De kramp van het humane

Maandagavond zat ze alweer bij Anne Will. Live. In de cleane studio van de ARD. Net als vier maanden daarvoor ging het weer over Duitsland en de vluchtelingen. Het podium een ruimteschip, groot en leeg, op twee moderne fauteuils en een salontafel na. Vanaf een kleine tribune keken toeschouwers toe. Ze lieten af en toe bijval blijken. Niemand riep boe.

Anne Will lachte haar charmantste glimlach, de mooiste van het westelijk halfrond. Dan lachte Angela Merkel even terug. Bijvoorbeeld toen Anne Will haar vroeg waarom ze zo krampachtig geen quotum wilde noemen. Geen bovengrens. Het scherpe zat in het woord 'krampachtig' of 'verkrampt' en dus liet Anne Will daarop die glimlach volgen.

Ik ben niet verkrampt, lachte de bondskanselier terug. Ze vond bovengrenzen niet humaan. Wat moet ik zeggen tegen dat vluchtelingengezin dat net buiten het quotum valt? Zoiets zei ze. Dat humane, dat was haar leidraad. Net als dat beroemde artikel 1 uit de Grondwet: de waardigheid van de mens is onaantastbaar.

Ik moest denken aan Rutte en zijn 58.000.

Sinds ze haar 'welkom' uitsprak is er veel gebeurd, ook in haar eigen land. Honderdduizenden vluchtelingen kwamen er. De eersten werden in München met knuffels overladen. En er ontstonden spanningen, tal van incidenten. In Keulen die nacht - die niet zomaar aan vluchtelingen kon worden toegeschreven. In Saksen bij een opvangcentrum, waar een bus met vluchtelingen werd toegebruld dat 'wij het volk zijn.'

Maar Merkel twijfelde niet bij Anne Will. 'Ik heb geen grenzen opengezet. De grenzen waren open. Ik heb ze alleen niet gesloten.' Een opvang bieden aan vluchtelingen was een morele plicht. Filosoof Peter Sloterdijk kritiseerde: 'Er is geen morele plicht tot zelfvernietiging.'

Intussen sloten anderen hun grenzen wel. Omdat ze niet aankonden wat Duitsland bij monde van zijn bondskanselier zei aan te kunnen. Duitsland zwelgt in zijn morele gelijk, zeggen critici, en veroorzaakt daarmee elders chaos. In Die Welt am Sonntag schreef redacteur Dirk Schümer een beschouwing waarin hij Frankrijk en Duitsland vergeleek. Het eerste land stortte zich na de aanslagen in komische films als 'Saint Amour' en rode wijn, het tweede in zware documentaires over vluchtelingen, waarvan er één een Gouden Beer kreeg op de Berlinale. Het ene land keek weg, het andere fixeerde zijn blik.

Het vluchtelingenthema is in Duitsland booming: op podia vertellen ze hun verhalen, theaters zamelen geld in, vluchtelingen krijgen vrijkaarten voor voorstellingen en in Berlijn kun je door vluchtelingen getimmerde meubels aanschaffen, gemaakt van wrakhout van hun schepen. Er zijn fototentoonstellingen over vluchtelingen en talloze reportages over vluchtelingenroutes, men viert zijn morele superioriteit met Lutheraanse taaiheid. Zo betoogde Schümer sarcastisch en merkte op dat de geringste twijfel aan deze morele houding van open slagbomen al direct het verwijt van verbale fascistoïde brandstichting oplevert.

Soms moet je, schreef Schümer, even aan jezelf denken, zoals de Fransen, en ontspannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden