De koningin kon je gewoon opbellen

De koningin-moeder stond in 1915 gewoon in het telefoonboek. Onder de plaatsnaam Baarn en bij de S van Soestdijk werd het nummer van het Particulier Paleis en Domein van koningin Emma aangeduid met de letter A. Haar paleis aan de Lange Voorhout in Den Haag had nummer H 558, aldus de 'Naamlijst voor den Telefoondienst'.

Nu Nederland omnummert naar tien cijfers, doet de facsimile van het telefoonboek van Nederland (er was één boek) uit 1915 curieus aan. Maar de 'Naamlijst' is na 80 jaar voor de Utrechtse uitgever B. de Groot een 'nostalgisch stukje vaderlandse geschiedenis', waar mensen die het in handen krijgen meteen geïntrigeerd in gaan bladeren. Bij Zaandam staat de eerste Albert Heijn, Westzijde 30 en bij Haarlem vermoedelijk de tweede: kruideniers- en grutterswaren, Angegang 16. De Firma Wed. Douwe Egberts ('koffiebranderij, theehandel en tabakskerverij') was een aansluiting in Joure. En Hoorn had in 1915 een 'Blokker', Jacob Pzn, 'in ijzer- en houtwaren, kinderwagens, landbouwwerkt. en zuivelgereedsch.').

Berlage (H.P.) woonde in 1915 als architect aan de Amsteldijk 77 in Amsterdam en had nummer Z 2084. De familie Patijn aan de Bankastraat in Den Haag had uiteraard telefoon, want mr. R. J. H. was lid van de Tweede Kamer. Uitgeverij Brill kon je in Leiden bellen aan de Oude Rijn, De Betuwe als 'Nederl. fabr. v. verduurzaamde vruchten' in Tiel en Rotterdam kende in die tijd aan de Westerstraat een Tehuis voor Belgische vluchtelingen mèt telefoon (België was betrokken bij de eerste wereldoorlog).

In Teuge was in 1915 maar één aansluiting, een 'warmoezier' (tuinder), in Ter Aar beschikten het gemeentehuis en de tuindersbond 'De Hoop geleidt ons' over een toestel. Interessante beroepen waren er destijds. Urk had een ansjoviszouter, Eindhoven een 'grossier in visch, chocolade en suikerwerken' en Heerewaarden een stoommeel- en broodfabriek. In Utrecht bestond een heuse Liefdewerk 'Oud Papier', hoteliers heetten in de telefoongids 'hotelhouders', Culemborg was Culenborg en Drachten Dragten. In Staphorst hadden de burgemeester en de notaris telefoon, evenals drie inwoners die allen een café dreven. Houders van een telefoonaansluiting werden één maal kosteloos in de naamlijst opgenomen, een extra vermelding kostte één gulden. De gids kostte destijds zestig cent, de heruitgave ¿ 29,90.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden