Het consult

De kopjes van tafel stoten wijst niet altijd op klungeligheid

Een oogtest bij een opticien. Beeld RV

Een strak gespannen oogbal klinkt pijnlijk, maar is het meestal niet. Wel kan het blindheid veroorzaken.

U neemt plaats op een plastic kruk en legt uw kin voor een beeldscherm. De opticien duwt een afstandsbediening in uw hand en u moet op een knopje drukken als u een stipje ziet. Wie een bril of lenzen draagt, kent deze procedure maar al te goed. Zo test een opticien de gezondheid van uw gezichtsveld, en speurt hij naar afwijkingen of ziekten. Een routineprocedure.

Bij een lezeres is niets opvallends te zien. Toch vraagt de opticien of ze over een half jaar terugkomt. In haar familie komt verhoogde oogdruk voor, en hij wil daarom die van haar in de gaten houden. De 29-jarige lezeres vraagt zich af of dat niet wat overdreven is. En kan ze niet beter naar een oogarts?

Bij een te hoge oogdruk lijkt uw oogbal op 'een voetbal die te hard is opgepompt', vertelt glaucoomspecialist Hans Lemij van het Oogziekenhuis Rotterdam. "De oogbal is een soort balletje dat op spanning wordt gehouden door vocht." Vers vocht wordt continu aangevoerd, legt Lemij uit, maar bij mensen met een te hoge oogdruk kan het oude vocht niet goed weg. "De oogbol loopt vol met water en komt zo onder hoge spanning te staan."

Nu klinkt een strak gespannen oogbal pijnlijk, maar dat is het vrijwel nooit, zegt Lemij. "Je voelt er meestal niets van, en dat is ook het gevaar. Mensen merken het pas te laat, of bij een routinemeting op."

Want een hoge oogdruk kan glaucoom veroorzaken: een aandoening die de oogzenuw ernstig beschadigt. "Zonder behandeling sterft de zenuw langzaam af", vertelt Lemij. En de oogzenuw, dat is de brug tussen het oog en de hersenen. "Zo zie je steeds een beetje minder."

Blindheid

Maar ook daar merkt u in het begin niets van. Met glaucoom kunt u gewoon lezen en gezichten herkennen, zegt Lemij. "Alleen het complete gezichtsveld wordt slechter. Dat is het hele gebied om de focus heen. Je hersenen verzinnen de ontbrekende informatie er gewoon bij, waardoor je niet door hebt dat je bepaalde mensen of voorwerpen niet registreert." Zo stoten mensen met glaucoom bijvoorbeeld vaak kopjes van de tafel, maar associëren ze dat eerder met klungeligheid dan slechtziendheid.

In het ergste geval wordt u uiteindelijk blind. Glaucoom is de meest voorkomende oorzaak van onomkeerbare blindheid en ook alle andere schade is permanent. Wereldwijd lijdt 2 à 4 procent van de witte bevolking boven de veertig jaar aan de ziekte. Onder de zwarte bevolking is dit wel 8 tot 20 procent.

Net als bij de lezeres, zit een hoge oogdruk vaak in de familie. Controles zijn dus verstandig, zegt Lemij. "Maar twee keer per jaar lijkt me wat overdreven." Wanneer een verhoogde oogdruk in de familie voorkomt, is het gebruikelijk om vanaf uw vijfendertigste één keer in de vijf jaar de oogdruk te laten meten. Had u moeder het al op haar twintigste? Dan raadt Lemij aan om vanaf uw achttiende op controle te komen.

Voor een controle van de oogdruk kunt u terecht bij een goede brillenwinkel waar een optometrist werkt, en bij een oogarts, zegt Lemij. "Maar de optometrist moet wel beschikken over de juiste apparatuur en glaucoom als aandachtsgebied hebben."

Lemij hoopt vooral dat supermarkten en drogisterijen stoppen met de verkoop van leesbrillen. Op de leeftijd dat mensen aan de leesbril gaan, valt glaucoom namelijk goed te ontdekken. "Iedereen die een bril aanschaft bij een goed optiekbedrijf, zou dan gecontroleerd kunnen worden. En dat kan veel blindheid voorkomen."

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden