De koopkracht stijgt nauwelijks, in tegenstelling eerdere aannames

Beeld ANP

Vakbonden baseerden hun looneisen op verkeerde aannames. Mede daarom is de stijging van de lonen al sinds 2016 bijna nul.

De groei van de koopkracht dreigt volgend jaar wederom tegen te vallen. Omdat de inflatie harder stijgt dan eerder verwacht, levert de bescheiden loonstijging van de afgelopen jaren werknemers weinig tot niets op. Om teleurstelling te voorkomen zou het kabinet Rutte III maatregelen kunnen nemen, stelt de Rabobank in een studie. Op 18 september – Prinsjesdag – presenteert het kabinet zijn koopkrachtplaatjes.

Volgens de economen van de Rabobank stijgen de lonen minder hard dan je zou verwachten, gezien de sterke daling van de werkloosheid. De arbeidsmarkt is krap, werknemers zijn in sommige sectoren zelfs schaars, dus zou een fikse salarisstijging niet ongewoon zijn. Maar die blijft al jaren uit. Verkeerde aannames zijn hier mede schuldig aan, schrijven de economen.

2017

Ze nemen het jaar 2017 als voorbeeld. De inflatie bleek met veel hoger dan verwacht, en de werkloosheid juist een stuk lager. Die verkeerde aannames doen ertoe, schrijven de economen: vakbonden baseren hun looneisen op ramingen. Cao-lonen kropen vorig jaar met 1,4 procent omhoog, amper voldoende om boven de stijging van 1,3 procent van de consumentenprijzen uit te komen. Onderaan de streep nam het loon daardoor amper toe.

Dit jaar dreigt hetzelfde te gebeuren. Inflatie blijft stijgen door hogere energieprijzen, terwijl het Centraal Planbureau zijn raming voor de cao-loonstijgingen al naar beneden heeft bijgesteld: van 2,2 naar 2 procent.

Het kabinet Rutte III kan het tij keren, stelt de Rabobank. Een verlaging op de belasting op arbeid ligt het meest voor de hand, volgens de bank. Wil een werknemer er netto op vooruitgaan, dan moet een werkgever (te) diep in de buidel tasten, vinden de economen, en dat kan de matige loongroei verklaren. Door de lasten voor de werkgever iets te verlagen, wordt de kans op een loonstijging groter. 

Het is echter de vraag of het kabinet deze maatregel kan doorvoeren, nadat er al 6 miljard is gestopt in de hervorming van het belastingstelsel, terug naar twee schijven. 

Onderhandelingspositie

Een fikse aanpassing van de arbeidsmarkt, zoals het aantrekkelijker maken om mensen in vaste dienst te nemen, kan ook helpen, meent Rabobank. Met een vaste baan staat een werknemer sterker bij een loononderhandeling. Bovendien geldt dat het bestaan van een grote groep flexwerkers het lastiger maakt om hard te onderhandelen. Werkgevers kunnen altijd op die flexpool terugvallen.

Voor oppositiepartij SP is de maat vol. Partijleider Lillian Marijnissen noemde zondag in het tv-programma 'Buitenhof' de achterblijvende loongroei in deze economische tijd onrechtvaardig. Het kabinet moet het bedrijfsleven desnoods dwingen om de lonen op te krikken, mocht dat niet vanzelf gebeuren. Een dergelijke loonmaatregel, die in het verleden al eens van kracht was, is volgens Marijnissen ‘een optie’. 

Lees ook:

Lonen blijven achter bij wensen FNV: ‘Werkgevers blijven op de rem trappen’

Onlangs afgesloten cao’s kenden een fikse loonstijging. Maar de 3,5 procent erbij waar FNV voor pleit, haalt de vakbond nergens.

Het raadsel van de Nederlandse economie: flinke groei, maar lonen blijven achter

Wederom groeit de economie. Maar desondanks stijgen de lonen niet zo hard als tien jaar terug. Raadselachtig, vindt het CBS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden