De kracht van de eenvoud: het succes van de fietsknooppunten. Knooppunten op internet

Over succes gesproken: het idee van een knooppuntennetwerk voor fietsers kwam pas een paar jaar geleden vanuit Belgisch Limburg overwaaien naar de Nederlandse provincie met dezelfde naam en nu al is het systeem met nummerbordjes al in de helft van ons land ingevoerd. Als door een windvlaag geraakt zijn de drie zuidelijke provincies hard aan de slag gegaan met de ontwikkeling van een netwerk en hebben zij vele kilometers ’gemaakt’. Andere gewesten broeden ook op het idee of hebben dat al op kleinere schaal gerealiseerd.

Het is natuurlijk de kracht van de eenvoud. Je zet een fietsroute uit aan de hand van genummerde bordjes en je fietst van knooppunt naar knooppunt. Je maakt gebruik van de beste fietspaden, zo veel mogelijk autovrij, en bewegwijzert in twee richtingen. Bij de knooppunten zet je panelen neer met de kaart van het gebied en informatie over het netwerk. De fietsers bepalen zelf hoe lang en waar langs zij willen rijden.

Het grote voordeel, zegt Milja de Vries van Routebureau Noord-Brabant en zelf een enthousiast fietser, is de ’enorme vrijheid’ die je op de fiets hebt. „Heb je een route gepland die met stralend zonnig weer begint en komt er onverwacht een bui opzetten, dan kijk je op de kaart en neem je de snelste route terug. Andersom kan ook: wil je wat langer doorfietsen, dan plak je er via de nummertjes nog een lusje aan vast.”

Je hoeft niet meer voortdurend op je kaart te kijken, zegt De Vries. „Als je de nummers van de route op een papiertje schrijft, kun je onderweg op de fiets blijven zitten. Ik fietste laatst van Breda naar Leende. Van tevoren heb ik de nummers opgezocht – dat kan van de kaart, maar ook via internet – en ik ben gaan rijden. Onderweg kon ik ook nog een stuk inkorten. Met dit netwerk van knooppunten ben je zo flexibel.”

Het systeem van de nummerbordjes was voor De Vries een openbaring. „Omdat ik op stukken kwam waar ik nooit geweest was, zoals vrij liggende fietspaden die ik gewoon niet kende. Het is steeds een verrassing waar ik langsrijd; dat had ik zelf nooit gevonden. Fietsen is daardoor een stuk gemakkelijker en interessanter.”

Het knooppuntennetwerk heeft er voor gezorgd dat het grote aantal markeringen in het landschap kan worden teruggedrongen. Soms zag je op één punt in het grensgebied wel zes of zeven bordjes hangen,verduidelijkt De Vries: drie van Nederlandse routes, drie van Belgische en ook nog een van de ANWB. Het netwerk met de knooppuntbordjes (wit met groen) overdekt nu de hele provincie Noord-Brabant en sluit naadloos aan op de systemen in Nederlands Limburg en Vlaanderen. Milja de Vries: „Het voordeel voor ons is dat je met de beschrijving van de route zo klaar bent. Voorheen was het altijd even wennen als je op een routebeschrijving reed: hoe uitgebreid is die? Soms kreeg je al weer een nieuwe aanwijzing bij de tweede boom, soms pas na een paar kilometer. Nu is het systeem overal gelijk.”

Het is wel handig (en verstandig) om een deelkaart van het fietsroutenetwerk aan te schaffen: die geeft een duidelijk overzicht van de mogelijkheden. Je kunt de kaart thuis rustig bestuderen op de bezienswaardigheden, horecamogelijkheden en overnachtingsadressen. Bovendien kun je het aantal kilometers dat je gaat rijden, berekenen. „En mocht je verdwalen, dan vind je het routenetwerk op de kaart weer snel terug”, zegt De Vries, die eraan toevoegt dat deelkaarten vaak gratis op internet zijn te downloaden.

Veel kinderziektes van het systeem zijn langzamerhand verdwenen. Zo wordt het verdwijnen van thematochten (met de zeskantige ANWB-bordjes van bijvoorbeeld een kastelenroute) ondervangen door nieuwe routes aan de hand van de knooppunten. De Landelijke Fietsroutes (LF) blijven zelfstandig voortbestaan als routes over langere afstand. Het fenomeen dat je een stuk tape met nummers op je stang of stuur moest plakken, voordat je op pad kon gaan, lijkt ook ondervangen. Mede dankzij sponsors zijn er labels op de markt verschenen die je aan je stuur kunt hangen.

Wel een nadeel van het knooppuntennetwerk – volgens De Vries ’het enige’ – is dat er nog wel eens een bordje gepikt wordt. En mis je een of twee bordjes op je route, dan is dat heel vervelend. Ook voor die situaties is een deelkaart een goed hulpmiddel. Medewerkers van het Routebureau Noord-Brabant, dat verantwoordelijk is voor het netwerk, rijden regelmatig routes na. Ook fietsen tal van vrijwilligers geregeld een rondje, met reservebordjes, schroefjes en gereedschap in de fietstas. Ook is er een meldnummer waarop gebreken aan de routes kunnen worden doorgegeven.

In het Brabantse netwerk liggen naar Belgisch model nu ook een groot aantal (al zo’n 300) fietscafés, die gericht zijn op het comfort van de fietser. Ze zijn vaak ook ’s ochtends open, hebben een fietsenstalling en er zijn reparatiesetjes voor lekke banden en fietspompen aanwezig. Ook ligt er een logboek, waarin tips en adviezen gegeven kunnen worden en er hangt een plaquette van Duvel. Dat is niet meeteen een bier dat je veelvuldig moet nuttigen als je nog een eind wilt fietsen, maar de brouwerij is wel voor vijf jaar sponsor van het groeiende netwerk dat nu ook al fietscampings en –hotels kent.

De aanleg van een netwerk van fietsknooppunten is bepaald niet goedkoop (op de Veluwe kostte het 1600 km omvattende systeem bijvoorbeeld 1,7 miljoen euro), maar daar staan economische revenuen tegenover. Zo bleek onlangs dat drie op de vier fietsers in de Belgische provincie Antwerpen hun fietstocht combineren met een bezoek aan een café of restaurant. Een pedaleur besteedt daar gemiddeld euro 8,60 per persoon. Fietsers die in Nederlands Limburg gebruik maken van het netwerk geven per persoon euro 5,80 uit, in Noord-Brabant euro 4,40.

Op www.trouw.nl/groen zijn ook tal van ’traditionele’ fietstochten te vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden