De koning heeft zijn beloften waargemaakt

Willem-Alexander doet het goed, vindt het volk in meerderheid. Hij zit nu een jaar op de troon, en blijkt gewoon te zijn, een vorst die zich gemakkelijk door het land beweegt en aanraakbaar is.

Het gedrag van onze koning in Sotsji was niet wijs en niet waardig.' Terwijl Nederland dronken van geluk genoot van de schaatsers die op de Olympische Winterspelen de concurrentie van de baan veegden en het erepodium oranje deden kleuren, haalde het Reformatorisch Dagblad ongenadig hard uit naar koning Willem-Alexander.

Het waren harde woorden, die bovendien uit onverdachte hoek kwamen. Het Reformatorisch Dagblad staat bekend als een van de meest oranjegezinde kranten van het land. De kwalificaties zullen in Den Haag hard zijn aangekomen. De commentator constateerde dat de koning bij elk succes 'uit zijn dak' ging. Dat was niets nieuws onder de zon, want dat deed Willem-Alexander als prins ook, maar als koning had hij zich anders moeten gedragen.

De krant erkende dat vele Nederlanders de koning prijzen omdat hij zo 'gewoon' is, 'maar de vraag is wel of dit zo gewoon is'. De koning vergat dat hij in Sotsji was als staatshoofd en niet als sportliefhebber. Daar kwam de plotselinge ontmoeting met de Russische president Poetin in het Hollandhuis nog bovenop. De koning zette hiermee de Nederlandse regering, met haar fundamentele kritiek op het mensenrechtenbeleid van Poetin, eigenlijk 'voor schut', zo stelde de krant.

Het Reformatorisch Dagblad noemde het gedrag van de koning kinderlijk. Daar paste volgens de krant een uitspraak uit de Bijbel bij: 'Wee het land welks koning een kind is'. Dat de schrijver zich ook boos maakte over het feit dat de koning volop feest vierde op de zondag, zal men in en rond het koningshuis nog als het minst pijnlijk hebben ervaren.

De door president Poetins presidentiële fotodienst geschoten platen waarop hij samen Willem-Alexander en Máxima stond, proostend met een glas bier, vielen bij een groter deel van het Nederlandse publiek verkeerd.

Vooral via de sociale media werd daarop kritiek geleverd. Die 'gezellige' foto's kunnen de koning in het komende jaar wellicht nog opbreken, als de crisis in Oekraïne verder escaleert.

undefined

Protocolfetisjist

De veelgehoorde stelling in die dagen was: Beatrix was dit nooit overkomen. Dat is waarschijnlijk waar, maar ook waar is dat de aanstaande koning dit in zijn interview voorafgaand aan de inhuldiging vorig jaar op verschillende manieren aankondigde. Zo zei hij dat hij geen protocolfetisjist zou zijn en ook dat hij dichter bij het volk zou staan, minder afstandelijk zou zijn dan zijn moeder.

Terugkijkend op zijn eerste jaar op de troonvalt te concluderen dat hij zijn beloften heeft waargemaakt. Willem-Alexander bewoog zich met meer zwier door het publiek dan Beatrix, schudde ontelbaar veel handen, was 'aanraakbaarder' dan welk Nederlands staatshoofd voor hem dan ook.

De koning en koningin waren na de inhuldiging heel zichtbaar in het land en niet alleen tijdens de provincietournee die zij maakten. De Tweede Kamer vroeg enkele jaren geleden om een jaarlijks overzicht van de activiteiten van het koningshuis. Onlangs kwam dat overzicht voor de vierde keer uit, en hoewel het slechts een deel laat zien van alle werkzaamheden, toont dit document aan hoe onvoorstelbaar hard Willem-Alexander en Máxima, maar ook prinses Beatrix, in 2013 hebben gewerkt.

Bijna dagelijks stroomt de mailbox vol met aankondigingen van de Rijksvoorlichtingsdienst van openingen, onthullingen en werkbezoeken van het drietal. Niet alleen prestigieuze projecten, zoals de heropening van het Rijksmuseum of de opening van het Holland Festival, maar ook kleinschalige projecten in de provincies mogen op de komst van de Oranjes rekenen.

Deze maand bracht Máxima een bezoek aan de scoutinggroep in Lunteren, was ze bij de toekenning van het duizendste taalcertificaat in de schoonmaaksector, nam ze een kijkje bij buurtmarkt Breedeweg (winnaar Appeltje van Oranje) en bezocht ze zelfs op de verjaardag van haar dochter Ariane het initiatief 'Meedoen is winnen' in Dordrecht.

Haar echtgenoot opende een zeewiercentrum op Texel en stelde de eerste bijenkorf in de Wassenaarse Horsten in gebruik. Ook dit is weer is weer een kleine selectie.

Het echtpaar liet zich in november uitgebreid in Caraïbisch Nederland zien. Twaalf dagen verbleven zij op de eilanden. In die twaalf dagen bezochten zij zestig locaties en evenementen en vierden zij op alle eilanden het volksfeest mee.

undefined

Uitstekend

Die zichtbaarheid lijkt zich uit te betalen in fraaie resultaten in opiniepeilingen. Uit de enquête van Nipo, in opdracht van de programma's 'Blauw Bloed' en 'Dit is de Dag', bleek dat 84 procent van de Nederlanders vindt dat Willem-Alexander het als koning 'goed tot uitstekend' doet. Slechts 2 procent vond dat hij het er slecht van heeft afgebracht. Vorig jaar had 70 procent vertrouwen in hem als koning, en dat is gestegen naar 88 procent. Van de ondervraagden zei 77 procent dat hij voldoende gezag uitstraalt.

Maar er liggen ongetwijfeld nog meer redenen ten grondslag aan die mooie cijfers. Een perfecte en indrukwekkende inhuldiging waarmee Willem-Alexander het stokje kon overnemen van zijn moeder, die zelf ook kon buigen op voortreffelijke rapportcijfers. Hoe anders was het toen Beatrix in 1980 die taak op zich nam. Een peiling uit dat jaar gaf aan dat zij van 67 procent van de Nederlanders het vertrouwen kreeg, terwijl het land toen meer aanhangers van de monarchie telde dan nu.

De koning en koningin slaagden erin de euforie die tijdens de inhuldiging ontstond de rest van het jaar vast te houden. Wellicht speelde mee dat Willem-Alexander doet wat hij in het interview voor de inhuldiging beloofde. Hij wilde een koning zijn die kan 'samenbinden, vertegenwoordigen en aanmoedigen'. Dat hij dat laatste kan, bewees hij in Sotsji meer dan menig Nederlander lief was. Ook het samenbinden gaat hem goed af, hoewel die kwaliteit over het algemeen het beste tot uiting komt bij nationale tragedies en die zijn er sinds de inhuldiging nog niet geweest.

Van het vertegenwoordigen van Nederland in het buitenland, met name op economisch terrein, is van de drie het minst terecht gekomen. Veel tijd ging zitten in het afleggen van kennismakingsbezoeken aan de buurlanden. Maar voor de komende jaren staan er verscheidene handelsmissies op het programma.

Máxima, daarentegen, heeft zich juist in het buitenland enorm laten gelden. Ze is voor de Verenigde Naties speciaal afgezant op het gebied van inclusive finance, simpel gezegd: bankieren voor iedereen.

Naar schatting 2,5 miljard mensen in de wereld moeten het doen zonder een bank- of spaarrekening en Máxima zet zich in om dat aantal drastisch naar beneden te krijgen. Want het niet hebben van een rekening beperkt mensen in hun economische ontwikkeling. Vorige maand ontving de koningin uit handen van Daniela Schadt, partner van bondspresident Gauck, de Deutscher Medienpreis voor dit werk. De jury, bestaande uit hoofdredacteuren van Duitse media, vond dat Máxima met haar werk het thema van 'bankieren voor iedereen' mondiaal op de kaart had gezet.

Rond de inhuldiging speelde de vraag of Máxima met haar persoonlijkheid en charisma haar echtgenoot niet zou overvleugelen en te veel 'de' koningin zou worden, terwijl zij staatsrechtelijk gezien de vrouw van de koning is. Bij geen enkele gelegenheid in het afgelopen jaar heeft zij die vrees bewaarheid, zo lijkt de algemene opinie te zijn. Het was altijd duidelijk wie de koning was.

Hoewel, tijdens de nucleaire top vorige maand was het volgens royaltyvolgers duidelijk dat de buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders aanzienlijk meer onder de indruk waren van Máxima dan van Willem-Alexander. Ook bij het Nederlandse volk lijkt dat gevoel te leven, zo bleek uit de recente opiniepeiling van Nipo. Nederlanders (82 procent) vinden haar twee keer zo boeiend als Willem-Alexander (43 procent). Belangrijker is wellicht dat datevens bleek dat acht op de tien Nederlanders vinden dat zij elkaar goed aanvullen.

undefined

Minder gewichtig

Ook alleen bracht de koning het er goed vanaf, zeker op momenten dat alle aandacht op hem gevestigd was. Met argusogen werd uitgekeken naar zijn optreden op Prinsjesdag, een ceremonie waarin hij een centrale rol vervult. De gebruikte taal in de troonrede leek dit jaar minder gewichtig, hoewel moeilijk vast is te stellen of dit kwam door bemoeienis van Willem-Alexander.

Eveneens kreeg hij goede kritieken na zijn kersttoespraak, het onderdeel waarin zijn moeder veel energie stak, omdat zij hierin een van de weinige mogelijkheden zag iets van zichzelf prijs te geven. Willem-Alexander sprak over het thema verbinding in de samenleving, zonder al te obligaat te worden, en dat is minder eenvoudig dan het lijkt.

Willem-Alexander kan terugkijken op een mooi eerste jaar als koning, hoewel hij en zijn familie te maken kregen met het tragische overlijden van Friso.

De opiniecijfers zeggen echter weinig over de toekomst. Populariteit is wispelturig en onvoorspelbaar. En Willem-Alexander knabbelt met zijn gewoonheid en aanraakbaarheid aan de mythe van de monarchie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden