‘De koers van de Albanese munt wordt gestuwd door drugsgeld’

De koers van de lek, de munt van Albanië, is te hoog ten opzichte van de euro. Volgens sommige economen komt dat door het witwassen van enorme hoeveelheden crimineel geld in het land.

Jazeker, de Albanese economie deed het met een groei van zo’n 4 procent in 2018 goed, beaamt Selami Xhepa, universitair hoofddocent economie aan de Europese Universiteit van Tirana. Maar dat is niet genoeg om de spectaculaire waardestijging van de munteenheid lek te verklaren, beweren Xhepa en andere economen.

Kreeg je een jaar geleden voor een euro nog 134 lek, inmiddels is dat iets meer dan 123, oftewel ruim 8 procent minder. De lek stond in tien jaar tijd niet zo hoog. Vanaf 2016 ­begon de munt al geleidelijk steeds meer waard te worden, nadat de koers jarenlang rond 140 schommelde. Maar begin 2018 ging het ineens hard. 

Informeel geld

“Dat komt niet door fundamentele economische veranderingen. Buitenlandse investeringen zijn niet spectaculair toegenomen. Ook is er geen grote schommeling in de buitenlandse handel, of in het bedrag dat geëmigreerde Albanezen naar huis sturen”, analyseert Xhepa. “Dus dan moet er sprake zijn van een grote informele geldstroom die resulteert in een ­gestegen vraag naar de lek.”

Informele geldstroom – dat is een deftige term voor criminele opbrengsten die buiten de boekhouding van het land komen. Xhepa brandt zijn vingers liever niet aan de vraag waar dat geld dan vandaan komt, maar het is algemeen bekend dat Albanië een spil vormt in de Europese drugshandel. Onder meer dankzij invallen en onderzoek van de politie blijkt dat er op grote schaal cannabis wordt ­geteeld. Die wordt vervolgens illegaal geëxporteerd naar West-Europa – ­samen met cocaïne en heroïne, waarvoor Albanië een doorvoerland is. “Die handel loopt kennelijk steeds ­beter, en dat hebben we deels aan jullie te danken”, lacht Xhepa, verwijzend naar de doorvoerhavens van Rotterdam en Antwerpen als Europees distributiepunt voor de drugs.

Rentepolitiek

Opgepakte drugsbaronnen bleken vaak ook actief in de bouw, een sector die nog steeds sterk groeit in Albanië. Daar wassen ze hun drugsopbrengsten (zwarte euro’s) wit. Voor die bouwprojecten hebben ze leks nodig, en dat stuwt de koers op.

De centrale bank wijt de sterke koersstijging aan de groei van de economie, en aan het feit dat er sinds dit jaar een ontmoedigingsbeleid voor het gebruik van de euro geldt. Leningen en spaartegoeden worden in Albanië veelal in euro’s ­afgesloten en aangehouden, waardoor de rentepolitiek van de centrale bank, bedoeld om de inflatie te sturen, niet zo effectief is. 

Banken krijgen nu boetes als zij ­euro’s aannemen of uitlenen, wat ­ook een deel van de gestegen vraag naar de lek verklaart. “Maar niet alles”, benadrukt Xhepa. Wel greep de centrale bank deze zomer met een uiterst ongebruikelijke actie in: ze kocht op grote schaal euro’s om de extreme koersstijging van de lek wat te temperen.

Brandbrieven

Intussen hebben Albanese burgers en bedrijven te maken met de gevolgen van de almaar stijgende koers. “Om te beginnen degenen die afhankelijk zijn van geld dat ze krijgen van geëmigreerde familieleden”, zegt Xhepa. Dergelijke transacties vormen in ­Albanië 10 procent van de economie en zijn voor veel families in het arme land onmisbaar. “Die overboekingen zijn in euro’s. Daarvoor krijgen ze nu dus 10 procent minder leks.” 

De exportsector heeft eveneens te lijden. “Al onze contracten zijn in ­euro’s, dus de koersstijging van de lek gaat direct ten koste van onze opbrengst”, zegt voorzitter Alban Zusi van het Albanese Centrum voor Export, een belangenvereniging. Albanië exporteert vooral textiel en groenten en fruit. Zusi: “De marges liggen al niet hoog. En onze boeren krijgen dankzij de dure lek ook te maken met goedkopere import.”

Ook het toerisme, vooral dankzij de deels nog ongerepte kust een ­belangrijke groeisector, heeft te lijden. Zusi houdt een stapel papier omhoog: brandbrieven die hij namens zijn vereniging heeft gestuurd aan de regering en de centrale bank. Maar die weigeren stevig in te grijpen: Albanië kent een vrije wisselkoers.

Lees ook:

Het is cruciaal om landen als Albanië zicht te bieden op Europa

Macedonië en Albanië uitzicht bieden op toetreding tot de EU, zegt Willem van Nieuwkerk, directeur van het Centre for International Legal Cooperation, is ook in ons eigen belang.

De chaos is compleet in Albanië

De hervormingen die op dit moment worden doorgevoerd door de politieke leiders van Albanië dient vooral het eigen gewin van de regering, bepleit Vincent van Gerven Oei, filosoof en kunstenaar, woonachtig in Albanië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden