De Koude Oorlog is voor de Amerikanen dit keer ver weg

Republikeinen en Democraten kissebissen als altijd, en zijn vooral benieuwd wat Europa doet

DENVER, COLORADO - Als er een grote ramp gebeurt, vergeten ook de Amerikanen even hun politieke geschillen. Maar nadat duidelijk was dat er in vlucht MH17 maar één Amerikaan zat (met ook een Nederlands paspoort) werd het neerschieten van de Boeing 777 al heel snel inzet van een vertrouwd debat: maken de Verenigde Staten voldoende vuist tegen het Rusland van Vladimir Poetin, en is Barack Obama de krachtige leider die de wereld nodig heeft?

De optredens van minister van buitenlandse zaken John Kerry in alle vijf politieke praatprogramma's afgelopen zondag, werden door de bekende Republikeinse haviken meteen afgedaan als mooipraterij.

"Belachelijk en van elke realiteitszin gespeend", noemde senator Lyndsey Graham de stelling van Kerry dat de VS 'nog nooit op zoveel plaatsen in de wereld bezig waren met helpen en leiden'.

De Republikeinen kunnen wijzen op een hele rij crises waar de VS niet of nauwelijks hebben ingegrepen en waar het vervolgens niet goed ging: de Arabische Lente in Egypte, de opstand in Syrië, de bezetting van de Krim en niet te vergeten het ineenstorten van het Iraakse regime.

Oekraïne, zei senator John McCain kort na het neerschieten van het vliegtuig, had al lang van de VS de wapens moeten krijgen waarmee het de rebellen had kunnen uitschakelen, voordat ze met hun luchtdoelgeschut zoveel kwaad konden doen.

Omgekeerd konden linkse commentatoren wrange vrolijkheid etaleren over de Republikeinse politici die nog maar een paar weken geleden Poetin aan Obama ten voorbeeld stelden: dat was tenminste een besluitvaardige leider, misschien zelfs een briljante strateeg.

Josh Marshall, schrijver van het invloedrijke blog 'Talking Points Memo' karakteriseerde het aan de rebellen geven van het geschut als een tragedie: "En misschien een massamoord. Maar bijna nog bedreigender voor hem (Poetin, red.): compleet broddelwerk."

Door CNN gevraagd of de verhouding tussen de VS en Rusland terug is bij die van de Koude Oorlog, antwoordde de Democratische senator Dianne Feinstein zonder aarzelen: "Ja". Maar Feinstein, voorzitter van de commissie voor de inlichtingendiensten, zei ook dat ze niet voor het verschaffen van wapens is. "Dit soort dingen moet via diplomatie worden aangepakt." Voorlopig wijst weinig erop dat de Verenigde Staten alsnog wapens zullen leveren aan Oekraïne.

President Obama stelde gisteren in een toespraak in de tuin van het Witte Huis zowel de rebellen als Rusland verantwoordelijk voor het ordentelijk laten werken van de onderzoeks- en identificatieteams, en dreigde met verdere isolatie en economische schade voor Rusland als er geen vreedzame oplossing komt voor het conflict 'binnen Oekraïne'.

Over een rol van Europa sprak Obama niet. Maar de Amerikanen wachten met belangstelling af wat de EU-landen daarover vandaag beslissen.

Volgens Peter Baker, de Witte-Huisverslaggever van de New York Times, zal Europa vooral goed kijken naar Nederland. De woedende uitval van premier Mark Rutte is in de VS niet onopgemerkt gebleven: "Een van de landen die het meest voorzichtig was, bang om handelspartners te verliezen, was juist Nederland. Hun premier is nu in een andere situatie, Hij heeft nu een land dat meer mensen heeft verloren, relatief, dan wij op 9/11."

"Hij moet nu in de volgende ronde uitleggen wat moet gebeuren. En het is moeilijk voor te stellen dat als Nederland zegt: 'We moeten Rusland hard aanpakken', de andere landen dat morele leiderschap dan niet tot op zekere hoogte zullen volgen."

Straf voor Moskou: het WK naar Nederland

In plaats van het leveren van wapens en harde economische sancties zijn in de VS andere maatregelen tegen Rusland en president Poetin gesuggereerd.

Zo kan, als Rusland verantwoordelijk blijkt te zijn voor het luchtdoelgeschut dat vlucht MH 17 neerhaalde, in de VS een rechtszaak worden aangespannen voor schadevergoeding, denkt senator Mark Kirk, een Republikein. "Ze moeten altijd beseffen dat er tientallen miljoenen dollars verloren gaan door acties als deze, en dat ze hun strijdkrachten goed onder controle moeten hebben.

Ee ander voorstel is om Rusland het prestige te ontzeggen van het organiseren van de wereldkampioenschappen voetbal in 2018.

En volgens columnist Tunku Varadarajan van de nieuwssite 'The Daily Beast' zou het 'kosmische gerechtigheid' zijn als de Fifa die eer in plaats daarvan aan het meest getroffen land zou gunnen, aan Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden