De laatste stuiptrekking van de Efraïm-sekte

Het Efraïm Genootschap verblijft sinds enkele weken in Israël, wachtend op de voorspelde 'hemelopname'. Vorige week wisten drie kinderen de sekte te ontvluchten. Terug in Nederland zegt een van hen: 'Eerst durfden we niet te ontsnappen, uit angst voor de eeuwige duisternis.'

Met het hart kloppend in de keel stappen de drie kinderen in het Israëlische dorpje Har Adar in een taxi. Het is maandagmorgen 9 januari. Hun mobiele telefoons rinkelen onophoudelijk. Sms-berichten stromen binnen. 'Waar zijn jullie? Kom terug. Jullie kunnen ons vertrouwen.'

De kinderen gaan niet terug. Ze willen weg.

De taxirit brengt William Schildmeijer (14 jaar), zijn broer Daniël (15) en de 17-jarige Hendrikje Jonker naar het Nederlands Informatiekantoor in Jeruzalem, een gebouw dat behoort tot de ambassade. Hier zijn ze veilig en ongrijpbaar voor de sekte.

De volgende morgen, half zes Nederlandse tijd, belt William met zijn vader Janus Schildmeijer, die de ontwikkelingen in zijn woonplaats Woerdense Verlaat (Zuid-Holland) in spanning afwacht. "We zitten in het vliegtuig", zegt William. "We komen naar huis."

Het verhaal van het Efraïm Genootschap is het verhaal van een uitstervende sekte. Het is het verhaal van een geestelijk leider die zijn laatste restje volgelingen meeneemt op een ongewis avontuur in Israël en daarmee gezinnen verscheurt. En het is het verhaal van drie kinderen die het lef hebben om zich te ontworstelen uit de greep van de sekteleider.

Het gezin Schildmeijer komt in 1999 in aanraking met het Efraïm Genootschap. Vader Janus en moeder Akkelien raken geïnspireerd door de boekjes die de leider Heinrich van Geene in eigen beheer uitgeeft. De man schrijft over zijn openbaringen die hij gehad zou hebben. Van Geene zegt dat hij de profeet Elia is, die teruggekeerd is op aarde. Hij roept iedereen op zich bij zijn genootschap te voegen, om zo 'de Bruid van Jezus Christus' te vormen. Want alleen zijn volgelingen zullen binnenkort worden opgenomen in de hemel.

Vader en moeder Schildmeijer reizen ieder weekend met hun vier kinderen af naar de samenkomsten van het genootschap. De eerste jaren vinden deze plaats in een gebouwtje op een bedrijventerrein in Spijkenisse. Later verhuist de sekte naar een bouwkeet in Heinenoord. De diensten duren urenlang, zowel op zaterdag als op zondag. Op hoogtijdagen komen er honderdvijftig mensen op af, vanuit Nederland en België.

Rudi Declercq uit het Vlaamse Tienen is met zijn dochters Ruth en Eef van de partij. "Die hemelopname interesseerde mij enorm", zegt hij nu. "In de Bijbel gaat het er ook over. Mijn kinderen waren er zot van."

Vanuit het Noord-Hollandse Wijdenes rijden Frans van der Vliet, zijn vrouw Elisabeth en hun dochter Serena ieder weekend naar Heinenoord. Er is een rotsvast geloof in de beloofde hemelopname, die volgens Heinrich van Geene eind 2001 zal plaatsvinden, wanneer de aardse wereld vergaat.

Dan wordt Elisabeth ziek. Borstkanker. Een behandeling is volgens de sekteleider uit den boze. Met gebed kan de vrouw genezen. Daarbij, zegt Van Geene: "God wil alleen gave mensen." Hij praat haar een operatie en chemokuur uit het hoofd.

Wanneer de hemelopname uitblijft, keren steeds meer aanhangers de sekte de rug toe. Volgelingen zijn teleurgesteld of juist ontnuchterd nu de belofte van de leider uit loze woorden bestaat. Maar het gezin Schildmeijer blijft het genootschap trouw. "We waren al te ver geïsoleerd van de samenleving", zegt de nu 19-jarige Juriaan. "Van Geene dwong ons om afstand te doen van alle slechte invloeden. De tv ging weg en alle contacten met vrienden en familie werden verbroken. We wisten niet beter." De kinderen mogen van Van Geene ook niet meer met hun oma omgaan, die in dezelfde straat woont.

Elisabeth van der Vliet weet de sekte wel te verlaten, samen met dochter Serena. Haar man Frans blijft. Een scheiding is onvermijdelijk. In 2004 overlijdt Elisabeth aan de gevolgen van kanker.

Vlaming Rudi Declercq en zijn dochters blijven in de profetie van Van Geene geloven. De leider dwingt de man te kiezen tussen het genootschap en zijn vrouw. In 2005 tekent hij de scheidingspapieren.

Een jaar later verliest Declercq zijn interesse voor de sekte. Hij vindt Van Geene maar een driftige man. "Iemand die door God is gestuurd, kan niet zo opvliegend zijn." Voor een vertrek uit het genootschap is hij op dat moment 'psychisch niet sterk genoeg'. "De volgelingen hangen sterk aan elkaar", vertelt hij. "Als iemand dreigt af te haken, gaat de rest er hard tegenin. Intimidatie, alles wat mogelijk is om je te behouden." Van Geene waarschuwt aarzelende volgelingen te pas en te onpas voor 'de eeuwige duisternis'.

Declercq heeft nog een reden om te blijven; hij wil pas vertrekken als Eef en Ruth meegaan. In 2008 ziet de Belg in dat zijn plan kansloos is. De dochters zijn volledig in de ban van Van Geene. Ruth gaat zelfs samenwonen met Samantha, de dochter van de sekteleider. "Mijn dochters zijn absoluut niet dom", zegt Rudi Declercq. "Ik kan hun vasthoudendheid niet goed verklaren. Er zijn duistere machten in het spel."

Op een zaterdagmorgen in 2008 rijdt Declercq voor de laatste keer naar Heinenoord. Daar neemt hij afscheid van de overgebleven sekteleden - hooguit twintig mensen. Dochter Eef reageert boos en slaat hem in zijn gezicht. Ze noemt haar vader 'de duivel'. "Ik heb alles gedaan wat in mijn macht ligt om die meiden daar weg te halen", zegt Declercq. "Maar ik ben God zelf niet."

In Woerdense Verlaat merken de opgroeiende kinderen uit het gezin-Schildmeijer dat ze 'anders zijn dan de anderen'. "In mijn klas op school was iedereen altijd blij op vrijdagmiddag", vertelt William. "Maar ik mocht nergens naar toe in het weekend. Wij gingen naar Heinenoord. Dat was elke keer een hele hap uit je vrijheid."

Zijn vijf jaar oudere broer Juriaan krijgt steeds meer vrienden in zijn omgeving. Hij gaat met hen op vakantie en ontdekt de wereld om hem heen. "Mijn blikveld werd groter en groter. Het genootschap stond mij steeds meer tegen. Ik kreeg ook meer twijfels bij dat verhaal over Van Geene en de profeet." Na de zoveelste onenigheid met de leider en diens dochter keert Juriaan Schildmeijer de sekte eind 2010 de rug toe, tot grote onvrede van zijn ouders. Maar de jongen is niet te vermurwen.

In 2011 bestaat de sekte uit niet meer dan vijftien personen. Het gezin Schildmeijer met drie kinderen, Frans van der Vliet en een vriend, de dochters van Rudi Declercq, Foeke Jonker, zijn zus Hendrikje en hun vader Jan en de leider zelf met zijn dochter Samantha. Van Geene wil weg uit Nederland. Hij heeft weer een openbaring gehad, vertelt hij zijn volgelingen, met de boodschap dat de toekomst van het genootschap in Israël ligt. Daar moet Heinrich van Geene alsnog 'de Bruid van Jezus Christus' verzamelen. Alleen dan maken ze kans op de hemelopname.

Volgelingen doen afstand van hun bezittingen. Huren worden opgezegd, auto's op internet verkocht. Op zaterdag 26 november reist een deel van het genootschap met de auto naar de luchthaven in Zürich om daar op het vliegtuig naar Tel Aviv te stappen. De anderen nemen de dinsdag daarop de rechtstreekse vlucht vanaf Schiphol. Ze vinden elkaar terug in Har Adar, een nederzetting op twintig kilometer afstand van Jeruzalem. Hier huren ze enkele etages bij vermogende Israëliërs.

Janus Schildmeijer is in Nederland achtergebleven. Het buitenlandse avontuur staat hem tegen. Er is geen werk voor hem in Israël en - belangrijker - zijn vertrouwen in Van Geene is niet groot meer. "Ik had het nooit goed moeten vinden dat mijn vrouw en drie kinderen wel meegingen met hem", zegt hij nu. "Ik had meer weerstand moeten bieden. Maar ik kon het gewoon niet."

Het verdriet is er bij Rudi Declercq sinds het vertrek van zijn twee dochters niet groter op geworden. In feite vond het afscheid al in 2008 plaats, zegt hij. "De enige hoop die ik nog heb is dat de Heer iets goeds doet. Menselijk gezien is er niets meer mogelijk. Mijn meiden zijn nu 34 en 36 jaar. Volwassen dus. Wat kan ik nog?"

Serena van der Vliet heeft haar moeder al verloren door de sekte, haar vader wil ze niet kwijtraken. Ze reist op 21 december, samen met het tv-programma 'De Vijfde Dag' (EO) af naar Har Adar. Daar volgt een pijnlijke ontmoeting met vader Frans. De tv-kijkers zien een huilende Serena die de man smeekt om mee naar huis te gaan. Ze zien een vader die volhardt in de Israëlische missie en haar na enige tijd de deur wijst. Wat de kijkers niet zien, is hoe de man aan zijn dochter vraagt om zijn auto's te verkopen en het geld op te sturen.

Gedesillusioneerd keert ze huiswaarts. Serena verkoopt niets. "Ik heb daarover getwijfeld", vertelt ze nu, "maar ik weet zeker dat dat geld rechtstreeks naar Van Geene gaat".

Janus Schildmeijer zegt dat 'de ellende niet is te overzien'. "Mijn vrouw en mijn dochter Alicia (21) zijn nog bij die man. Het is zo waardeloos. Akkelien is volledig in de greep van meneer Van Geene. Zij is in feite zijn rechterhand. Elke woensdagavond gedurende de afgelopen zeven, acht jaar, kwam hij hier over de vloer. Dan zag ik hem met mijn vrouw hier aan tafel bidden. Ze bespraken alles met elkaar. Zij blijft geloven dat hij de profeet is."

Zijn zoons zijn blij om terug te zijn in Nederland, vertellen ze. "In het begin vonden we het fantastisch in Israël", zegt William. "Het was een spannend avontuur. Maar al snel begonnen we ons te vervelen. Er was niets te doen."

In Woerdense Verlaat probeert de familie de draad weer op te pakken, noodgedwongen zonder moeder en dochter. Janus en de drie jongens hebben, voor het eerst sinds 1999, contact met oma. Daniël en William gaan weer naar hun school in Gouda. Afgelopen maandag mochten hun klasgenoten vragen stellen over het verblijf in het buitenland. Wat de kinderen wilden weten? William: "Of ik veel vrijheid had. Of ik mijn moeder en zus mis. En vooral hoe het ons lukte om daar weg te komen."

De jongen vertelt dat de sekteleden twee keer per dag samenkomen om te bidden. De rest van de dag zijn de kinderen aangewezen op de straat en hun meegebrachte laptops. Niemand van het genootschap kan aan werk komen. Er ontstaan steeds meer onderlinge irritaties. Als Heinrich van Geene hoort dat Frans van der Vliet zijn dochter Serena heeft ontmoet, wordt hij woedend. De man wordt door de sekteleider tijdelijk verbannen van de gebedsdiensten.

Op 16 december, wanneer Juriaan Schildmeijer achter de computer zit, gebeurt er iets opmerkelijks; Daniël is plotseling online. De broers chatten even via msn. Het contact stemt Juriaan hoopvol. Hij schrijft tijdens de volgende chatsessies dat Daniël en William 'in heel het dorp en op de school van harte welkom zijn'. En: 'Hebben jullie een eigen paspoort? Goed bewaren!'

De jongens in Israël raken in verwarring. "Toen we contact kregen met mijn broer in Nederland begon ik mijn familie en klasgenoten wel te missen", zegt William. "Als dat gevoel opborrelt, raak je het niet meer kwijt." Maar weggaan bij de sekte durven de kinderen niet. "Wat in mijn hoofd bleef spoken was het verhaal over de eeuwige duisternis", vertelt William. "Meneer van Geene heeft ons daar zo vaak bang mee gemaakt."

Op zaterdag 7 januari zeggen de jongens tegen Juriaan en hun vader dat ze toch weg willen uit Israël. Hendrikje Jonker, het vriendinnetje van Daniël, wil dat ook. In Nederland worden de instanties ingelicht. Buitenlandse Zaken, Jeugdzorg, de ambassade in Isräel. Janus Schildmeijer maakt alvast geld over naar de autoriteiten. Daarmee worden de vliegtickets gekocht.

De drie kinderen lopen die maandagmorgen zenuwachtig de straat op. Ze hebben hun laptops mee en wat kleding. Tientallen sms-berichten, een uur lang onophoudelijk gebel op hun mobieltjes. Met name William raakt 'enorm in de zenuwen'. Ze bellen aan bij vreemde mensen. Of zij de kinderen naar Jeruzalem willen brengen? Nee, is het antwoord. Maar er is een alternatief. Even later rijdt er een taxi voor.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden