De kwestie-handenschudden mag niet met dooddoeners worden afgedaan

In een samenleving met verschillende culturen is het verstandig, zelfs logisch dat scholen een gedragscode opstellen waaraan iedereen in de schoolgemeenschap zich behoort te houden. Wat dertig jaar geleden vanzelfsprekend was, zoals de gewoonte elkaar ter begroeting een hand te geven, hoeft dat nu niet meer te zijn.

Een code schept duidelijkheid en biedt tegelijk een kader voor de overdracht van normen en waarden. Vanuit dit gezichtspunt ligt het voor de hand Bart Engbers, de directeur van de vmbo-school in Utrecht volledig gelijk te geven, die een islamitische docente schorste omdat ze weigerde de hand te schudden van collega's.

Maar er is ook nog een ander gezichtspunt. Met zo'n code is niks mis, zolang deze geen absoluut karakter krijgt en omgangsvormen al te lichtvaardig voor waarden worden aangezien. De Commissie gelijke behandeling, die Engbers in het ongelijk stelde, wijst er terecht op dat er andere manieren van begroeting zijn dan elkaar een hand geven. Op dat punt moeten we niet benepen worden en had Engbers zich ruimhartiger kunnen betonen. Tot onze grondwaarden behoort ook geloofs- en gewetensvrijheid en een tolerante houding tegenover minderheden met afwijkende opvattingen. Maar we zijn er niet met dat louter vast te stellen. Daarmee zetten we Engbers en vele andere schoolleiders die dagelijks met hun poten in de multiculturele samenleving staan in de kou. We kunnen ons er ook niet van afmaken met de dooddoener dat de rechter het maar moet zeggen.

Veel meer voor de hand ligt dat cultuurbotsingen in discussie worden gebracht. Het probleem van de multiculturele samenleving vòòr 2002 was dat we vrijwel onverschillig stonden tegenover de nieuwe culturen, het probleem na 2002 dat we verlangen dat de immigranten zich stante pede aan de dominante cultuur aanpassen. In beide gevallen ontbreekt de wederkerigheid, die van belang is om tot vreedzaam samenleven te komen.

Engbers had de kwestie waarvoor de moslimdocente hem na de zomervakantie stelde, tot onderwerp van discussie in de school kunnen maken, zodat voor de verschillende gezichtspunten wellicht meer begrip was ontstaan. Hij vindt het terecht van belang dat zijn leerlingen van Turkse en Marokkaanse afkomst de Nederlandse omgangsvormen leren. Maar het is ook van betekenis dat zij leren dat er in onze pluriforme samenleving ruimte is om af te wijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden