De kritische Riffijn mijdt Marokko als vakantieland

Marokkaanse Nederlanders betogen in Den Haag tegen de zware celstraffen voor de leiders van de opstand in het Rif-gebied. Beeld Phil Nijhuis

Marokkaanse Nederlanders die de Riffijnse protestbeweging Hirak steunen, mijden dit jaar Marokko als vakantieland. Ze zijn bang bij aankomst aangehouden te worden. Die vrees is versterkt door de celstraffen tot twintig jaar voor 49 activisten eerder deze week en de arrestatie van een Belgische activist.

Tijdens een Kamerdebat spraken gisteren verschillende politici zorgen uit over de veiligheid van vakantiegangers naar Marokko. Volgens minister Stef Blok van buitenlandse zaken moeten Marokkaanse Nederlanders ‘rekening houden met hun dubbele nationaliteit’. Hij wil aan het reisadvies voor Marokko toevoegen dat sommige uitlatingen over het regime in Rabat strafbaar zijn.

Onder Marokkaanse Nederlanders ontstond begin deze maand onrust door uitspraken van de Nederlandse ambassadeur in Rabat. Zij zei dat Marokkaanse Nederlanders ‘niets te vrezen’ hebben op vakantie in Marokko. “Zij zijn absoluut veilig, als ze zich normaal gedragen.”

Habib el Kaddouri van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders zegt dat de vonnissen in combinatie met een ‘sfeer van repressie’ door de aanwezigheid van ordetroepen in Riffijnse steden, activisten doet besluiten thuis te blijven. In een peiling van weblog Republiek Allochtonië onder Hirak-activisten zei bijna de helft van de 81 ondervraagden niet naar Marokko te zullen gaan.

De vrees wordt versterkt door de arrestatie van Wafi Kajoua. De Belgische activist is bij het oversteken van de grens door de Marokkaanse politie opgepakt, en wordt beschuldigd van het propageren van separatisme en het aanzetten tot gewapend verzet.

Abdel el Ghalbouni (61): 'Ik mis mijn familie, maar wie niet vrij is heeft geen leven'

“Marokko is mijn land. Het allermooiste land. Maar de regering deugt niet. In de jaren negentig ben ik het land ontvlucht vanwege de onderdrukking van Riffijnen. Veel van mijn vrienden waren al gearresteerd.

Abdel el Ghalbouni Beeld *

“Ik ben actief voor Hirak. Ik heb bij het Europees Parlement gesproken over de situatie in de Rif. En ik ben bij veel demonstraties in Europa geweest. Je moet mensen wakker schudden, we protesteren niet voor onszelf. Ik vind: zonder vrijheid en rechtvaardigheid ben je niks.

“Ik heb nog heel veel familie in Marokko. Vier broers, vier zussen en wel honderd neefjes en nichtjes. Ook mijn moeder leeft nog. Ze is negentig, ziek en blind. Ik hou contact via telefoon en Skype. Mijn moeder zegt: kom nooit meer terug naar Marokko. God is bij jullie, zegt ze. We hebben afgesproken dat als ik doodga, het goed is. Als zij doodgaat is het ook goed. We kunnen niet naar elkaars begrafenis.

“Ik mis niemand, dat laat ik niet toe. Ik zeg altijd dat ik een zombie ben. Ik ben allang dood. In mijn hart mis ik mijn familie, vrienden en mijn land, maar als je niet in vrijheid leeft en je onderdrukt wordt, dan heb je geen leven.

Misschien ga ik nog eens naar Marokko. Als ze in Marokko aan de Europese Riffijnen vragen om daarheen te komen, dan zullen we dat massaal doen. Vanuit Noorwegen, Nederland, België en Frankrijk naar Spanje en dan met de boot en bussen daarheen om hen bij te staan. Dan zullen we onze stem laten horen.”

Rachid el Aidi (38): 'De douane pikt me er steeds opnieuw uit voor een ‘steekproef’'

“Ik ging elk jaar twee keer naar Marokko. Tijdens de ramadan en voor het offerfeest. Dit jaar ga ik voor het eerst niet. Ik boycot het land. Maar ik ben ook bang dat ik word opgepakt. Zeker na het nieuws over de celstraffen.

Rachid el Aidi Beeld *

“Ik steun actief Hirak. Ik ben bij elke demonstratie geweest en ik heb vorig jaar meegedaan aan twee demonstraties in Marokko. Ook schrijf ik berichten op Facebook over de protesten.

“Opgepakt worden vanwege de protesten beangstigt me niet. Ik kom op voor mensenrechten, en ik wil dat mijn vrienden en familie in Marokko meer rechten en beter onderwijs en zorg krijgen. Daarmee doe ik niets verkeerd. Ik ben bang dat ze me van iets anders beschuldigen. Terrorisme, geweld of drugshandel. De Marokkaanse politie kan drugs in je koffer stoppen en je daarvoor arresteren.

“Ik denk dat ik op een zwarte lijst van de Marokkaanse overheid sta. Toen ik vorig jaar naar Marokko vloog, pikte de douane me eruit en werd ik gefouilleerd en mijn bagage gecontroleerd. Volgens de douane was het een steekproef, maar op de terugreis gebeurde hetzelfde. Mijn tweede reis naar Marokko gebeurde het weer, op de heen- en terugreis.

“Volgend jaar wil ik weer naar Marokko. Ik heb toch niets misdaan? Ik zal wel voorzichtiger zijn. Vooraf zal ik Facebook afsluiten en ik neem mijn telefoon niet mee. Ik had me voorgenomen een tijdje geen berichten meer te posten over Hirak. Mijn familie vond ook dat ik moest stoppen. Maar dat kan ik niet. Ik geloof in de beweging en mensenrechten, dus ik blijf het doen.”

Abdelghani Ababou (64): 'Demonstreren en je mening uiten is ook normaal gedrag'

“Het is een groot risico om nu naar Marokko te gaan. Ik durf het niet, zeker niet na de vonnissen in Casablanca. Ik ben sinds Hirak begon niet meer in Marokko geweest, ik weet zeker dat ik al op het vliegveld meteen wordt opgepakt.

Abdelghani Ababou Beeld *

“Ik ken veel mensen die ook niet durven. Omdat ze hebben gedemonstreerd of de Riffijnen steunden op sociale media. De onlangs gearresteerde Belg Wafi Kajoua is een kennis van me.

“Hirak is vreedzaam en draait om waarden waar ik in geloof. Al sinds de jaren tachtig spreek ik me uit voor de vrijheid van meningsuiting en democratie. Het leek in Marokko een tijdje de goede kant op te gaan onder de nieuwe koning, maar na 2016 is alles weer teruggedraaid. Het afgelopen jaar heb ik veel gedemonstreerd. In Nederland, België en in Parijs.

“De uitspraken van de ambassadeur vind ik heel raar. Wat is ‘normaal gedrag’? Betekent dit dat je je onderdanig moet opstellen naar de koning en je mond moet houden? Ik vind demonstreren en je mening uiten ook normaal gedrag. Als je dat doet in Marokko, word je opgepakt. Misschien komt zij in Rabat alleen maar onder hoge ambtenaren en ziet zij nooit mensen in de Rif of in de sloppenwijken van de hoofdstad.

“Ik ben Nederlander en Riffijn. Marokko is ook mijn land. Ik wil graag naar Marokko reizen, maar voorlopig is het daar voor mij onveilig. Ik zou terug willen en een bijdrage willen leveren aan de economie en goed onderwijs. Ik hoop dat het op korte termijn kan, maar ik ben pessimistisch. Het regime wil geen dialoog met de Rif. Het wil alleen maar macht.”

Lees ook:

Twintig jaar cel voor leider van de Rif-demonstranten

Nasser Zafzafi speelde een belangrijke rol bij de protesten tegen de Marokkaanse overheid. Gisteren werd hij tot twintig jaar cel veroordeeld. Zal de koning gratie geven?

'De onrust in de Rif houdt me wakker'

De Marokkaanse familie Maghnouji uit Vinkeveen volgt de protesten van 'hun broeders en zusters' in de Rif op de voet. Het sociale onrecht tegen Riffijnen moet ophouden, vinden ze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden