De kunst van het eieren kleuren kwam al van de dinosauriërs

Het skelet van T. Rex Trix staat opgesteld in museum Naturalis. Beeld ANP

Vele diersoorten leggen eieren, maar alleen vogels geven ze een kleurtje. Ze stonden te boek als uitvinders van die kunst. Nu blijkt dat ze die hebben geërfd van dinosauriërs die hun voorouders waren.

Dat blijkt uit onderzoek waarvan Duitse en Amerikaanse wetenschappers verslag doen in vakblad Nature. Als je al een ei vindt van een dino, is het gefossiliseerd en kun je met het blote oog niet zien of het ooit kleur heeft gehad. De onderzoekers maakten gebruik van het feit dat de enorme variatie aan kleurpatronen van vogeleieren te danken is aan slechts twee pigmenten. In een fossiel kun je de aanwezigheid van die pigmenten niet zien, maar wel meten.

Er is lang van uitgegaan dat dino-eieren geen kleur hadden. En dat was ook zo in het vroege rijk der dinosauriërs. Maar in de stamboom van dat rijk zagen de onderzoekers op een gegeven moment eieren met kleurpatronen opduiken. En dat gebeurde op het moment dat de orde van eumaniraptora ontstond. De eumaniraptora waren tweevoetige, vleesetende dinosauriërs, de voorouders van alle vogels die wij kennen. Daaruit leiden de onderzoekers af dat de kunst van eieren kleuren niet op verschillende momenten, los van elkaar, is ontstaan, maar van dinosauriër op vogel is overgegaan.

Belangrijke functies

De spikkels en kleuren van eieren hebben belangrijk functies. Ze camoufleren eieren bijvoorbeeld om ze te beschermen tegen roofdieren. Of doen eieren juist opvallen om te zorgen dat nachtvliegende ouders ze terug kunnen vinden. De kleuring van eieren biedt vogels dus evolutionaire voordelen. En het enorme palet aan kleuren werd door wetenschappers in verband gebracht met het plotse uitsterven van de dinosauriërs. Toen een meteorietinslag 65 miljoen jaar geleden in een klap een eind maakte aan hun rijk, kregen vogels de ruimte om op voorheen onleefbare plaatsen te gaan broeden. Het ei de goede kleur geven, hielp daarbij.

De theorie moet worden bijgesteld, schrijven de onderzoekers in Nature. En niet alleen die theorie, maar ook de kijk op het nestgedrag van dino. Vele dinosoorten kleurden hun eieren. Dus blijkbaar had kleur toen al belangrijke functies. Dat betekent dat die dino's ingewikkelder nestgedrag hadden dan gedacht; ze deden meer dan wat kleurloze eieren onder het zand achterlaten.

Lees ook:

Dino kroop pas laat uit zijn ei

Dinosauriërs waren trage broeders; het duurde drie tot zes maanden voor hun eieren uitkwamen. Veel langer dan bij vogels, die toch hun nazaten zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden