De kosten van een randkerkelijke
Vanaf zondag bezoeken tienduizenden vrijwilligers zo'n 2,5 miljoen adressen van kerkleden om een bijdrage te vragen in de kosten van hun kerk. Wat kenmerkt de succesvolle geldwervers? En wat moet iemand betalen die nooit naar de kerk gaat, toch ingeschreven wil blijven en in elk geval de kosten van dat ingeschreven staan wil vergoeden?
Zelfs als je nooit de kerk bezoekt, geen dominee aan je graf wil en ook anderszins geen gebruikmaakt van de diensten die de kerk biedt, kost je toch geld zolang je staat ingeschreven. Kerken dragen namelijk voor elk ingeschreven lid geld af aan regionale en landelijke organisaties om zo ook die te kunnen laten voortbestaan.
Zo bezien kan iemand die niets wil van de kerk en ook niets betaalt zich beter laten uitschrijven. Toch hebben randkerkelijken soms hun eigen redenen om de band niet helemaal te verbreken. Wie daarvoor kiest maar wil voorkomen dat hij de kerk alleen maar geld kost, zou in elk geval het bedrag kunnen betalen dat zijn plaatselijke kerk voor elk ingeschreven lid moet afdragen aan bovenplaatselijke organisaties.
Een lid van de hervormde kerk kost zijn plaatselijke gemeente 27,86 gulden per jaar aan afdrachten aan bovenplaatselijk kerkenwerk, zo berekende het blad De Kerkvoogdij in november. Voor een gezin met twee volwassen lidmaten en twee gedoopte kinderen loopt de afdracht op tot 91,44 gulden per jaar.
Als kostprijs van het ingeschreven staan zou een randkerkelijke tenminste dat bedrag kunnen betalen. Daarbij wordt dan niets bijgedragen aan het instandhouden van het kerkgebouw of het salaris van de dominee en andere medewerkers. Wie dus keurig dit bedrag overmaakt maar vervolgens de kerk binnenloopt of de dominee bij zijn bruiloft vraagt, doet dat op andermans kosten.
Een papieren lid van de gereformeerde kerken zou, om in elk geval de kosten te vergoeden van het ingeschreven staan, ongeveer 45 gulden per jaar moeten betalen. Of je nu belijdenis hebt gedaan of alleen dooplid bent, voor elk ingeschreven lid draagt de plaatselijke kerk dit jaar 30,65 gulden af aan landelijk kerkenwerk, vertelt A.G. Kloosdijk, staffunctionaris beleidszaken in het landelijk dienstencentrum in Utrecht. Deze bedragen kunnen overigens nog veranderen, omdat de Samen-op-wegkerken praten over harmonisatie van de quota. Daarbovenop komen nog opslagen van regionale instanties, de particuliere synodes en classes. Deze opslagen verschillen per gebied, maar bedragen al gauw de helft van de afdracht aan het landelijk werk.
Sommige gemeenten verzoeken randkerkelijken die nooit bijdragen aan Kerkbalans zich uit te laten schrijven, om zo te voorkomen dat ze geld moeten afdragen voor leden die zelf niet bijdragen. In de hervormde gemeente van Enschede worden om de paar jaar brieven gestuurd aan passieve leden die nooit betalen. De respons is hoog; secretaris kerkvoogd A. Prins vertelt dat 20 tot 25 procent van de aangeschrevenen zich na zo'n verzoek laat uitschrijven. ,,Zij hebben vaak geen idee dat ze nog ingeschreven staan. Het gaat dan vaak om geboorteleden.'' Geboorteleden zijn mensen die niet gedoopt zijn, maar als kind van hervormde ouders toch staan ingeschreven, een categorie die bijvoorbeeld de gereformeerde kerken niet kennen.
De aangeschreven niet-betalers in Enschede hoeven zich natuurlijk niet uit te laten schrijven; ze kunnen ook aangeven dat ze iemand van de kerk willen spreken, of willen worden overgeschreven naar een andere kerk.
Niet iedereen die als 'passief' te boek staat en niet betaalt, wordt aangeschreven, vertelt A. Prins. ,,Jongeren zijn hier vaak studenten, die kunnen actief zijn in de gemeente waar ze vandaan komen.'' Maar dertigers en ouder die minstens drie jaar als passief en niet-betalend kerklid te boek staan, die ook in het verleden niet actief zijn geweest en evenmin in hun wijkgemeente bekend zijn, kunnen eens in de zoveel jaren een brief verwachten met de vraag om te kiezen.
Niet elke kerk onderscheidt overigens tussen passieve en actieve lidmaten. Maar vooral in grotere hervormde gemeenten wordt vaak bijgehouden bij wie het waarschijnlijk geen zin heeft om tijdens de Actie Kerkbalans langs te gaan. Op die manier wordt voorkomen dat de vrijwilligers die de komende weken bij de kerkleden langsgaan gefrustreerd raken doordat ze de helft van de tijd aanbellen bij mensen die nauwelijks weten dat ze lid zijn van een kerk.
De rk kerk was nog niet in staat tot commentaar op de komende Actie Kerkbalans.
