Taal

De koude adem van de Russische beer

Beeld AFP

Afgelopen week doken twee iconische dieren op in het nieuws: een Duitse wolf en de Russische beer. De Duitse wolf is een dier van vlees en bloed dat een rondje Nederland deed en Bennekom en Veenendaal bezocht. 

Wolven hebben geen paspoort en Duits verwijst in dit geval niet naar de nationaliteit van de wolf, maar naar zijn natuurlijke habitat.

De Russische beer figureerde als metafoor van de Siberische kou die volgende week West-Europa in zijn greep krijgt. Weliswaar wordt deze uitdrukking onder weerlieden al decennialang gebruikt voor ijzige koude vanuit het oosten, maar van oorsprong is de Russische beer geen meteorologische, maar een nationale metafoor, vergelijkbaar met de Nederlandse leeuw en de Duitse adelaar.

De metafoor, uitgebeeld door de bruine beer, dateert uit de 16de eeuw en is in het leven geroepen door de Oostenrijkse diplomaat Siegmund von Herberstein die als voormalig gezant in 1549 een boek over zijn verblijf in Moskou publiceerde en zo aan de wieg staat van de Ruslandkennis.

De metafoor raakte al snel verspreid door Europa en werd eerst gebruikt voor het tsaardom Rusland, dat zich tussen 1550 en 1700 enorm uitbreidde, later voor de Sovjet-Unie en nu voor de Russische federatie. Vooral tijdens de Koude Oorlog was de Russische beer die zijn klauwen naar het Westen uitstrekte een veelgebruikte metafoor voor de Sovjet-Unie, die zijn invloedssfeer in Oost-Europa uitbreidde.

In de 20ste eeuw heeft Rusland de metafoor zelf ook maar omarmd: bij de Olympische Spelen in Sotsji diende de Russische beer vier jaar geleden zelfs als mascotte.

Lees ook: Wonderlijk, hoe een heel volk naar de kou kan verlangen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden