teen. Koning Aegeus, die Medea asiel belooft, was door Lanoye verplaatst van Athene naar een met een 'h' geschreven 'Mythilene', misschien een nieuw gecreëerd mythisch oord ergens tussen Griekenland en Kolchis in, want Vic de Wachter (Belg) speelt hem én Medea's vader, koning Aietes.

Het decor in het eerste deel is een uit z'n kleuren spattende verzameling van een aantal eilanden, waar Jason en Medea langs komen met als laatste het bezoek aan Medea's tante Circe op het eiland Aiaie. Alleen al het herhaaldelijk uitroepen van die naam zorgde voor veel hilariteit in de zaal en een prettig vol Vlaams gevoel. Voor het tweede deel had ontwerper Marcel Schmalgemeijer een benauwd Hollands binnenhuisje bedacht. In overeenstemming hiermee had kostuumontwerpster Tessa Lute, die eind juli is verongelukt en aan wie de voorstelling is opgedragen, aan de Kolchianen prachtige, exotisch gekleurde en gesneden kleding gegeven, en aan Jason een duf blauw pak en aan zijn platinablonde bruid (Ariane van Vliet) een net te korte, zwarte prinsessen-outfit.

Het deel in Kolchis is een stripverhaal met twee koddige neefjes (Maarten Bosmans en Tom Dewispelaere) en andere roerende stripfiguren als Medea's zielige broertje Apsyrtos (Roy Aernouts). De lach van het publiek is niet van de lucht. In het tweede deel wordt dat natuurlijk een probleem. Eerst is het nog heel leuk met de opening door Koen van Kaam als 'de werkster' (bij Euripides de voedster van Medea): ,,Was mevrouw maar nooit naar dit land afgezakt''. Ook het valse 'vriendinnengesprek' tussen Medea en de nieuwe uitverkorene van Jason krijgt terecht een gul onthaal, en alle clichés over een voorbij huwelijk in de gesprekken tussen Jason en Medea passeren onder uitbundig gelach de revue. Maar op een gegeven ogenblik moeten die vergiftigde geschenken natuurlijk weggebracht en de kinderen gedood worden.

Dan raakt de voorstelling uit z'n voegen. De smakelijke huwelijkssoap van Lanoye wordt een ellendig psychodrama van twee niet zozeer verknipte als wel gevaarlijk geschifte ouders die, met een Anouilh-achtige zwarte romantiek, de twee jongetjes om beurten een kogel door het hoofdje jagen. Wat een rotstuk ten slotte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden