De kus van Judas

Marcus 14: 43-52

Waarom een teken? Als Judas ze alleen maar naar de plek brengt, dan weten ze toch zelf wel wie Jezus is? En waarom dit teken?

Het verraad wordt in zijn meest macabere vorm verteld. Zo kuste eens Davids veldheer Joab zijn vijand, terwijl hij hem met zijn zwaard doorstak. Het lijkt een teder teken van nabijheid, het is kille haat. Eén van de twaalf is Judas. Hij heeft intiem met Jezus verkeerd. Nu levert hij hem uit aan wie hem zoeken te doden.

Waarschijnlijk vertelt Marcus het verhaal zo, om zijn mede-christenen te bemoedigen. Zei Jezus niet zelf: 'Een broeder zal zijn broeder overleveren ten dode en een vader zijn kind; jullie zullen gehaat worden omwille van mijn naam.' Dus mocht je door iemand uit je intieme kring verraden worden, weet dan dat eenzelfde lot Jezus trof.

En Judas kwam en liep op Jezus toe. 'Rabbi,' zei hij, en kuste hem.

Meer vertelt Marcus niet over Judas, de verrader verdwijnt in het duister van de geschiedenis. Even geheimzinnig als eens het kwade de wereld binnensloop, is nu deze drager ervan weer verdwenen.

Waarom hecht het kwade zich hier uitgerekend aan een mens genaamd Judas, man van Juda, jood? Is dat toevallig, of wordt hier de slechtheid van 'de jood' verbeeld? Hoe dan ook: de kerk heeft eeuwenlang de joden voor Jezus' kruisdood verantwoordelijk gesteld, hen ervoor gestraft en vervolgens de eigen handen in onschuld gewassen. Huiveringwekkend zijn de woorden van Luther: 'Sluit de joden op in een stal. Laat hun jongemannen dwangarbeid verrichten. Steek hun bedehuizen in brand. Het zijn geen mensen. Denk aan wat Judas heeft gedaan.'

Wanneer een groot en erudiet herder als Luther al zo verblind was, wat kun je dan wel niet verwachten van de schapen van zijn kudde?

En zij sloegen de handen aan Jezus en grepen hem. Een van de omstanders trok zijn zwaard en trof de slaaf van de hogepriester en sloeg hem een oor af.

Een machteloos gebaar, die houw met dat zwaard, een potsierlijke poging nog iets uit te richten, nu het te laat is. De evangelist Lucas is zo fijngevoelig Jezus dat oor er nog even aan te laten zetten, maar bij Marcus heeft de jongen voortaan nog maar één oor om te horen.

En Jezus zei: 'Als tegen een rover zijn jullie uitgetrokken, met zwaarden en knuppels, om mij gevangen te nemen. Iedere dag was ik bij jullie in de tempel om er te leren, en toen grepen jullie mij niet. Maar de Schriften moeten in vervulling gaan.'

Op het tempelplein hebben zij hem niet met kracht van argumenten bestreden. Nu, in de Hof der Olijven, bestrijden zij hem met stokken en zwaarden. Zo gaan de Schriften in vervulling. Wordt niet steeds in dat Boek verteld van het lijden van de rechtvaardige? De acteurs zijn nieuw, het stuk is al oud.

En de discipelen lieten hem in de steek en vluchtten allen. Een jongeling volgde hem, een kleed om zijn naakte lichaam geslagen. Ze wilden hem grijpen, maar hij liet het kleed in hun handen achter en nam de vlucht, naakt.

Wie is die jongeling? Geen die het antwoord weet. Er zijn er die denken aan een klein zelfportret van Marcus, zoals een middeleeuwse schilder zichzelf in een hoekje van zijn schilderij afbeeldt. Het kan ook zijn dat de evangelist in deze ene volgeling nog eenmaal 'de discipel' voor ons neerzet: een ontluisterd mens, die met zijn smadelijke aftocht de mislukking van het leerlingschap onverhuld illustreert. Alle discipelen zijn op de vlucht geslagen. Een eindweegs waren zij met Jezus meegegaan, maar toen de navolging te moeilijk werd, kenden zij nog slechts de drang tot zelfbehoud, de redding van het vege lijf. Her en der zochten zij een goed heenkomen.

En zo geschiedde wat Jezus zei dat geschieden zou: de herder werd geslagen, de schapen raakten verstrooid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden